In
exponendis
auctoribus
haec
consideranda
sunt:
poetae
vita,
titulus
operis,
qualitas
carminis,
scribentis
intentio,
numerus
librorum,
ordo
librorum,
explanatio.
Vergilii
haec
vita
est.
patre
Vergilio
matre
Magia
fuit;
civis
Mantuanus,
quae
civitas
est
Venetiae.
diversis
in
locis
operam
litteris
dedit;
nam
et
Cremonae
et
Mediolani
et
Neapoli
studuit.
adeo
autem
verecundissimus
fuit,
ut
ex
moribus
cognomen
acceperit;
nam
dictus
est
Parthenias.
omni
vita
probatus
uno
tantum
morbo
laborabat;
nam
inpatiens
libidinis
fuit.
primum
ab
hoc
distichon
factum
est
in
Ballistam
latronem
scripsit
etiam
septem
sive
octo
libros
hos:
Cirin
Aetnam
Culicem
Priapeia
Catalepton
Epigrammata
Copam
Diras.
postea
ortis
bellis
Mantua
vae
miserae
nimium
vicina
Cremonae
hic
cursus
fuit
et
in
secundo
hos
versus
constat
esse
detractos
*
*
*
vexatus
totiens
rauci
Theseide
Codri
magno
demissum
nomen
Iulo
ut
iam
nunc
dicat
iam
nunc
debentia
dici,
pleraque
differat
et
praesens
in
tempus
omittat
arma
virumque
cano
Bella
per
Emathios
Fraternas
acies
alternaque
regna
arma
multi
varie
disserunt
cur
ab
armis
Vergilius
coeperit,
omnes
tamen
inania
sentire
manifestum
est,
cum
eum
constet
aliunde
sumpsisse
principium,
sicut
in
praemissa
eius
vita
monstratum
est.
per
'arma'
autem
bellum
significat,
et
est
tropus
metonymia.
nam
arma
quibus
in
bello
utimur
pro
bello
posuit,
sicut
toga
qua
in
pace
utimur
pro
pace
ponitur,
ut
Cicero
cedant
arma
togae
arma
virumque
ferens
arma
acri
facienda
viro
arma
virumque
figura
usitata
est
ut
non
eo
ordine
respondeamus
quo
proposuimus;
nam
prius
de
erroribus
Aeneae
dicit,
post
de
bello.
hac
autem
figura
etiam
in
prosa
utimur.
sic
Cicero
in
Verrinis
nam
sine
ullo
sumptu
nostro
coriis,
tunicis
frumentoque
suppeditato
maximos
exercitus
nostros
vestivit,
aluit,
armavit
virum
quem
non
dicit,
sed
circumstantiis
ostendit
Aeneam.
Cerealiaque
arma
cano
polysemus
sermo
est.
tria
enim
significat:
aliquando
laudo,
ut
regemque
canebant
ipsa
canas
oro
Troiae
Troia
regio
est
Asiae,
Ilium
civitas
Troiae;
plerumque
tamen
usurpant
poetae
et
pro
civitate
vel
regionem
vel
provinciam
ponunt,
ut
Iuvenalis
et
flammis
Asiam
ferroque
cadentem
qui
primus
quaerunt
multi,
cur
Aeneam
primum
ad
Italiam
venisse
dixerit,
cum
paulo
post
dicat
Antenorem
primus
[ergo]
non
ante
quem
nemo,
sed
post
quem
nullus,
tuque
o,
cui
prima
furentem
fundit
equum
magno
tellus
percussa
tridenti
et
hic
mihi
responsum
primus
dedit
primam
qui
legibus
urbem
fundabit,
Curibus
parvis
ab
oris
speciem
pro
genere;
nam
oras
terras
generaliter
debemus
accipere.
sane
praepositionem
mutavit,
nam
'ex
oris'
melius
potuit
dicere.
Italiam
ars
quidem
hoc
exigit,
ut
nominibus
provinciarum
praepositiones
addamus,
civitatum
numquam.
tamen
plerumque
perverso
ordine
lectum
est;
nam
ecce
hoc
loco
detraxit
provinciae
praepositionem
dicens
'Italiam
venit'
ea
die
Verres
ad
Messanam
venit
silvis
te,
Tyrrhene,
feras
agitare
putasti
Siculi
veteresque
Sicani
et
gentes
venere
Sicanae
saepius
fato
profugus
'fato'
ad
utrumque
pertinet,
et
quod
fugit,
et
quod
ad
Italiam
venit.
et
bene
addidit
'fato',
ne
videatur
aut
causa
criminis
patriam
deseruisse,
aut
novi
imperii
cupiditate.
profugus
autem
proprie
dicitur
qui
procul
a
sedibus
suis
vagatur,
quasi
porro
fugatus.
multi
tamen
ita
definiunt,
ut
profugos
eos
dicant
qui
exclusi
necessitate
de
suis
sedibus
adhuc
vagantur,
et
simul
atque
invenerint
sedes,
non
dicantur
profugi,
sed
exules.
sed
utrumque
falsum
est.
nam
et
profugus
lectus
est
qui
iam
sedes
locavit,
ut
in
Lucano
profugique
a
gente
vetusta
Gallorum
Celtae
miscentes
nomen
Hiberis
qui
nullo
certo
exilio
vagabantur
eum
qui
genus
a
periuris
duceret,
fato
extorrem
et
profugum
esse
debere
satis
iam
pridem
sanguine
nostro
Laomedonteae
luimus
periuria
Troiae
Lavinaque
venit
litora
haec
civitas
tria
habuit
nomina.
nam
primum
Lavinum
dicta
est
a
Lavino,
Latini
fratre;
postea
Laurentum
a
lauro
inventa
a
Latino,
dum
adepto
imperio
post
fratris
mortem
civitatem
augeret;
postea
Lavinium
a
Lavinia,
uxore
Aeneae.
ergo
'Lavina'
legendum
est,
non
'Lavinia',
quia
post
adventum
Aeneae
Lavinium
nomen
accepit,
et
aut
Lavinum
debuit
litora
Laurolavinium
constat
octo
milibus
a
mari
remotam.
nec
nos
debet
fallere
quia
dixit
'Lavina
litora'.
litus
enim
dicitur
terra
quoque
mari
vicina,
sicut
ipse
Vergilius
in
quarto
cui
litus
arandum
tum
Aeneas
aegre
patiebatur
in
eum
devenisse
agrum,
macerrimum
litorosissimumque
multum
ille
'multille'
conlisio
est.
et
'ille'
hoc
loco
abundat;
est
enim
interposita
particula
propter
metri
necessitatem,
nunc
dextra
ingeminans
ictus,
nunc
ille
sinistra
ac
velut
ille
canum
et
saucius
ille
et
terris
iactatus
fatigatus
est
enim
apud
Thraciam
monstro
illo,
quod
e
tumulo
Polydori
sanguis
emanavit,
apud
Cretam
pestilentia,
apud
Strophadas
insulas
Harpyiis,
tempestate
vero
et
in
primo
et
in
tertio.
iactamur
autem
in
mari
fluctibus,
fatigamur
in
terris.
et
bene
duorum
elementorum
mala
uno
sermone
conplexus
est.
et
alto
modo
mari,
Maia
genitum
demittit
ex
alto
vi
superum
violentia
deorum,
secundum
Homerum,
qui
dicit
a
Iunone
rogatos
esse
deos
in
odium
Troianorum:
quod
et
Vergilius
tetigit
dicens
vos
quoque
Pergameae
iam
fas
est
parcere
genti,
dique
deaeque
omnes
saevae
cum
a
iuvando
dicta
sit
Iuno,
quaerunt
multi,
cur
eam
dixerit
saevam,
et
putant
temporale
esse
epitheton,
quasi
saeva
circa
Troianos,
nescientes
quod
saevam
dicebant
veteres
magnam.
sic
Ennius
induta
fuit
saeva
stola
maternis
saevus
in
armis
Aeneas
memorem
Iunonis
ob
iram
constat
multa
in
auctoribus
inveniri
per
contrarium
significantia:
pro
activis
passiva,
ut
pictis
bellantur
Amazones
armis
populatque
ingentem
farris
acervum
hoc
tunc
ignipotens
caelo
descendit
ab
alto
et
qua
vectus
Abas
multa
quoque
et
bello
passus
dixitque
et
proelia
voce
diremit
tyrannumque
et
Cinnam
bello
passus
contra
Turnum.
dum
conderet
urbem
tres
hic
sunt
significationes.
aut
enim
Troiam
dicit,
quam
ut
primum
in
Italiam
venit,
fecit
Aeneas,
de
qua
ait
castrorum
in
morem
pinnis
atque
aggere
cingit
nec
te
Troia
capit
inferretque
deos
Latio
Latium
duplex
est,
unum
a
Tiberi
veteresque
Latini
inferretque
deos
latio
hoc
est
in
Latium.
et
est
figura
usitata
apud
Vergilium.
quod
enim
per
accusativum
cum
praepositione
dicimus
ille
per
dativum
ponit
sine
praepositione,
sicut
alibi
it
clamor
caelo
talibus
attonitus
visis
et
voce
deorum
dis
genite
et
geniture
deos
genus
unde
latinum
si
iam
fuerunt
Latini
et
iam
Latium
dicebatur,
contrarium
est
quod
dicit
ab
Aenea
Latinos
originem
ducere.
prima
est
iucunda
absolutio,
ut
'unde'
non
referas
ad
personam,
sed
ad
locum;
namque
'unde'
adverbium
est
de
loco,
non
de
ductu
a
persona.
tamen
Cato
in
originibus
hoc
dicit,
cuius
auctoritatem
Sallustius
sequitur
in
bello
Catilinae,
primo
Italiam
tenuisse
quosdam
qui
appellabantur
Aborigines.
hos
postea
adventu
Aeneae
Phrygibus
iunctos
Latinos
uno
nomine
nuncupatos
nec
cum
se
sub
leges
pacis
iniquae
tradiderit
nymphae,
Laurentes
nymphae,
genus
amnibus
unde
est
sed
eccum
Syrum
incedere
video:
hinc
iam
scibo
quid
siet
Albanique
patres
Albam
ab
Ascanio
conditam
constat,
sed
a
quo
incertum
est,
utrum
a
Creusae
an
a
Laviniae
filio:
de
qua
re
etiam
Livius
dubitat.
hanc
autem
cum
evertisset
Tullus
Hostilius,
omnes
nobiles
familias
Romam
transtulit.
et
sciendum
bene
hunc
ordinem
priscos
docuit
celebrare
Latinos
Albani
docuere
suos,
nunc
maxima
porro
accepit
Roma
et
patrium
servavit
honorem
mos
erat
Hesperio
in
Latio
quem
protinus
urbes
Albanae
coluere
sacrum,
nunc
maxima
rerum
Roma
colit
atque
altae
moenia
romae
aut
propter
gloriam,
aut
propter
aedificia
ingentia,
aut
quia
in
montibus
est
posita.
musa
mihi
causas
memora
'
mihique
haec
edissere
vera
roganti
nec
si
te
pectore
vates
accipio
nec
deus
intersit
nisi
dignus
vindice
nodus
inciderit
Iuno
vires
animumque
ministrat
musa
quo
numine
laeso
'quo'
in
quo,
in
qua
causa.
et
est
septimus
casus
et
communis
elocutio;
dicimus
enim
'quo
te
laesi'.
est
et
alia
expositio.
namque
Iuno
multa
habet
numina:
est
Curitis,
quae
utitur
curru
et
hasta,
ut
est
hic
illius
arma,
hic
currus
fuit
Iuno
Lucina
fer
opem
quae
divum
incedo
regina
quo
numine
laeso
ideo
trahitur
in
ambiguitatem
et
requirit
in
quo
Iunonis
numen
laesit
Aeneas,
quia
in
ipsum
certa
non
erant
odia,
sed
in
gentem
propter
causas
paulo
post
dicendas.
quidve
dolens
bene
philosophice
dubitavit.
dicunt
enim
quidam
ad
deos
nihil
pertinere.
volvere
casus
id
est
casibus
volvi.
et
est
figura
hypallage,
quae
fit
quotienscumque
per
contrarium
verba
intelleguntur.
sic
alibi
dare
classibus
austros
animumque
labantem
inpulit
insignem
pietate
virum
quia
patrem
et
deos
penates
de
Troia
sustulit.
et
hic
ostendit
merito
se
invocasse
musam.
nam
si
iustus
est
Aeneas,
cur
odio
deorum
laborat?
tantaene
animis
caelestibus
irae
hic
iam
non
de
qua
litate
iracundiae,
sed
de
quantitate
quaerit;
nimia
etenim
ira
est
'tanton'
placuit
concurrere
motu
animis
caelestibus
dis
superis,
nam
apud
inferos
constat
esse
iracundiam,
ubi
sunt
Furiae.
urbs
antiqua
fuit
urbs
dicta
ab
orbe,
quod
antiquae
civitates
in
orbem
fiebant;
vel
ab
urvo,
parte
aratri,
quo
muri
designabantur.
et
'antiqua'
autem
et
'fuit'
bene
dixit,
namque
et
ante
septuaginta
annos
urbis
Romae
condita
erat,
et
eam
deleverat
Scipio
Aemilianus.
quae
autem
nunc
est
postea
a
Romanis
est
condita:
unde
antiquam
accipe
et
ad
conparationem
istius
quae
nunc
est,
et
Roma
antiquiorem.
Tyrii
tenvere
coloni
deest
'quam',
est
locus
Italiam
contra
constat
tria
latera
habere
Italiam,
superi
maris,
inferi,
Alpium:
unde
tollendi
erroris
causa
adiecit
'contra
Tiberina
ostia',
quae
in
infero
mari
sunt.
longe
valde.
Sallustius
longe
alia
mihi
mens
est
patres
conscripti
et
cum
universo
populo
Romano,
tum
vero
equestri
ordini
longe
carissimus
dives
opum
modo
tantum
dives
dicimus,
antiqui
adiungebant
cuius
rei,
ut
dives
equum,
dives
pictai
vestis
et
auri
studiisque
asperrima
belli
causam
ostendit
mirabilem,
dicens
hos
esse
et
bellicosos
et
divites,
cum
otiosa
semper
sit
opulentia.
iure
ergo
hanc
diligit
Iuno
fertur
dicitur.
et
ingenti
arte
Vergilius,
ne
in
rebus
fabulosis
aperte
utatur
poetarum
licentia,
quasi
opinionem
sequitur
et
per
transitum
poetico
utitur
more.
magis
pro
valde.
posthabita
non
contempta,
sed
in
secundis
habita;
namque
in
superiore
versu
dixit
'magis',
ut
etiam
originali
loco
servetur
adfectio.
samo
sic
Iuvenalis
et
Samia
genetrix
quae
delectatur
harena
coluisse
samo
ille
colit
terras
Iuppiter
qui
genus
colis
alisque
hominum
hic
illius
arma
figura
creberrima
adverbium
pro
adverbio
posuit,
praesentis
loci
pro
absentis;
debuit
enim
dicere
'illic'.
arma
instructam
armis
Iunonem
in
alio
loco
ipse
testatur,
ut
ferro
accincta
vocat
currus
aut
vere
currum
quo
secundum
Homerum
in
bello
utitur,
aut
thensam
significat,
qua
deorum
simulacra
portantur.
thensa
autem
cum
aspiratione
scribitur
ductos
alta
ad
donaria
currus
Iuno
curitis
tuo
curru
clipeoque
tuere
meos
curiae
vernulas
hic
illius
arma,
hic
currus
fuit
quotienscumque
nomina
pluralis
et
gentibus
pro
gentium,
dativum
pro
genetivo.
siqua
'qua'
vacat
et
est
ornatus
causa
positum,
ut
'que'
'tandem'
'gentium'
'locorum'
et
reliqua,
ut
dixitque
et
proelia
voce
diremit
iam
tum
ex
quo
constituta
est
a
Tyriis
colonis.
tenditque
fovetque
figurate
dixit.
non
progeniem
vel
Romanos,
vel
ut
quidam
volunt
Scipionem,
qui
Carthaginem
diruit.
duci
ductum
iri.
infinitivi
modi
a
passivo
tempus
praesens
pro
futuro
posuit,
verbum
pro
verbo,
ut
supra
ostensum
est.
avdierat
a
Iove
aut
a
Fatis.
non
enim
omnia
numina
habent
divinandi
facultatem;
denique
ne
ipse
quidem
Apollo
sua
sponte
divinat,
ut
est
quae
Phoebo
pater
omnipotens,
mihi
Phoebus
Apollo
praedixit
avdierat]
bene
audierat
quasi
de
incertis
rebus,
ut
et
timeret
et
speraret
omnia
pro
sua
voluntate
posse
mutari.
Tyrias
arces
Carthaginem
dicit,
quam
Tyrii
condiderunt.
olim
quandoque.
et
tria
tempora
significat:
praeteritum,
ut
olim
arbos,
nunc
artificis
manus
aere
decoro
inclusit
patribusque
dedit
gestare
Latinis
tumidis
quod
fluctibus
olim
tunditur
nunc
olim
quocumque
dabunt
se
tempore
vires
hinc
populum
late
regem
a
Romanis.
laudat
autem
eorum
imperium
dicendo
'populum
regem'.
late
regem
pro
late
regnaturum,
nomen
pro
participio.
quidam
hoc
hi
duo
si
eximantur,
nihilo
minus
sensus
integer
erit
superbum
nobilem,
ut
ceciditque
superbum
Ilium
belloque
superbum]
id
est
eminentem,
gloriosum.
venturum
futurum,
ut
idem
venturos
tollemus
in
astra
nepotes
venturum
excidio
ad
excidium.
nota
figura.
libyae
Carthaginis.
et
provinciam
pro
civitate
posuit.
dicta
autem
Libya
vel
quod
inde
libs
fiat,
hoc
est
africus,
vel
ut
Varro
ait,
quasi
caelo
terraque
penuria
aquarum
volvere
parcas
id
metvens
conveniunt
quibus
aut
odium
crudele
tyranni
aut
metus
acer
erat
veteris
belli
quantum
ad
Vergilium
pertinet,
antiqui;
si
ad
Iunonem
referas,
diu
mirantur
dona
Aeneae,
mirantur
Iulum
flagrantesque
dei
vultus
saturnia
antonomasia
est,
non
epitheton;
quae
fit
quotiens
pro
proprio
nomine
ponitur
quod
potest
esse
cum
proprio
nomine
et
epitheton
dici.
nec
Saturnius
haec
oculis
pater
aspicit
aequis
es
germana
Iovis
Saturnique
altera
proles:
irarum
tantos
volvis
sub
pectore
fluctus
prima
atqui
Hercules
prior
contra
Troianos
pugnavit:
unde
modo
'prima'
princeps
accipienda
est.
nam
poeta
plerumque
significationem
nominum
dat
participiis,
vel
contra,
ut
volventibus
annis
prima
inter
primos;
alii
pro
olim;
alii
'prima'
simpliciter,
postea
enim
alii
dii
interesse
coeperunt;
alii
'prima'
non
ordine,
sed
voluntate.
aliter
ad
Troiam
'ad'
et
'apud'
accusativae
sunt
praepositiones,
sed
'apud'
semper
in
loco
significat,
'ad'
et
in
loco
et
ad
locum,
ut
ad
quem
tum
Iuno
supplex
his
vocibus
usa
est,
et
Cicero
decem
fiscos
ad
senatorem
quendam
relictos
ad
Marcum
Laecam
te
habitare
velle
dixisti
caris
argis
illic
enim
eam
coli
omnibus
notum
est.
Argos
autem
in
numero
singulari
generis
neutri
est,
ut
Horatius
aptum
dicet
equis
Argos
ditesque
Mycenas
necdum
etiam
adverbium
temporis.
quis
ante
hunc?
cavsae
irarum
nunc
de
praeteritis
loquitur.
saevi
autem
dolores
quod
saevire
faciant.
alta
mente
repostum
secreta,
recondita.
'repostum'
autem
syncope
est;
unam
enim
de
medio
syllabam
tulit.
sed
cum
omnes
sermones
aut
integri
sint
aut
pathos
habeant,
hi
qui
pathos
habent
ita
ut
lecti
sunt
debent
poni:
quod
etiam
Maro
fecit,
nam
repostos
porgite
ivdicium
paridis
nota
fabula
spretaeque
inivria
formae
epexegesis
est,
hoc
enim
fuit
iudicium
Paridis:
ut
'que'
particula
vacet,
sicut
illo
loco
dixitque
et
proelia
voce
diremit
et
genus
invisum
propter
Dardanum
Electrae
paelicis
filium.
rapti
stuprati,
ut
est
rapta
Garamantide
nympha
et
raptas
sine
more
Sabinas
sublimem
pedibus
rapuit
Iovis
armiger
uncis
ganymedis
honores
Troi,
regis
Troianorum,
filii.
'honores'
autem
dixit
vel
propter
ministerium
poculorum,
et
laetos
oculis
adflarat
honores
his
accensa
super
'his
super'
aut
de
his,
aut
super
metum
Carthaginis
his
quoque
accensa.
troas
bona
oeconomia
ostendit,
totum
genus
Troianorum
invisum
fuisse
Iunoni,
quia
inlaturus
est
Minervam
ob
unius
hominis
delictum
etiam
eos
quos
amaverat
perdidisse.
relliquias
ut
stet
versus
geminavit
l,
nam
in
prosa
reliquias
dicimus.
et
nostro
sequitur
de
vulnere
sanguis
atque
inmitis
achilli
bene
secundum
Homerum
segregat
duces
a
populo.
sic
Aeneas
in
secundo
post
omnium
casum
Priami
separavit
interitum,
ut
forsitan
et
Priami
fuerint
quae
fata
requiras
achilli
propter
nec
equis
adspirat
Achillis
a
principio
urbis
ad
bellum
arcebat
prohibebat.
significat
autem
et
'continet'.
Ennius
qui
fulmine
claro
omnia
per
sonitus
arcet
acti
fatis]
nulla
Iunonis
invidia
est.
acti
fatis
si
odio
Iunonis
fatigabantur,
quo
modo
dicit
'acti
fatis'?
sed
hoc
ipsum
Iunonis
odium
fatale
est.
laborat
enim
Vergilius
nihil
Troianorum
meritis,
sed
omnia
fatis
adscribere.
est
et
alter
sensus;
nam
fatum
voluntatem
legimus,
ut
fatis
Iunonis
iniquae
nate
Iliacis
exercite
fatis
maria
omnia
circum
in
fine
accentum
ponimus
contra
morem
Latinum:
sed
corruptio
hoc
facit;
namque
praepositio
postposita
corrupta
est
sine
dubio.
molis
difficultatis.
miratur
molem
Aeneas
Romanam
condere
gentem
latenter
ostendit
hinc
odium
Iunonis
Aeneam
pertulisse,
quod
Romanae
gentis
auctor
extabat.
vix
hoc
loco
mox
significat
vel
statim.
e
conspectu
ut
adhuc
de
Sicilia
possent
videri.
laeti
vel
alacres
et
veloces,
ut
est
et
laetus
eois
Eurus
et
virgea
laetus
pabula
laetum
Aenean
Siculo
prospexit
ab
usque
Pachyno
omnisque
iuventus
laeta
salis
maris
secundum
Homerum.
salem
autem
quo
utimur
singulari
numero
tantum
dicimus;
cum
iocos
significamus
pluralem
tantum
ponimus
numerum,
ut
Lucanus
non
soliti
lusere
sales
qui
habet
salem,
quod
in
te
est
sub
pectore
pro
in
pectore.
vulnus
de
praeterito
dolorem
dixit,
de
futuro
metum,
ad
utrumque
'vulnus'
rettulit.
haec
secum
subaudimus
locuta
est,
deest
enim.
et
hoc
fictum
est,
ut
superius
diximus.
unde
enim
hoc
sciret
poeta?
bene
autem
inpatientiam
doloris
ostendit
detrahendo
ei
solatia,
ut
in
quarto
solam
inducit
Didonem
en
quid
ago?
haec
secum]
quia
vehementior
adfectus
est
sine
conscio,
ut
et
casum
insontis
mecum
indignabar
amici
crudelia
secum
fata
Lyci
quicum
mene
'ne'
non
vacat,
significat
enim
ergo
et
est
coniunctio
rationalis.
incepto
desistere
tolerabilius
enim
est
non
inchoare,
quam
incepta
deserere,
verum
si
incipias,
neque
pertendas
naviter
ast
ego,
quae
divum
incedo
regina
victam
sic
et
in
septimo
vincor
ab
Aenea
nec
posse
Italia
detraxit
more
suo
praepositionem
provinciae;
non
enim
dixit
'de
Italia',
sed
'Italia'.
teucrorum
quia
Teucer
et
Scamandrus
Creta
profecti
Troiam
venerunt.
facta
ascensione
hospitio
a
Dardano
accepti
de
advenis
cives
facti,
quia
Batiam,
Teucri
filiam,
Dardanus
sibi
iunxit
et
populares
suos
socero
cognomines
fecit.
avertere
id
est
in
perpetuum.
regem
hoc
est,
quia
†nihil
amisit,
rex
est.
et
mire
Aeneam
noluit
nominare.
honorantur
enim
minores
a
maioribus
si
suo
nomine
fuerint
nominati,
ut
Aeole,
namque
tibi
Iunonis
gravis
ira
pacem
te
poscimus
omnes
Turne
quippe
vetor
fatis
re
vera,
inquit,
fata
me
prohibent.
ergo
Iuno
ignorat
vim
fatorum.
sed
hoc
non
possumus
dicere,
quia
superius
lectum
est
si
qua
fata
sinant
et
audierat
pallasne
Minerva
Mars
perdere
gentem
inmanem
Lapithum
valuit
exurere
exuri
dicitur
de
quo
nihil
superest,
ut
quid
memorem
exustas
Erycino
in
litore
classes?
classem
ad
invidiam
posuit,
ut
pro
una
navi
classem
dicat.
sic
Venus
navibus
infandum
amissis
me
vel
extremos
Numidarum
in
agros
classe
releget
argivum
quasi
et
illud
contra
fata.
et
'Argivum'
pro
Argivorum;
videtur
autem
specie
accusativi
singularis
pro
genetivo
plurali
usus.
et
bene
'Argivum'
quasi
quos
ipsa
Iuno
amat,
ut
supra
pro
caris
gesserat
Argis
potvit
ad
illud
refertur
quod
superius
dixit
'nec
posse'.
unius
ob
noxam
in
istis
sermonibus
unius
illius
ipsius
naturaliter
media
producitur
syllaba,
sed
cum
opus
est
corripitur
hac
excusatione:
nam
quotiens
vocalem
longam
vocalis
sequitur,
ei
vires
detrahit,
ut
est
insulae
Ionio
in
magno
et
sub
Ilio
alto
navibus
infandum
amissis
unius
ob
iram
prodimur
noxam
pro
'noxiam'.
et
hoc
interest
inter
noxam
et
noxiam,
quod
noxia
culpa
est,
noxa
autem
poena.
furias
amorem,
ut
in
bucolicis
seu
quicumque
furor
oili
Oilei.
et
non
vacat;
nam
et
duo
Aiaces
fuerunt,
et
ambo
furuerunt,
sed
ira
Deiphobe
Glauci
Hectoris
Andromache
ipsa
bene
ipsa;
dulcis
enim
est
propria
manu
quaesita
vindicta:
unde
plus
dolet
Iuno
alienis
se
viribus
niti,
ut
Aeoli
vel
inferorum,
sicut
ipsa
flectere
si
nequeo
superos,
Acheronta
movebo
rapidum
velocem,
ut
est
cum
rapidus
sol
nondum
hiemem
contingit
equis,
iam
praeterit
aestas
rapidive
potentia
solis
praefervido
fulgore
ardor
iniectus
Iunonis
dextra
ingenti
incidit
iaculata
in
libris
Etruscorum
lectum
est
iactus
fulminum
manubias
dici
et
certa
esse
numina
possidentia
fulminum
iactus,
ut
Iovem
Vulcanum
Minervam.
cavendum
ergo
est,
ne
aliis
hoc
numinibus
demus.
e
nubibus
secundum
physicos
qui
dicunt
conlisione
nubium
fulmen
creari.
disiecitque
quidam
volunt
fulminum
genera
quattuor
esse:
rates
abusive
naves;
nam
proprie
rates
sunt
conexae
invicem
trabes.
ratis
dicta
navis
longa
propter
remos,
quod
hi
supra
aquam
sublati
dextra
et
sinistra
duas
rates
efficere
videntur.
ratis
enim,
unde
hoc
translatum,
ubi
plures
mali
aut
trabes
iuncti
aqua
ducuntur.
hinc
naviculae
cum
remis
ratariae
dicuntur
illum
auctorem
scilicet
criminis.
expirantem
flammas
non
animam
dicit
'flammas',
sed
cum
anima
fulminis
flammas
vomentem.
et
ut
superius
pleno
nomini
adiecit
'opum',
id
est
dives
opum
confixi
expirant
animas
liquefacto
tempora
plumbo
in
pectore
fulmen
inchoatum
flammam
ostentabat
Iovis
turbine
volubilitate
ventorum.
scopulo
saxo
eminenti.
infixit
Cornutus
ait
'inflixit'
verius,
quod
sit
vehementius.
ast
ego
nunc
conparat
singula.
et
ne
leve
esset
quod
dixerat
'ego',
addidit
'deorum
regina';
sic
Sallustius
vos
autem,
hoc
est
populus
Romanus
divum
autem
pro
divorum,
sicut
'Argivum'.
incedo
incedere
proprie
est
nobilium
personarum,
regina
ad
templum
forma
pulcherrima
Dido
incessit
et
aut
iaculo
incedit
melior
sed
incedunt
per
ora
vestra
magnifici
et
soror
et
conivnx
physici
Iovem
aetherem,
id
est
ignem
volunt
intellegi,
Iunonem
vero
aerem,
et
quoniam
tenuitate
haec
elementa
paria
sunt,
dixerunt
esse
germana.
sed
quoniam
Iuno,
hoc
est
aer,
subiectus
est
igni,
id
est
Iovi,
iure
superposito
elemento
mariti
traditum
nomen
est.
Iovem
autem
a
iuvando
dixerunt;
nulla
enim
res
sic
fovet
omnia,
quemadmodum
calor.
tot
annos
licenter
in
istis
elocutionibus
et
accusativo
et
ablativo
utimur.
dicimus
enim
et
'tota
nocte
legi'
et
'totam
noctem
legi'.
honestior
tamen
elocutio
est
per
accusativum.
et
quisquam
non
Troianorum,
sed
omnium
generaliter.
ivnonis
autem
pro
'meum',
nomen
pro
pronomine.
praeterea
postea,
ut
praeterea
vidit,
nec
portitor
supplex
breviter
utrumque
dixit;
aut
enim
suscipiuntur
vota
precibus,
aut
honore
redduntur.
et
ostendere
vult,
non
solum
non
sibi
supplicandum,
sed
nec
simplici
veneratione
dignam
futuram.
talia
flammato
quod
superius
intermiserat
nunc
reddidit.
nam
dixerat
superius
'haec
secum'
et
modo
ait
'volutans',
id
est
cogitans.
nimborum
nimbi
nunc
ventos
significant,
plerumque
nubes
vel
pluvias:
ergo
prout
locus
fuerit
intellegamus.
proprie
tamen
nimbi
vocantur
repentinae
et
praecipites
pluviae;
nam
pluvias
dicimus
lentas
et
iuges.
loca
feta
nunc
plena,
ut
alio
loco
feta
armis
fecerat
et
viridi
fetam
Mavortis
in
antro
non
insueta
graves
temptabunt
pabula
fetas
avstris
figura
est
celebrata
apud
Vergilium:
et
est
species
pro
genere.
legerat
apud
Ennium
furentibus
ventis
aeoliam
venit
novem
insulae,
quae
sunt
post
fretum
Siciliae,
appellantur
Aeoliae
ab
Aeolo
rege,
Hippotae
filio,
licet
Aeoliam
Liparen
aeoliam
venit
in
Aeoliam.
detraxit
Italiam
fato
hic
illic,
ut
superius
hic
currus
fuit
vasto
antro
physica
ratione
hoc
fingit
poeta.
naturale
enim
est
ut
loca
concava
plena
sint
ventis.
quae
nunc
abs
te
viduae
et
vastae
virgines
sunt
vasta:
inania
magna
luctantes
elaborantes
egredi
sonoras
graves
sonis,
et
est
tempestatis
epitheton.
ordo
autem
talis
est,
Aeolus
ventos
et
tempestates
sonoras
vasto
antro
premit.
fluminibusque
sonoris
ac
vinclis
et
carcere
frenat
translatio
est
per
poeticam
licentiam
facta.
carcer
autem
est
undecumque
prohibemur
ruuntque
effusi
carcere
currus
quam
ferro
excisam
crebrisque
bipennibus
instant
illi
indignantes
hic
aperte
ostendit,
quid
sit
'luctantes'.
magno
cum
murmure
montis
non
circum
montis
claustra,
sed
cum
magno
montis
murmure
fremebant.
et
est
maior
sensus:
sic
fremebant,
ut
etiam
antra
possent
sonare.
cum
murmure
montis]
sic
dixit
Pacuvius
murmur
maris
magno
misceri
murmure
pontum
circum
fremunt
quidam
hoc
loco
'fremunt'
id
est
imperia
recusant
intellegunt,
ut
apud
Cassium
in
annalium
secundo
ne
quis
regnum
occuparet,
si
plebs
nostra
fremere
imperia
coepisset
arma
amens
fremit,
arma
toro
tectisque
requirit
celsa
arce
secundum
quod
superius
diximus.
venti
enim
melius
deprehenduntur
ex
alto.
sedet
non
otiatur,
sed
curat;
apud
antiquos
enim
'sedet'
considerat
significabat,
ut
alio
loco
ait
Turnus
sacrata
valle
sedebat
mollitque
animos
id
est
ventos
quantum
ignes
animaeque
valent
inpellunt
animae
lintea
Thraciae
maria
ac
terras
caelumque
profundum
atqui
quattuor
elementa
sunt,
terra
aqua
aer
aether.
sed
hoc
loco
rite
praetermisit
aetherem,
quia
venti
non
turbant
superiora,
ut
ait
Lucanus
pacem
summa
tenent
in
hoc
caelo
qui
dicitur
aer
pro
supreme
Iuppiter
forsitan
et
scrobibus
quae
sint
fastigia
quaeras
ferant
auferant;
et
est
aphaeresis.
rapidi
veloces,
ut
supra.
verrantque
verrere
est
trahere,
a
rete,
quod
verriculum
dicitur.
est
autem
principalitas
verbi
verro
verris,
praeteritum
versi,
unde
et
fit
participium
versus,
hinc
alibi
et
versa
pulvis
inscribitur
hasta
speluncis
atris
vel
tenebrosis,
vel
magnis.
id
metvens
timens.
ergo
Iuppiter
timet,
non
sibi,
sed
elementis,
ne
turbentur
eruptione
ventorum,
ut
si
bellorum
tempore
dicas
virum
fortem
timere,
non
sibi,
sed
liberis
suis.
hoc
metvens]
providens
cavens.
molemque
et
montes
id
est
molem
montis.
et
est
figura,
ut
una
res
in
duas
dividatur,
metri
causa
interposita
coniunctione,
ut
alio
loco
pateris
libamus
et
auro
foedere
modo
lege,
alias
pace,
quae
fit
inter
dimicantes.
foedus
autem
dictum
vel
a
fetialibus,
id
est
sacerdotibus
per
quos
fiunt
foedera,
vel
a
porca
foede,
hoc
est
lapidibus
occisa,
ut
ipse
et
caesa
iungebant
foedera
porca
et
premere
et
laxas
sciret
dare
ivssus
habenas
permansit
in
translatione,
vinclis
et
carcere
frenat
Aeolus
mihi
iussa
capessere
fas
est
et
premere
e.
l.
s.
d.
i.
h.]
alioquin
Iunoni
obsequi
non
posset.
alii
'iussus'
ita
intellegunt,
non
cum
iuberetur
eum
hoc
facere,
sed
ita
administrare,
ut
etiam
iussus
erat,
secundum
desiderium
temporum.
ad
apud
quem,
ut
supra.
aeole
rhetoricum
est
in
omni
petitione
haec
observare,
ut
possit
praestare
qui
petitur,
ut
sit
possibilitas,
ut
sit
res
iusta
quae
petitur,
ut
habeat
modum
petitio,
ut
sequatur
remuneratio.
et
sciendum
est
secundum
hunc
ordinem
omnes
petitiones
formare
Vergilium,
ut
in
hoc
loco
possibilitas
est
'et
mulcere
dedit
fluctus
et
tollere
vento'.
iusta
petitio
est
'gens
inimica
mihi';
omne
enim
quod
contra
inimicos
petimus
iustum
est.
modus
petitionis
est
'et
dissice
corpora
ponto'.
remuneratio
'sunt
mihi
bis
septem
praestanti
c.
n.'
aeole
incute
vim
ventis
ordo
ipse
est.
et
est
figura
parenthesis.
inter
parenthesin
et
ellipsin
hoc
interest,
quod
parenthesis
es
quotiens
remota
de
medio
sententia
integer
sermo
perdurat;
plenum
namque
est
'Aeole
incute
vim
ventis'.
item
Aeneas
rapidum
ad
naves
praemittit
Achatem
quos
ego—
post
mihi
non
simili
poena
aeole]
sane
antiqui
quotiens
a
minoribus
beneficium
petebant,
a
nomine
inci
divum
pater
atque
hominum
rex
pater
Aeneas
pater
Appenninus
et
mulcere
dedit
fluctus
et
tollere
vento
aliud
pendet
ex
alio;
nam
qui
potest
mulcere,
potest
et
tollere,
id
est
erigere
in
tempestatem.
gens
sermo
hic
et
nationem
significat
et
familiam,
sed
nunc
ad
utrumque
potest
referri.
nam
aut
ad
familiam
Aeneae
aut
ad
Troianam
gentem
refertur.
Tyrrhenum]
Tyrrhenus
cum
fratre
Lydo
regnum
ea
indulgentia
tenuit,
ut
ingens
frequentia
populi
his
contingeret:
quae
causa
summam
rerum
fecit
inopiam,
nullo
patriam
relinquente
aut
volente
peregrinari,
quia
tanta
bonitas
erat
in
regibus.
consilium
igitur
habuerunt,
ut
partiti
turbam,
quam
alere
non
poterant,
alternis
diebus
abstinerent
a
cibis
lusibusque
vacaretur.
atque
hac
lascivia
excogitaverunt
talorum
tesserarumque
iactus
pilaeque
lusum
et
tibiae
modulationem
et
concentum
symphoniae
tubarumque,
quibus
avocati
cives
facilius
tolerarent
ieiunium.
novissime
tamen
quia
vincebat
necessitas
nec
ulla
consilia
famem
relevarent,
sortiti
sunt,
uter
ex
fratribus
cum
parte
populi
abiret
in
quas
sors
terras
dedisset.
cum
Tyrrhenus
Tyrrhenum
Tyrrhenum
mare
dictum
est
vel
quod
Tusciam
adluit,
id
est
Tyrrheniam,
vel
mihi
navigat
navigat
aequor
figura
Graeca
est;
nos
enim
dicimus
per
aequor
navigat.
similiter
etiam
alio
loco
terram,
mare,
sidera
iuro
ilium
in
Italiam
portans
id
est
res
Ilienses.
et
invidiose
dicit
Ilium,
quasi
ipsam
cernat
civitatem,
cum
Troianos
aspexerit.
victosque
penates
incute
vim
ventis
duplex
sensus
est:
'incute'
enim
si
inice
significat,
'ventis'
dativus
est
casus,
dictis
Romanis
incutit
iram
submersasque
obrve
puppes
ordo
est
aut
age
diversos
hoc
est
disperge
illos
per
diversa,
ne
ad
Italiam
veniant;
duobus
enim
generibus
deletur
exercitus,
aut
internecione
aut
dispersione.
et
dissice
corpora
hic
mutavit
coniunctionem,
nam
dicendum
erat
'aut
dissice
corpora'.
corpora
ponto
tam
virorum
quam
navium,
ut
ipse
alio
loco
cum
de
navibus
loqueretur
et
toto
descendit
corpore
pestis
sunt
mihi
bis
septem
non
sine
ratione
Iuno
nymphas
dicitur
sua
potestate
retinere;
ipsa
est
enim
aer,
de
quo
nubes
creantur,
ut
est
atque
in
nubem
cogitur
aer
denas
alii
alii
plures
habent,
sed
reges
eo
amplius
praestanti
corpore
nymphae
bene
etiam
istas
laudat,
ut
maior
sit
in
Deiopea
pulchritudinis
gloria.
laudabilius
enim
est
superare
laudatos,
ut
ipse
ad
maiorem
Aeneae
gloriam
laudat
et
Turnum.
quarum
quae
forma
dicimus
et
per
se
'quarum
quae
pulcherrima',
et
plus
ornavit
inferendo
'forma
pulcherrima'.
conubio
ivngam
Hectoris
Andromache
Pyrrhin
conubia
servas?
cuique
loci
leges
dedimus,
conubia
nostra
reppulit
per
conubia
nostra
Nomadumque
petam
conubia
supplex
convbio
ivngam
stabili
propriamque
dicabo
multa
in
unum
contulit
versum
quae
Iuno
promittit;
dicendo
enim
'conubio'
ostendit
legitimam,
dicendo
'stabili'
longam
promittit
concordiam,
id
est
quae
divortio
careat,
dicendo
'propriam'
adulterii
removet
suspitionem.
quod
autem
adiecit
'dicabo'
obsequentem
eam
fore
demonstrat.
in
usu
enim
est
ut
dicamus,
sacerdos
dicatus
est
numini,
hoc
est
ad
obsequium
datus
est.
iam
hanc
operam
tibi
dico
Iunoni
infernae
dictus
sacer
templis
sibi
ferre
dicatis
si
proprium
hoc
fuerit
nihilne
esse
cuiquam
proprium
quod
voluptates
eorum
propriae
sunt
da
propriam,
Thymbraee,
domum
omnes
annos
bene,
quia
dea
est;
non
enim
usque
ad
senectutem.
meritis
praestitis,
ut
alibi
nec
te
regina
negabo
promeritam
pulchra
prole]
bene
postremum
addidit
propter
quod
matrimonium
contrahitur,
pulcherrimos
filios.
et
mire
hoc
Iuno
Lucina
promittit,
quasi
non
ob
libidinem
offerat.
pulchra
prole
notanda
figura;
frequenter
enim
hac
utitur.
nam
quod
nos
per
genetivum
singularem
dicimus,
antiqui
per
septimum
dicebant,
ut
hoc
loco
'parentem
pulchra
prole',
id
est
pulchrae
prolis.
et
simpliciter
intellegendum
est;
errant
namque
qui
dicunt
ideo
'pulchra'
dixisse
propter
Canacen
et
Macareum
in
se
invicem
turpissimos
fratres.
illi
enim
alterius
Aeoli
filii
fuerunt.
aeolus
haec
subaudis
'dixit',
quod
ex
posterioribus
intellegitur,
ut
supra
notavimus.
regina
inferioris
personae
revetentia
est
maiorem
meritis
appellare,
non
nomine;
contra
maioris
est
minorem
nomine
tantum
vocare.
qui
ordo
non
nisi
per
indignationem
corrumpitur,
ut
in
duodecimo
Sages
in
extremis
rebus
Turnum
non
regem
vocat,
ut
ruitque
inplorans
nomine
Turnum
et
te
crudelem
nomine
dicit
optes
optare
non
tantum
eligere
significat,
ut
alibi
optavitque
locum
regno
quid
ipsum
facere
optes
explorare
deliberare;
superius
namque
multa
poposcerat
Iuno.
hoc
ergo
dicit:
tuum
est
deliberare,
quid
velis.
mihi
ivssa
capessere
fas
est
figura
est
litotes,
quae
fit
quotienscumque
minus
dicimus
et
plus
significamus
per
contrarium
intellegentes,
ut
hoc
loco
non
ait:
licet
mihi
inplere
quae
praecipis,
sed
nefas
est
non
inplere
quae
iusseris.
item
munera
nec
sperno
mihi
ivssa
capessere
fas
est]
hoc
secundum
ea
quae
aliter
dicuntur,
aliter
audiuntur
dictum
est.
[nam]
cum
dicit
non
se
posse
tu
mihi
quodcumque
hoc
regni
rediit
ad
physicam
rationem.
nam
motus
aeris,
id
est
Iunonis,
ventos
creat,
quibus
Aeolus
praeest.
dicendo
autem
'quodcumque'
aut
verecunde
ait,
ne
videatur
adrogans,
aut
latenter
paene
iocatur
poeta;
quis
enim
potest
ventos,
id
est
rem
inanem
tenere?
tu
mihi
q.
h.
r.]
hoc
ad
illud
respondet
'namque
tibi
divum
pater
atque
hominum
rex'.
quodcvmque
h.
r.]
quia
ipse
rex
sub
alieno
imperio
est.
'quodcumque'
ergo
quod
'clauso
ventorum
carcere
regno',
nec
in
mea
manu
est
nisi
iusso
ventos
emittere.
iovemque
concilias
hysteroproteron
in
sensu.
tu
das
epulis
accumbere
divum
hoc
est,
tu
me
deum
facis.
duplici
enim
ratione
divinos
honores
meremur,
dearum
coniugio
et
convivio
deorum.
unde
et
in
bucolicis
nec
deus
hunc
mensa,
dea
nec
dignata
cubili
est
gramineoque
viros
locat
ipse
sedili
perpetuis
soliti
patres
considere
mensis
nimborumque
nubium,
ut
et
lunam
in
nimbo
nox
intempesta
tenebat
haec
ubi
dicta
et
a
Iunone
et
ab
Aeolo.
cavum
ordo
est,
conversa
cuspide
cavum
montem
in
latus
inpulit.
et
alibi
in
latus
inque
feri
curvam
compagibus
alvum
contorsit
nam
me
gravis
impetus
Orci
percutit
in
latus
inpulit
in
latus]
quasi
in
rem
quae
facile
cedit
ictui.
agmine
vel
inpetu
vel
multitudine.
agmen
enim
polysemus
sermo
est.
nam
inpetum
significat,
ut
illi
agmine
certo
Laocoonta
petunt
vocat
agmina
saeva
sororum
qua
data
et
in
undecimo
coeant
in
foedera
dextrae
qua
porta
omnis
exitus
porta
dicitur,
quasi
qua
potest
vel
inportari
vel
exportari
aliquid.
turbine
vi
ventorum.
et
sciendum
est,
quod
quando
appellativum
est
'turbinis'
facit,
sed
si
sit
nomen
proprium,
'Turbonis'
facit,
ut
Horatius
Turbonis
in
armis
incubvere
mari
tria
dicit
elementa
turbata:
'terras
turbine
perflant',
'incubuere
mari'
et
rursum
'intonuere
poli'.
his
ergo
enumeratis
recte
adiecit
'intentant
omnia
mortem'.
evrusque
notusque
cardinales
quattuor
venti
sunt,
de
quibus
nunc
tres
ponit,
paulo
post
unum
quem
omiserat
reddit,
ut
stridens
aquilone
procella
una
evrusque
notusque
et
africus]
bene
modo
hos
tres
ventos
inferiores
tantum
nominavit,
qui
a
sedibus
imis
mare
commovent,
Zephyrum
et
Aquilonem
tacuit;
Zephyrum,
qui
ad
Italiam
ducit,
Aquilonem,
qui
desuper
flat.
ideo
Homerus
de
eo
rvunt
procellis
procella
est
vis
venti
cum
pluvia,
dicta
procella
ab
eo,
quod
omnia
percellat,
insequitur
clamorque
virum
quia
praecesserat
ventorum
sonus,
quem
et
ipsum
clamorem
possumus
dicere.
stridorque
rvdentum
proprie;
nam
in
funibus
stridor
est.
armamentum
stridor
et
rudentum
sibilus
eripiunt
s.
n.
Accius
in
Clytemestra
deum
regnator
nocte
caeca
caelum
e
conspectu
abstulit
teucrorum
ex
oculis
numquam
enim
totum
caelum
nubibus
tegitur,
sed
illa
pars,
contra
quam
flaverint
venti.
quod
autem
dixit
diem
eripi,
ad
videntum
oculos
rettulit,
non
ad
naturam.
teucrorum
e.
o.]
bene
'Teucrorum',
quibus
tempestas
inmissa
erat.
nox
incubat
nox
dicta,
quod
oculis
noceat.
'incubat'
autem
ideo
dixit,
quod
alienum
tempus
invasit.
nam
incubare
proprie
dicitur
per
vim
rem
alienam
velle
tenere.
ipse
pater
media
nimborum
in
nocte
corusca
fulmina
molitur
dextra
poli
axes,
id
est
extremae
partes
caeli.
aether
aetherem
hoc
loco
pro
aere
posuit.
nubes
enim,
unde
et
fulmina,
aeris
sunt,
non
aetheris:
et
frequenter
Vergilius
duo
ista
confundit.
intentant
minantur,
omnia
autem
ad
superiora
rettulit.
extemplo
ilico
Aeneae
servavit
frigore
timore.
et
est
reciproca
translatio;
nam
et
timor
pro
frigore
et
frigus
pro
timore
ponitur,
ut
in
Terentio
uxorem
tuam
pavitare
aiunt
aut
Boreae
penetrabile
igitur
demum
Ulixi
cor
frixit
prae
pavore
ingemit
non
propter
mortem
ingemit,
sequitur
enim
'o
terque
quaterque
beati',
sed
propter
mortis
genus.
grave
enim
est
secundum
Homerum
perire
naufragio,
quia
anima
ignea
est
et
exstingui
videtur
in
mari,
id
est
elemento
contrario.
duplices
duas,
secundum
morem
antiquum.
nam
duplices
duos
dicebant,
ut
hoc
loco,
et
binos
duos,
et
utrosque
pro
utrumque,
ut
Cicero
binos
habebam,
iubeo
promi
utrosque
hi
utrique
ad
urbem
imperatores
erant
palmas
manus
explicitas.
talia
voce
refert
profert.
're'
abundat.
alibi
'refert'
respondet,
ut
Anna
refert
o
terque
quaterque
id
est
saepius;
finitus
numerus
pro
infinito.
quis
et
quis
et
quibus
significat:
secundum
artem
enim
sic
dicimus.
ab
eo
enim
quod
est
'a
qui'
in
'bus'
mittit,
ab
eo
quod
est
'a
quo'
in
'is'
mittit,
sed
a
tertia
declinatione
in
usu
sunt
dativus
et
ablativus
plurales,
licet
antiqui
omnibus
usi
sint
casibus.
denique
Cato
in
originibus
ait
si
ques
sunt
populi
moenibus
altis
propter
Pergama,
quae
altissima
fuerunt,
ex
quibus
omnia
alta
aedificia
pergama
vocantur,
sicut
Aeschylus
dicit.
oppetere
ore
terram
petere,
id
est
mori.
possumus
autem
sic
uti
hoc
sermone,
ut
et
per
se
plenus
sit
et
recipiat
adiectionem.
ergo
dicimus
et
oppetit
et
mortem
oppetit,
sicut
et
exspirat
et
animam
exspirat.
fortissime
gentis
atqui
in
artibus
legimus
superlativum
gradum
non
nisi
genetivo
plurali
iungi.
constat
quidem,
sed
'gens'
nomen
est
enuntiatione
singulare,
intellectu
plurale.
bene
ergo
iunxit,
in
gente
enim
plures
sunt,
ut
alibi
ipse
ditissimus
agri
Phoenicum
Romani
generis
disertissimus
primum
Graecorum
Achillem
vel
quo
Tydides
percussit
pondere
coxam
Aeneae
tydide
vocativus
Graecus
est;
si
enim
latine
diceret,
o
Tydida
debuit
ponere.
omnia
enim
patronymica
quae
in
'des'
exeunt
apud
Latinos
primae
sunt
declinationis,
ut
saevus
ubi
Aeacidae
telo
iacet
Hector
non
potvisse
quasi
semper
voluerit.
animam
hanc
quasi
cum
dolore
'animam
hanc',
ac
si
diceret
effundere
secundum
eos
qui
dicunt
sanguinem
esse
animam,
ut
ipse
alibi
purpuream
vomit
ille
animam
atque
in
ventos
vita
recessit
saevus
magnus,
ut
superius
diximus.
et
saevum
Aenean
agnovit
Turnus
in
armis
sarpedon
et
in
ultima
possumus
accentum
ponere
et
in
paenultima:
nam
Homerus
et
'Sarpedonis'
declinavit
et
'Sarpedontis',
unde
et
varius
accentus
est:
'Sarpedonis'
enim
antepaenultima
quin
occidit
una
Sarpedon
mea
progenies
simois
nomen
hoc
integrum
ad
nos
transiit,
unde
suo
est
accentu
proferendum.
nam
si
esset
latinum,
in
antepaenultima
haberet
accentum,
quia
secunda
a
fine
brevis
est.
tune
ille
Aeneas,
quem
Dardanio
Anchisae
alma
Venus
Phrygii
genuit
Simoentis
ad
undam?
sub
undis
et
'sub
undis'
legimus,
et
'sub
undas'.
sed
si
'sub
undas',
'correpta'
intellege,
si
'sub
undis',
'volvit';
varia
ergo
distinctio
est.
correpta
rapta.
fortia
corpora
hoc
est
virorum
fortium
corpora;
nulla
enim
est
in
mortuis
fortitudo.
talia
iactanti
inaniter
loquenti,
ut
alibi
atque
inrita
iurgia
iactat
et
voces
dum
iactat
inanes
aquilone
ab
Aquilone.
adversa
contraria,
quia
ad
Italiam
navigantibus
Aquilo
contrarius
est.
franguntur
remi
vel
gubernacula,
vel
quod
melius
est
re
vera
remi.
antiqui
enim
velis
remisque
navigabant,
ut
validis
tum
proram
avertit
alii
'prora'
legi
tradunt.
avertit
pro
'avertitur'.
et
est
figura
creberrima.
potest
namque
pro
activi
verbi
significatione
passivum
poni,
ut
est
et
pictis
bellantur
Amazones
armis
insinuat
pavor
nox
umida
caelo
praecipitat
dat
latus
inclinatur.
cumvlo
altitudine.
cumulo]
exuberante
fluctu,
cum
cumulo.
praeruptus
in
altum
levatus.
his
pro
illis
vel
aliis.
dehiscens
valde
hiscens.
'de'
enim
augentis
est,
ut
in
Terentio
deamo
te
Syre
aperit
ostendit,
ut
Sallustius
caput
aperire
solitus
visa
aperire
procul
montes
harenis
et
ab
harenis
et
cum
harenis,
id
est
vel
ab
imo
movebatur
mare
vel
cum
ipsis
harenis,
ut
in
tempestate
solet.
tris
Latinum
est.
genetivus
enim
pluralis
quotiens
in
saxa
latentia
litora
litoribus
contraria,
fluctibus
undas
inprecor
propitiae
apud
aras,
quae
vocabantur
Neptuniae
ut
faciunt
hi,
qui
ab
Sardinia
Siciliam
aut
contra
petunt.
nam
si
utramque
ex
conspectu
amiserunt,
sciunt
periculose
se
navigare
ac
verentur
in
pelago
latentem
insulam,
quem
locum
vocant
aras
torquet
iacit,
inmittit,
ut
torquet
aquosam
hiemem
torquet
medios
nox
umida
currus
cuncta
tuo
qui
bella
pater
sub
numine
torques
axem
umero
torquet
stellis
fulgentibus
aptum
saxa
vocant
itali
mediis
quae
in
fluctibus
aras
ordo
est,
quae
saxa
in
mediis
fluctibus
Itali
aras
vocant.
dorsum
inmane
eminens,
altum,
secundum
Homerum.
dorso
dum
pendet
iniquo
posuitque
inmania
templa
mari
summo
vel
in
summo,
vel
in
placido.
in
brevia
et
syrtes
id
est
in
brevia
syrtium,
quo
modo
molemque
et
montes
et
syrtes
syrtium
sinus
duo
sunt
pares
natura,
inpares
magnitudine
vadis
vada
si
ab
aqua
summa
non
alte
est
terra
dicitur
vadus
lycios
hi
Troiae
ad
auxilium
venerant,
qui
mortuo
rege
Pandaro
Aeneam
secuti
sunt,
unde
et
in
secundo
ait
comitum
adfluxisse
novorum
fidum
fidelem.
utrumque
nomen
idem
significat.
ipsius
ante
oculos
ad
maiorem
dolorem:
unde
alibi
quaeque
ipse
miserrima
vidi
qui
nati
coram
me
cernere
letum
fecisti
ingens
pontus
magna
pars
ponti.
et
est
tropus
synecdoche.
a
vertice
aut
a
puppi,
quae
vertex
navis
est,
aut
ab
Aquilone,
qui
flat
a
mundi
vertice,
hoc
est
a
septentrione,
ut
ipse
alibi
hic
vertex
nobis
semper
sublimis
in
puppim
pro
puppim:
addidit
praepositionem.
pronus
magister
Leucaspis,
ut
in
sexto
libro
Leucaspim
et
Lyciae
ductorem
classis
Orontem
ter
saepius,
finitus
numerus
pro
infinito.
crebros
enim
fluctus
facit
Aquilo,
ut
Sallustius
crebritate
fluctuum
ut
Aquilone
solet
triplici
fluctu
ibidem
'ibidem'
et
'ubinam'
multi
dubitant
ubi
esse
debeat
accentus,
quia
'ibi'
et
'ubi'
naturaliter
breves
sunt,
sed
ratione
finalitatis
plerumque
producuntur
in
versu,
nescientes
hanc
esse
rationem,
quia
pronuntiationis
causa
contra
usum
Latinum
syllabis
ultimis,
quibus
particulae
adiunguntur,
accentus
tribuitur,
ut
'musaque'
'illene'
'huiusce'.
sic
ergo
et
'ibidem'.
torquet
agens
circum
in
gyrum
circumagit.
vertex
vertex
dicitur
circumacta
in
se
unda
et
quae
quasi
sorbere
videatur:
quod
de
Charybdi
legitur
atque
imo
barathri
ter
gurgite
vastos
sorbet
in
abruptum
fluctus
Charybdis,
mare
verticosum
apparent
aliud
est
'parere'
et
aliud
'apparere'.
'parere'
enim
est
oboedire,
ut
paret
amor
dictis
apparet
liquido
sublimis
in
aere
Nisus
rari
vel
propter
maris
magnitudinem,
vel
quia
una
perierat
navis.
nantes
prima
verbi
positio
est
'no
nas
nat',
unde
est
nare
per
aestatem
liquidam
in
gurgite
vasto
tapinosis
est,
id
est
rei
magnae
humilis
expositio.
prudenter
tamen
Vergilius
humilitatem
sermonis
epitheto
sublevat,
ut
hoc
loco
'vasto'
addidit.
item
cum
de
equo
loqueretur
ait
cavernas
ingentes
arma
virum
bene
addidit
'virum',
Cerealiaque
arma
colligere
arma
iubet
dicendum
et
quae
sint
duris
agrestibus
arma
Troia
differentia
in
hoc
sermone
est
et
in
sensu
et
in
syllabis.
nam
cum
provinciam
dicimus,
Troius
Aeneas
gaza
Persicus
sermo
est
et
significat
divitias,
et
gaza
laetus
agresti
per
undas
'per'
quidam
nolunt
*
*
*
.
iam
validam
zeugma
est
ab
inferioribus
'vicit
hiems'.
quod
fit
et
a
superioribus
et
a
medio,
plerumque
et
ad
utrumque
respondet,
Troiugena,
interpres
divum,
qui
numina
Phoebi,
qui
tripodas,
Clarii
laurus,
qui
sidera
sentis
et
volucrum
linguas
et
praepetis
omina
pinnae
ilionei
antiptosis
est,
pro
genetivo
enim
dativum
posuit;
nam
constat
huiusmodi
Graeca
nomina
dativum
singularem
in
ei
diphthongum
mittere,
ut
Orphei;
nam
illa
solutio
est
cum
Orphei
separatim
dicimus:
nec
modo
'Ilionei'
possumus
dicere
adstrictum
esse
genetivum,
ut
ipse
sit
qui
et
dativus.
quod
si
forte
contingat,
non
regula
mutatur,
sed
antiptosis
fit,
qua
plerumque
utuntur
poetae,
ut
urbem
quam
statuo
vestra
est
haeret
pede
pes
vectus
qua
vehebatur
significat.
et
pro
praesenti
participio,
quod
non
habemus,
praeteritum
posuit.
in
Latino
enim
sermone
a
passivo
verbo
praesens
participium
non
est,
neque
ab
activo
praeteritum.
sed
quod
uno
sermone
explicare
non
possumus
aut
circumlocutione
ostendimus,
aut
si
hoc
nolumus,
participium
pro
participio
ponimus,
sed
usurpative,
ut
hoc
loco
factum
est.
abas
Abantes
aliquot
tradunt:
hic
unus,
Aeneae
comes;
alter
quem
in
Troia
Diomedes
occidit;
tertius
est
Argivus,
cuius
clipeum
tertio
libro
Apollini
consecrasse
dicit
Aeneam.
vicit
hiems
'hiems'
duas
res
significat:
aut
tempus
aut
vim
venti
unde
estis
nautae
huc
hieme
delati
laxis
pro
laxatis,
nomen
pro
participio.
imbrem
imber
dicitur
umor
omnis,
ut
Lucretius
ex
igni
terra
atque
anima
nascuntur
et
imbri
imbrem]
ratibusque
fremebat
imber
Neptuni
fatiscunt
abundanter
aperiuntur;
'fatim'
enim
abundanter
dicimus,
unde
et
adfatim,
hiscere
autem
aperiri,
emissam
hiemem
hic
apertius
tempestatem
declarat
significari
ex
Graeco;
nam
et
illi
imis
bene
in
imo
voluit
esse
Neptunum,
ut
iam
factam
cognosceret
tempestatem,
non
incipientem
vetaret.
stagna
stagnum
dicitur
aqua
stans,
sed
nunc
profunda
maris
significat
ab
eo,
quod
non
nisi
nimia
tempestate
turbantur.
ergo
'stagna'
et
'imis
vadis
refusa'
aliud
pendet
ex
alio,
quia
inmobilis
aqua
in
imo
maris
tantummodo
est,
graviter
commotus
opportune
Neptunum
ait
commotum
cum
maria
turbantur,
quia
plerumque
poetae
Neptunum
pro
mari
ponunt
et
alto
prospiciens
aut
e
mari
erigens
caput,
aut
mari
providens.
placidum
caput
quaerunt
multi
quemadmodum
'placidum
placidumque
caput]
epitheta
alia
naturalia
sunt,
alia
ad
tempus.
et
'placidum'
ut
naturale
Neptuni
est,
ita
'graviter
commotus'
ad
tempus
ob
factam
tempestatem.
disiectam
Aeneae
t.
v.
a.
c.
hic
ostendit
Aeolum
omnia
Iunonis
praecepta
complesse.
nam
'submersasque
obrue
puppes'
in
Orontis
sociorumque
eius
interitu;
'aut
age
diversas
et
dissice
corpora
ponto'
'disiectam
Aeneae
toto
videt
aequore
classem'.
caelique
rvina
id
est
tonitribus,
quorum
sonus
similis
est
ruinis.
nec
latvere
doli
fratrem
ivnonis
et
irae
aut
doli
Iunonis,
aut
fratrem
Iunonis.
gemina
ergo
distinctio
est.
fratrem
ivnonis]
quod
et
ipsa
Saturni
est
filia.
evrum
ad
se
zephyrumque
vocat
per
hos
omnes
intellege;
isti
enim
sunt
cardinales.
generis
fiducia
vestri
Astraeus
enim
unus
de
Titanibus,
qui
contra
deos
arma
sumpserunt,
cum
Aurora
concubuit,
unde
nati
sunt
venti
secundum
Hesiodum.
et
hoc
loco
fiduciam
pro
confidentia
posuit,
cum
fiducia
in
bonis
rebus
sit,
confidentia
in
malis.
iam
caelum
terrasque
aut
ordo
est
'ausi
estis
sine
meo
numine
tantas
moles
tollere
et
caelum
terrasque
turbare'?
aut
certe
illud
est,
quod
tria
haec
numina,
licet
divisa
imperia
teneant,
videntur
tamen
invicem
regni
totius
habere
potestatem,
sicut
et
ipsa
elementa
quae
retinent
physica
inter
se
quadam
ratione
iunguntur.
quod
et
ipsorum
numinum
sceptra
significant.
Iuppiter
enim
trifido
utitur
fulmine,
Neptunus
tridente,
Pluto
tricerbero.
multi
enim
quaerunt,
cur
modo
Neptunus
de
alienis
conqueratur
elementis.
meo
sine
numine
hoc
est
'et
laxas
sciret
dare
iussus
habenas'.
numine
venti
distingue
'numine',
ut
'venti'
convicium
sit.
quos
ego
deficit
hoc
loco
sermo;
et
congrue,
quasi
irati
et
turbatae
mentis,
ut
alibi
me
me,
adsum
incipit
effari,
mediaque
in
voce
resistit
quem
quidem
ego
si
sensero,
sed
quid
opus
est
verbis?
quos
ego]
subauditur
'ulciscar'.
ergo
quamquam
o,
sed
sed
motos
praestat
prudenter
agit;
plus
est
enim
innocentibus
succurrere,
quam
nocentium
delicta
punire.
praestat
melius
est,
ut
praestat
Trinacrii
metas
lustrare
Pachyni
post
mihi
non
simili
poena
commissa
luetis
aut
'non
simili
poena',
id
est
non
ea
qua
Troianos
adfecistis,
aut
certe
'mihi
non
simili',
id
est
vehementer
irato.
post
mihi
n.
s.
p.
c.
l.]
pro
'non
inpune
eritis
posthac';
nunc
enim
nullam
poenam
sentiunt,
nisi
forte
obiurgationis.
'commissa'
autem
hic
pro
peccatis.
luetis
persolvetis.
et
hic
sermo
a
pecunia
descendit;
antiquorum
enim
omnes
poenae
pecuniariae
fuerunt.
maturate
fugam
cum
maturitate,
id
est
cum
tranquillitate
discedite,
quo
modo
dicimus
'matura
iracundiam
tuam',
id
est
mitiga;
perniciosum
enim
Troianis
est,
si
maturent
fugam,
hoc
est
accelerent.
saevumque
vel
magnum
tridentem
ideo
tridens
Neptuno
adsignatur,
quia
mare
a
quibusdam
dicitur
tertia
pars
mundi,
vel
quia
tria
genera
aquarum
sunt,
maris,
fluminum,
fluviorum,
quibus
omnibus
Neptunum
praeesse
non
nulli
dicunt.
sorte
ac
si
diceret
potuisse
se
etiam
caelum
tenere,
Aeolum
vero
beneficio
etiam
carceris
regna
meruisse,
sed
mihi
sorte
datum
'sorte'
ideo
ait,
quia
Iuppiter
et
Neptunus
et
Dis
pater,
Saturni
et
Opis
filii,
cum
de
mundi
possessione
certamen
inissent,
placuit
ut
imperium
sorte
dividerent:
ita
effectum
est,
ut
caelum
Iuppiter,
maria
Neptunus,
Dis
pater
inferos
sortirentur.
inmania
aspera;
'manum'
enim
antiqui
bonum
dicebant,
vestras
evre
domos
irascentum
est
uti
proprio
nomine,
ut
Terentius
ego
te
in
pistrinum
Dave
dedam
nisi
forte
carcerem
aliquando
effregistis
vestram
domum
iactet
pro
glorietur,
sicut
in
georgicis
nullo
tantum
se
Moesia
cultu
iactet
avla
inrisio
est;
sequitur
enim
'carcere'.
et
nihil
tam
contrarium
si
simpliciter
intellegamus.
clavso
quia
dimittere
ventos
non
ipsius
est,
sed
iubentis.
foedere
certo
et
dare
iussus
habenas
ventorum
non
otiose,
sed
per
exprobrationem,
poterat
enim
dicere
'vestro',
sed
ut
supra
meo
sine
numine
venti
carcere
regnet
licet
carcer
sit,
tamen
regnum
est
Aeoli;
haec
enim
pro
adfectu
possidentis
intellegenda
sunt,
ut
alibi
cum
de
rure
loqueretur
post
aliquot
mea
regna
videns
mirabor
aristas
dicto
citius
non
antequam
diceret,
dixit
enim
'haec
ait';
sed
citius,
quam
dici
potest.
placat
sub
poetica
licentia
physicam
quoque
tangit
rationem.
mare
enim
dicitur
esse
Neptunus,
quem
superius
dixit
graviter
commotum,
quia
tempestas
erat.
nunc
ait
'placat',
quia
iam
sedari
coeperant
maria.
collectas
aut
nunc
collegit
et
fugavit,
aut
ante
a
ventis
collectas
fugavit,
id
est
resolvit.
collectas]
colligere
enim
nubes
dicitur
caelum,
ut
aut
si
nox
pluviam
ne
colligat
ante
veremur
solemque
reducit
per
solem
serenitas
intellegenda,
quia
superius
dixerat
eripiunt
subito
nubes
caelumque
diemque
cymothoe
nomina
deorum
plerumque
de
causis
sunt
ficta
ab
elementis,
quae
numina
dici
voluere
maiores,
ut
'Cymothoe',
triton
deus
marinus,
Neptuni
et
Salaciae
filius,
deae
marinae
ab
aqua
salsa
dictae.
adnixus
antiquum
est,
ut
'conixus',
quibus
hodie
non
utimur;
dicimus
enim
'adnisus'
et
'conisus'.
sed
et
multa
alia
usus
contra
antiquitatem
vindicavit.
illi
enim
'parsi'
dicebant,
nos
dicimus
'peperci'.
item
nos
dicimus
'suscepi',
illi
dicebant
'succepi',
ut
succepitque
ignem
foliis
adnixus
zeugma
est,
'adnixi'
enim
debuit
dicere,
ut
paulo
post
haud
aliter
puppesque
tuae
pubesque
tuorum,
aut
portum
tenet
tris
Notus
in
s.
l.
t
levat
leves
ac
navigabiles
facit,
ut
nostrumque
leves
quaecumque
laborem
quo
res
summa
loco
Panthu?
quam
prendimus
arcem?
levat
laxat,
ut
atque
arta
levari
vincla
iubet
Priamus
tridenti
autem
pro
tridente,
dativum
pro
ablativo.
aperit
ideo
quia
harenarum
congerie
inpediente
praeclusae
ad
navigandum
erant.
ergo
inmisso
in
eas
mari
aptas
ad
navigandum
facit.
sic
Sallustius
sed
ubi
tempore
anni
mare
classibus
patefactum
est
temperat
tranquillum
facit.
atque
rotis
summas
l.
p.
v.
bene
non
moratur
in
descriptione
currus,
ut
citius
liberetur
Aeneas.
perlabitur
undas
figura
est.
quod
enim
nos
modo
dicimus
per
praepositionem
nomini
copulatam
sequente
verbo,
antiqui
verso
ordine
praepositionem
detractam
nomini
iungebant
verbo,
ita
tamen
ut
esset
una
pars
orationis,
et
faciebant
honestam
elocutionem.
nos
dicimus
'per
undas
labitur',
illi
dicebant
'perlabitur
undas'.
item
'per
forum
curro'
et
'percurro
forum'.
notandum
plane
quod
plerumque
suum
regit
casum,
plerumque
ad
ablativum
transit.
ac
veluti
magno
in
populo
iste
tempestati
populi
motum
comparat,
Tullius
populo
tempestatem:
pro
Milone
equidem
ceteras
tempestates
et
procellas
in
illis
dumtaxat
fluctibus
contionum
saepe
autem
ut
fieri
solet.
seditio
'seditio'
est
eaque
dissensio
civium,
quod
seorsum
eunt
alii
ad
alios,
seditio
dicitur
animis
ignobile
id
est
stultum,
ut
contra
nobilem
animum
prudentium
dicimus.
ideo
etiam
paulo
post
ait
'arrectis
auribus';
sumpsit
enim
translationem
ab
animalibus,
vulgus
et
masculini
generis
et
neutri
lectum
est:
generis
neutri
hoc
loco,
alibi
masculini,
ut
in
vulgum
ambiguas
iamque
faces
et
saxa
volant
multi
non
'volant',
sed
'volunt'
invenisse
se
dicunt.
sed
Cornutus
verendum
ne
praeposterum
sit
faces
velle,
et
sic
saxa,
cum
alibi
maturius
et
ex
ordine
dictum
sit
'arma
velit
poscatque
simul
rapiatque
inventus'
furor
arma
ministrat
sic
alibi
rimanti
telum
ira
facit
gravem
venerabilem,
unde
et
contemptibiles
'leves'
dicimus.
et
bene
servat
circa
hunc
rhetoricam
definitionem,
cui
dat
et
iustitiam
et
peritiam
dicendi,
ut
'tum
pietate
gravem'
et
'ille
regit
dictis
animos'.
orator
enim
est
vir
bonus,
dicendi
peritus.
pietate
gravem
cuius
illis
auctoritas
ob
pietatem
est
gravis.
arrectis
avribus
translatio
a
mutis
animalibus,
quibus
aures
mobiles
sunt.
an
aures
pro
audiendi
sensu
posuit,
secutus
Terentium
qui
ait
arrige
aures
Pamphile
genitor
venerabilis,
ut
Thybri
pater
caeloque
invectus
aperto
non
per
caelum
vectus,
sed
caelo
iam
sereno
vectus
per
maria.
flectit
quidam
'flectit'
pro
regit
accipiunt,
ut
interdum
'torquet'
in
eodem
significatu
ponit
qui
numine
torques
currv
non,
ut
quidam
putant,
pro
'currui'
posuit,
nec
est
apocope,
sed
ratio
artis
antiquae,
quia
omnis
nominativus
pluralis
regit
genetivum
singularem
et
isosyllabus
esse
debet,
ut
hae
musae
huius
musae,
hi
docti
huius
docti.
item
a
genetivo
singulari
dativus
regitur
singularis,
ut
isosyllabus
sit,
ut
huius
docti
huic
docto
curruque
abscisa
duorum
suspendit
capita
libra
die
secundo
Troianis
obsequenti.
et
tractus
est
sermo
a
sequentibus
servis,
id
est
pedisequis
secundis:
unde
et
secundam
fortunam
dicimus,
quod
secundum
nos
est,
id
est
prope
nos.
Aeneadae
nunc
Troiani,
aliquando
Romani,
ut
Aeneadae
in
ferrum
pro
libertate
ruebant
proxima
litora
ideo
quia
post
periculum
non
eligitur
litus,
sed
quodcumque
occurrit
occupatur.
cursu
aut
secundum
quod
superius
diximus
'proxima
cursu',
id
est
cursui,
aut
'contendunt
cursu
petere',
et
est
septimus
casus.
unde
iter
Italiam
certus
iter
vertuntur
scilicet
a
proposito
itinere,
hoc
est
ab
Italia.
est
in
secessu
topothesia
est,
id
est
fictus
secundum
secessu
sinu
secreto.
locus
subaudis
'quem',
ut
superius
urbs
antiqua
fuit
est
in
carcere
locus,
quod
Tullianum
appellatur
insula
portum
efficit
inque
sinus
scindit
sese
unda
reductos
dividit
se
unda
in
sinus
reductos,
id
est
replicabiles.
inque
sinus
antiqua
est
locutio.
sic
ipse
alibi
inque
salutatam
linquo
C.
Memmius
de
triumpho
Luculli
Asiatico:
inque
luxuriosissimis
Asiae
oppidis
consedissse
inque
Gallograeciam
redierunt
gemini
pares,
similes;
interdum
et
duos
significat.
minantur
eminent,
ut
minaeque
murorum
ingentes
illa
usque
minatur
sub
vertice
hoc
est
circa
radices
montis,
quae
ad
rectam
lineam
suscipiunt
cacumen,
id
est
verticem.
tuta
a
tempestate
defensa,
ideo
et
'silent'.
tum
pro
praeterea.
tum
silvis
scaena
coruscis
'silvis
coruscis'
hoc
est
silvarum
coruscarum,
id
est
crispantium,
ut
Iuvenalis
longa
coruscat
serraco
veniente
abies
pulchra
prole
scaena
inumbratio.
et
dicta
scaena
desuper
pro
supra,
praepositione
contra
rationem
adiecta.
horrenti
horror
plerumque
ad
odium
pertinet,
plerumque
ad
venerationem,
ut
hoc
loco.
sic
Lucanus
arboribus
suus
horror
inest
atrum
nemus
tropus
est;
per
atrum
vivo
naturali,
ut
vivo
praetervehor
ostia
saxo
nympharum
domus
aut
verum
dicit
et
est
historia,
aut
ad
laudem
pertinet
loci:
talis,
inquit,
locus
est,
ut
domus
credatur
esse
nympharum.
hic
pro
'illic'
more
suo.
anchora
morsu
hoc
nomen
cum
in
Graeco,
unde
originem
ducit,
aspirationem
non
habeat,
in
Latino
aspiratur:
quod
est
contrarium;
nam
magis
Graecorum
est
aspiratio.
sed
hoc
in
paucis
tum
dente
tenaci
anchora
fundabat
navis
huc
septem
Aeneae
c.
n.
telluris
amore
cuiuscumque
post
pericula.
unde
et
superius
dixit
'quae
proxima
litora
cursu
contendunt'.
et
paulo
post
infert
'optata
potiuntur
Troes
harena';
harena
quaeritur,
habeat
necne
nomen
hoc
adspirationem.
et
Varro
sic
definit
si
ab
ariditate
dicitur
non
habet,
si
ab
haerendo,
ut
in
fabricis
videmus,
habet
sale
tabentis
omnes
accipiunt
inimicum
imbrem
in
litore
pro
in
litus,
ut
arma
sub
adversa
posuit
radiantia
quercu
silici
scintillam
excudit
bene
adiecit
speciem,
quia
in
lapidibus
certis
invenitur
ignis.
'excudit'
autem
est
feriendo
eiecit,
quia
cudere
est
ferire;
unde
et
incus
dicitur,
quod
illic
aliquid
cudamus,
id
est
feriamus.
achates
adlusit
ad
nomen,
nam
achates
lapidis
species
est:
bene
ergo
ipsum
dicit
ignem
excusisse.
unde
etiam
Achaten
eius
comitem
dixit.
lectum
est
enim
in
naturali
historia
Plinii,
quod
si
quis
hunc
lapidem
in
anulo
habuerit,
gratiosior
est.
succepit
pro
suscepit,
ut
diximus
supra.
nutrimenta
Cicero
in
Oratore
sed
quod
educata
huius
nutrimentis
eloquentia
ipsa
se
postea
colorat
rapvitque
in
fomite
flammam
paene
soloecophanes
est;
nam
cum
mutationem
verbum
significet,
ablativo
usus
est:
sed
hoc
solvit
aut
antiqua
circa
communes
praepositiones
licentia,
ut
est
conditus
in
nubem
et
nota
conduntur
in
alvo
saeva
sedens
super
arma
geminae
super
arbore
sidunt
quod
ille
in
capite
ab
hostium
duce
et
si
fortes
fueritis
in
eo,
quem
nemo
sit
ausus
defendere
fomenta
taleae
excisae
ex
arboribus
astulae
ambustae,
ligna
cavata
a
fungis
nomine
excepto
cererem
metonymia
pro
frumento.
corruptam
undis
aqua
emollitam.
cerealiaque
arma
fugiens
vilia
ad
generalitatem
transiit
propter
carminis
dignitatem
et
rem
vilem
auxit
honestate
sermonis,
ut
alibi,
ne
lucernam
diceret,
ait
testa
cum
ardente
viderent
scintillare
oleum
cerealiaque
arma]
'arma'
enim
generaliter
omnium
rerum
instrumenta
dicuntur,
ubi
reponuntur
armaria
dicta
sunt.
Nigidius
de
hominum
naturalibus
IIII.
omnis
enim
ars
materia
inventa
circa
quam
versetur,
ferramenta
vasa
instrumentum
armamentaque
primum
comparat,
per
quae
opera
sua
efficere
possit
fessi
rerum
hoc
est
penuria
fatigati,
ter
fessus
valle
resedit
fruges
generaliter
omnes
fruges
dicuntur,
et
errant
qui
discernunt
frumenta
a
frugibus.
nam
Cicero
ait
olei
et
frugum
minutarum
receptas
liberatas
ut
medioque
ex
hoste
recepit
receptas]
de
periculo
vel
ex
insperato
salvas.
et
torrere
parant
flammis
et
frangere
saxo
multi
hysteroproteron
putant,
non
respicientes
superiora,
quia
dixit
undis
Cererem
esse
corruptam,
quam
necesse
fuerat
ante
siccari.
qui
tamen
etiam
contra
hoc
illo
se
tuentur
exemplo
nunc
torrete
igni
fruges,
nunc
frangite
saxo
a
tergo
quem
nulla
ciconia
pinsit
nocturna
saxo
Aeneas
merita
personarum
vilibus
officiis
interesse
non
debent:
quod
bene
servat
ubique
Vergilius,
ut
hoc
loco,
item
in
sexto
cum
diversis
officiis
Troianos
diceret
occupatos,
ait
at
pius
Aeneas
arces
quibus
altus
Apollo
praesidet
paribusque
accingitur
armis
scopulum
id
est
speculam.
et
quando
speculationem
significamus,
generis
est
feminini,
ut
specula
Misenus
ab
alta
speculum
civilis
sarcina
belli
late
petit
in
quantum
potest.
pelago
in
pelagus,
ut
inferretque
deos
Latio
anthea
si
quem
aut
ordo
est
'ascendit
scopulum
requisiturus
Anthea
Capyn
Caicum,
si
quem
videat'.
et
usus
est
hoc
genere
elocutionis,
quo
et
Terentius,
qui
dixit
quod
plerique
omnes
faciunt
adulescentuli
Rhebe
diu,
res
si
qua
diu
mortalibus
ulla
est
et
quem
Pamphilum
quaeris
phrygias
Troianas,
Troia
enim
in
Phrygia
provincia
est.
et
veri
simile
est,
Aeneam
de
omni
ipsa
provincia
socios
habere
potuisse.
in
secundo
enim
ait
undique
convenere
animis
opibusque
parati
biremis
naves
habentes
remorum
ordinem
geminum,
ut
alibi
triplici
pubes
quam
Dardana
versu
inpellunt
in
puppibus
arma
caici
quia
navigantum
militum
est
puppibus
arma
religare,
ut
alibi
pacem
orare
manu,
praefigere
puppibus
arma
colligere
arma
iubet
cervos
cervi
dicti
sunt
omnis
feret
omnia
tellus
errantes
pascentes,
ut
alibi
mille
meae
Siculis
errant
in
montibus
agnae
errabat
silvis
tota
inter
'totum'
et
'omne'
hoc
interest,
quod
'totum'
dicimus
unius
corporis
plenitudinem,
'omne'
de
universis
dicimus,
ut
puta
'totum
auditorium
habet
scolasticos',
hoc
est
plenum
est
auditorium
scolasticis;
'omne
auditorium
habet
scolasticos',
id
est
omnia
auditoria.
usurpant
tamen
poetae
et
ista
confundunt,
ut
hoc
loco
'tota'
pro
omnibus
posuit,
et
contra
pro
tota
'omnem'
posuit,
ut
est
omnemque
reverti
per
Troiam
et
totos
in
poenam
ordire
nepotes
armenta
videtur
nove
de
cervis
agmen
agmen
proprie
dicitur
ordinata
multitudo,
ut
est
ambulantis
exercitus;
neque
enim
in
uno
loco
stans
agmen
vocatur,
aut
si
inventum
fuerit
usurpatum
est:
unde
bene
adiecit
'longum',
ut
incedentum
ostenderet
significationem.
constitit
'con'
secundum
naturam
brevis
est
semper,
excepto
quum
s
littera
vel
f
sequitur;
tunc
enim
tantum
producitur,
sicut
'in'
syllaba,
ut
insula,
infula.
hic
pro
tunc,
aut
pro
ibi.
celeres
potest
et
pro
celeriter
accipi.
corripvit
aut
de
pharetra
corripuit,
ut
est
corripit
hic
subita
trepidus
formidine
ferrum
ni
iam
praemissus
Achates
adforet
nunc
repeto,
Anchises
fatorum
arcana
reliquit
gerebat
aut
tunc,
aut
quae
gerere
consueverat.
cornibus
arboreis
aut
subaudi
'cum',
ut
illo
loco
atque
Ixionii
vento
rota
constitit
orbis
tum
vvlgus
bene
'vulgus'
ductoribus
interemptis.
avium
vulgus
hastarum
miscet
perturbat,
circumagit,
insequitur.
frondea
pro
frondosa
posuit.
plerumque
enim
dum
varietati
declinationis
student
poetae
mutant
proprietatem;
nam
frondeum
est
totum
de
turbam
multitudinem.
Cicero
in
Verrinis
videt
in
turba
Verrem
deinde
utrique
imperatores
in
medium
exeunt
extra
turbam
ordinum
quam
septem
bene
definit
numerum;
necessitatis
enim
est
haec
venatio,
non
voluptatis,
in
qua
plura
requiruntur.
victor
hoc
loco
propositi
effector,
ut
est
atque
rotis
insistere
victor
fundat
hvmi
per
humum.
et
est
adverbialiter
positum,
ut
humi
nitens
cum
navibus
cacenphaton
in
sermone,
quod
fit
si
'cum'
particulam
n
littera
sequatur.
hinc
pro
inde
partitur
Sallustius
ait
provincias
inter
se
partiverant
florem
depasta
salicti
pascuntur
vero
dumos
vina
bonus
quae
deinde
cadis
onerarat
acestes
ordo
est
'deinde
vina
partitur,
quae
Acestes
dedit'.
quos
bonus
Aeneas
dictis
solatur
amicis
sane
bonus
ea
tempestate
contra
pericula
et
ambitionem
sed
libertatem,
quam
nemo
bonus
nisi
cum
anima
simul
amittit
deinde
una
syllaba
metri
causa
excluditur.
trinacrio
Graecum
est
propter
tria
heros
vir
fortis,
semideus,
plus
ab
homine
habens,
ut
ait
Hesiodus.
dictis
maerentia
bene
ante
epulas
et
hortatur
socios
et
solatur.
o
socii
ordo
est
'o
socii,
revocate
animos'.
bene
autem
socios
dixit,
ut
se
eis
exaequaret.
ignari
pro
inmemores.
et
est
acyrologia;
ignarus
enim
est
qui
ignorat,
inmemor
qui
oblitus
est.
ante
malorum
caeli
subterlabentia
signa
o
passi
graviora
arte
magna
utitur.
vult
enim
eos
meminisse
gravissimorum,
ut
praesentia
facilius
tolerent.
et
bene
graviora
dicit
esse
transacta,
his
quoque
scilicet
sicut
et
gravioribus.
vos
vos
certe
estis.
scyllaeam
rabiem
exempla
pro
negotiorum
qualitate
sumere
debemus,
ut
hoc
loco
in
marinis
periculis
ponit
peractae
tempestatis
exempla.
penitusque
sonantes
id
est
valde,
et
aut
'valde
sonantes'
accessistis,
aut
'valde
accessistis',
id
est
iuxta.
et
bene
ait
'accessistis';
non
enim
passi
sunt
haec
pericula,
sed
his
fuere
vicini.
cyclopea
saxa
aut
quae
Cyclops
in
Ulixen
iecit,
aut
certe
Siciliam
dicit,
centum
alii
curva
haec
habitant
ad
litora
vulgo
nocte
illa
tecti
silvis
inmania
monstra
perferimus
revocate
animos
quos
remisistis
resumite,
hoc
est
animo
maestumque
timorem
quod
maestos
et
sollicitos
faciat,
ut
'mors
pallida'
et
'tristis
senectus'.
mittite
forsan
forsan
fortassis
forsitan
forte
fors,
fors
et
vota
facit
forsitan
et
Priami
fuerint
quae
fata
requiras
tu
fortasse,
quae
hic
facta
sunt,
nescis
olim
modo
temporis
futuri
est.
meminisse
memini
et
genetivum
regit
et
accusativum;
dicimus
enim
et
memini
malorum
et
memini
mala:
et
iusta
ratione;
nam
memoriae
oblivio
contraria
est.
et
obliviscor
similiter
et
genetivum
regit
et
accusativum,
ut
obliviscere
caedis
atque
incendiorum
obliviscor
iniurias
tuas
Clodia
ivvabit
futuri
temporis
est.
huius
autem
verbi
praeteritum
perfectum
anomalum
est.
nam
cum
primae
coniugationis
verba
tempore
perfecto
aut
in
avi
exeant,
ut
amavi,
aut
in
ui
solutam,
ut
tonui,
hoc
verbum
neque
iuvavi
facit
neque
iuvui,
sed
iuvi,
ut
Lucanus
iuvit
sumpta
ducem,
iuvit
dimissa
potestas
ivvabit]
sicut
nunc
priorum
meminisse
iuvat.
et
multi
'iuvabit'
non
delectabit,
sed
usus
erit
tradunt.
per
varios
casus
argumentum
a
conpensatione.
sedes
quietas
non
vacat
quod
adiecit
'quietas'.
habuit
enim
sedes
et
in
Thracia,
illic
fas
regna
resvergere
Troiae
figura
etiam
ante
dicta,
qua
per
contrarium
aliquid
intellegimus.
dicendo
enim
'illic
fas'
ostendit
alibi
nefas,
ut
occurreret
cogitationi
sociorum,
ne
fatigati
tot
malis
quascumque
requirerent
sedes,
quod
etiam
in
quinto
factum
est
navibus
incensis.
durate
duri
estote
ad
sustinendos
labores.
sic
Horatius
vix
durare
possunt
imperiosius
aequor
vosmet
'met'
voce
refert
pleonasmos
est,
qui
fit
quotiens
adduntur
superflua,
ut
alibi
vocemque
his
auribus
hausi
his
oculis
egomet
vidi
curis
cura
dicta
ab
eo
quod
cor
urat.
denique
paulo
post
ait
'premit
altum
corde
dolorem'.
aeger
spem
laetitiam,
spem
fronte
serenat
meritaeque
expectent
praemia
palmae
praedae
ad
praedam,
ut
inferretque
deos
Latio
accingunt
studiose
parant,
ut
alibi
accingunt
operi
altius
ac
nos
praecinctis
unum
discinctos
Mulciber
Afros
dapibusque
futuris
ambitiose
dixit
quod
sunt
cervi
dapes
futurae.
tergora
tergus
tergoris,
unde
et
'tergora',
corium
significat,
tergum
vero
tergi,
ut
templum
templi,
dorsum
significat,
ut
Sallustius
scilicet
quia
tergis
abstinetur
taurino
quantum
possent
circumdare
tergo
ingerit
hastas
in
tergus
viscera
nudant
'viscera'
non
tantum
intestina
dicimus,
sed
quicquid
sub
corio
est,
ut
in
Albano
Latinis
visceratio
dabatur
viscus
gigni
sanguenque
creari
pars
et
frusta
secant
figurate,
ut
pars
grandia
trudunt
veribus
ecce
nomen
de
his
quae
in
numero
singulari
indeclinabilia
sunt,
ut
veru
cornu
genu.
trementia
palpitantia
adhuc.
litore
pro
in
litore.
aena
locant
quibus
utebantur
non
ad
elixandas
carnes,
sed
ad
se
lavandos.
heroicis
enim
temporibus
carne
non
vescebantur
elixa.
huic
autem
nomini
maiores
adspirationem
dabant;
nam
ahena
dicebant.
costis
undantis
aeni
aena
undantia
flammis
aeneus,
plumbeus
tum
id
est
victu
cibo,
unde
et
convictores
dicimus,
ut
Horatius
nunc
quia
sim
tibi
Maecenas
convictor
revocant
vires
bene
cibo
dixit
vires
reductas,
quia
supra
dixerat
'fessi
rerum',
hoc
est
fame
et
labore
fatigati.
fusi
polysemus
sermo
est.
significat
enim
et
discumbentes,
ut
hoc
loco,
et
fugatos
et
occisos.
gramineoque
viros
locat
ipse
sedili
perpetuis
soliti
patres
considere
mensis
inplentur
inpleor
duos
casus
regit;
dicimus
enim
et
inpleor
illius
rei,
ut
Cicero
squaloris
plenus
ac
pulveris
lectica
Mathonis
plena
ipso
ferinae
feras
dicimus
aut
quod
omni
corpore
feruntur,
aut
quod
naturali
utuntur
libertate
et
pro
desiderio
suo
feruntur.
inque
feri
curvam
conpagibus
alvum
contorsit
armentalis
equae
mammis
et
lacte
ferino
postquam
exempta
fames
caute
in
maestitia
cibis
famem
exemptam
dicit,
id
est
fugatam,
non
affluentiam
quaesitam.
mensaeque
remotae
quia
apud
maiores
ipsas
apponebant
mensas
pro
discis:
unde
est
et
mensae
grata
secundae
postquam
prima
quies
epulis
mensaeque
remotae
amissos
non
re
vera,
sed
ut
illo
tempore
putabant.
spemque
metumque
inter
dubii
spes
bonorum,
metus
malorum;
et
ideo
subiunxit
'seu
vivere
credant,
sive
extrema
pati'.
et
hoc
loco
'seu'
pro
utrumne.
et
quidam
commodius
distingui
putant
'spemque
exavdire
vocatos
aut
subaudimus
'deos'
et
quasi
conquestio
est,
quod
non
flectantur
precibus,
aut
certe
hoc
dicit,
non
solum
perisse
eos,
sed
nec
sepulturam
habere,
ad
quam
vocentur.
novimus
enim
quod
mortuorum
umbrae
ad
sepulcra
vocabantur,
ut
est
manesque
vocabat
Hectoreum
ad
tumulum
animamque
sepulcro
condimus
et
magna
supremum
voce
ciemus
et
magna
manes
ter
voce
vocavi
praecipve
praeter
omnes,
quasi
pius.
acris
fortis,
alias
velocis.
quidam
acrem
in
unamquamque
rem
vegetum
ac
nimium
tradunt.
oronti
pro
Orontis,
ut
inmitis
Achilli
nunc
amyci
in
quinto
Gyae
meminit;
nam
Amycus
et
Lycus
cum
Oronte
videntur
perisse.
secum
propter
socios,
ut
supra
'spem
vultu
simulat'.
fortemque
gyan
ut
merito
requirantur
et
desiderentur.
finis
vel
fabularum
vel
diei.
sequitur
namque
paulo
post
'Aeneas
per
noctem
plurima
volvens'.
et
sciendum
est
Vergilium
non
semper
dicere
ortum
vel
occasum
diei,
sed
aut
intellectui
relinquere,
ut
hoc
loco,
aut
negotiis
tempora
significare.
est
autem
poetica
callopistia
non
omnia
exprimere:
unde
ait
Horatius
in
arte
nec
verbum
verbo
curabis
reddere
fidus
interpres
et
iam
finis
erat
vel
epularum
vel
famis
vel
malorum,
ex
quo
Iuppiter
in
caelo
ita
constitit,
ut
Libyam
respiceret.
cum
ivppiter
aethere
summo
despiciens
oeconomiam
istam
secundum
mathesin
videtur
ordinasse
Vergilius;
nam
Iove
in
altitudine
sua
posito
cum
Venere
significatur
quod
per
mulierem
aliqua
felicitas
possit
evenire.
ergo
quoniam
Aeneas
in
partem
regni
admittetur
a
Didone
per
occasionem
coniugii,
idcirco
haec
poeta
praemisit.
sane
et
illud
animadvertendum
quod
peritissime
dixit
tristiorem
Venerem
fuisse
cum
Iove,
ex
quo
significat
exitum
uxoris
infelicem
futurum;
nam
se
utique
Dido
interemit.
quod
autem
Mercurium
facit
a
Iove
defluentem
ad
occasum
descendere,
id
est
ad
ima
terrarum,
ostendit
amicitias
quidem
fore,
sed
minime
diuturno
tempore
permanere.
illud
etiam
mathematici
dicunt,
Venere
in
Virgine
posita
misericordem
feminam
nasci:
atque
ideo
Vergilius
fingit
in
habitu
virginis
venatricis
Venerem
occurrisse
filio,
quod
et
misericordem
postea
reginam
probavit
Aeneas
et
in
venatione
cum
ea
permixtus
est.
aethere
summo
qui
summus
est;
et
proprium
despiciens
deorsum
aspiciens,
sicut
'suspiciens'
sursum
aspiciens.
notandum
sane,
quia
si
dispiciens
dixerimus,
diligenter
inquirens
significamus,
sicut
deduco
et
diduco;
nam
deduco
est
prosequor,
diduco
vero
divido.
velivolum
duas
res
significat,
et
quod
velis
volatur,
ut
hoc
loco,
et
quod
velis
volat,
ut
Ennius
naves
velivolas
et
velorum
pandimus
alas
nare
per
aestatem
liquidam
iacentes
aut
in
longum
expositas,
aut
proprium
epitheton
est
terrarum;
nam
cum
cetera
elementa
mobilia
sint,
sola
terra
stabilis
est,
unde
et
bruta
dicitur.
tantum
campi
iacet
latos
populos
cum
populos
numero
plurali
dicimus
urbes
significamus,
cum
vero
populum,
unius
multitudinem
civitatis
intellegimus.
sic
id
est
sic,
ut
ista
conspiceret.
et
libyae
defixit
lumina
regnis
prooeconomia,
id
est
dispositio
carminis.
vituperabile
enim
fuerat,
si
ex
abrupto
transitum
faceret,
quod
in
nono
fecit:
quae
res
tamen
excusatur
uno
sermone
atque
ea
diversa
penitus
dum
parte
geruntur
aspice
nos
hoc
tantum
atque
oculos
Rutulorum
reicit
arvis
tales
de
rebus
humanis.
iactantem
pectore
curas
nunc
secundum
Stoicos
loquitur,
qui
deos
dicunt
humana
curare,
interdum
secundum
Epicureos,
poetica
utens
licentia.
tristior
conparativum
posuit
pro
positivo.
quando
enim
tristis
est
Venus,
ut
nunc
'tristior'
diceretur?
utque
oculos
suffusa
nitentes
nitidos
oculos
lacrimis
perfusos
habens.
et
est
figura,
quae
fit
quotiens
participio
praeteriti
temporis
a
passivo
iungimus
casum
accusativum,
ut
'deiectus
animum',
'maesta
vultum'.
dicendo
autem
'nitentes'
expressit
nimiam
etiam
in
lacrimis
pulchritudinem,
sicut
de
Euryalo
lacrimaeque
decorae
o
qui
res
hominumque
devmque
graviter
coepit;
non
enim
ait
'o
genitor'.
et
est
tota
orationis
intentio,
iniuste
vexari
a
Iunone
Troianos.
aeternis
regis
imperiis
et
fulmine
terres]
haec
commemoratio
potentiae
Iovis
quasi
ad
invidiam
posita
est,
hoc
est,
qui
omne
potes
contra
te
flecteris.
aeternis
regis
imperiis
et
fulmine
terres
volunt
quidam
superfluo
'regis'
ad
deos
referri,
'terres'
ad
homines,
nescientes
quia
maioris
potestatis
est
idem
posse
circa
deos,
quod
circa
homines.
'et
fulmine
terres'
non
sine
causa
adiecit
'terres'.
est
enim
fulmen
quod
terreat;
est
quod
adflet,
ut
fulminis
adflavit
ventis
vel
pater
omnipotens
adigat
me
fulmine
ad
umbras
de
caelo
tactas
memini
praedicere
quercus
audiat
haec
genitor
qui
foedera
fulmine
sancit
genitor
cum
fulmina
torques
meus
subaudis
filius,
ut
Aiacis
Oili,
ut
ante
diximus.
meus]
id
est
quasi
per
me
tibi
coniunctus.
in
te
modo
'contra
quietum
accipit
in
Teucros
animum
quid
troes
potvere??
non
ea
vis
animo
troes
erit
nominativus
Tros.
et
haec
breviter
scienda
regula
est,
quia
omnia
nomina
monosyllaba
Graeca,
quae
in
Latinum
sermonem
transeunt,
tertiae
sunt
tantum
declinationis
et
tam
Latine
quam
Graece
declinari
possunt,
ut
Tros
Trois
et
Troos,
Pan
Panis
et
Panos,
ut
Arcadici
dictum
Panos
de
more
Lycaei
ob
Italiam
ne
ad
Italiam
perveniant,
toto
orbe
pelluntur.
atqui
in
Africa
sunt.
sed
si
diligenter
requiras,
etiam
inde
pelluntur;
ait
namque
hospitio
prohibemur
harenae
ob
italiam
multi
'iuxta
Italiam'
antiquo
more
dictum
accipiunt,
ut
sit,
pars
orbis
clauditur
quae
circa
Italiam
est;
'ob'
enim
veteres
pro
'iuxta'
ponebant.
Plautus
in
Milite
nunc
scio
mihi
ob
oculos
caliginem
obstitisse
quodnam
ob
factum
Turni
se
pestis
ob
ora
certe
hinc
Romanos
atqui
nusquam
hoc
legimus,
sed
per
silentium
intellegimus,
ut
superius
de
Iunone
audierat
olim
aut
'olim
fore'
et
futuri
temporis
est,
aut
'olim
pollicitus'.
volventibus
volubilibus,
et
est
participium
pro
nomine.
volvens
enim
est
qui
volvit,
volubilis
qui
volvitur.
anni
autem
volvuntur,
non
atque
in
se
sua
per
vestigia
volvitur
annus
volventia
plaustra
siliqua
quassante
fore
futuros
esse.
et
est
de
verbis
defectivis.
revocato
dicendo
'revocato'
ostendit
Italiam,
unde
Dardanus
fuerat.
a
sanguine
teucri
Teucrum
pro
Dardano
posuit:
Dardanus
enim
de
Italia
profectus
est,
Teucer
de
Creta:
quia
solent
poetae
nomina
de
vicinis
provinciis
vel
personis
usurpare,
ut
domitus
Pollucis
habenis
Cyllarus
manibus
Procne
pectus
signata
cruentum
quid
loquar
aut
Scyllam
Nisi?
omni
dicione
melius
'omni'
quam
'omnis',
ut
significet
'omni
potestate',
id
est
pace,
legibus,
bello.
pollicitus
pollicemur
sponte,
rogati
promittimus.
quae
te
genitor
sententia
vertit?
hoc
hac
re.
hoc]
propter
hoc
quod
sciret
Aeneae
socios
imperaturos.
fatis
contraria
fata
utrum
fatis
bonis
in
praesentibus?
rependens
conpensans.
et
est
translatio
a
pecunia.
nunc
eadem
similis
qualis
ab
initio
fuit,
ut
ostendat
nec
longitudinem
temporis
prodesse
Troianis.
finem
ac
si
diceret,
non
regnum
requirimus,
sed
finem
laborum.
antenor
potvit]
capto
Ilio
Menelaus
memor
se
et
Ulixen
beneficio
Antenoris
servatos,
cum
repetentes
Helenam
ab
eo
essent
suscepti
ac
paene
a
Paride
aliisque
iuvenibus
interempti
essent,
parem
gratiam
reddens
inviolatum
dimisit.
qui
cum
uxore
Theano
et
filiis
Helicaone
et
Polydamante
ceterisque
sociis
in
Illyricum
pervenit,
et
bello
exceptus
ab
Euganeis
et
rege
Veleso
victor
urbem
Patavium
condidit;
id
enim
responsi
acceperat
eo
loco
condere
civitatem
quo
sagittis
avem
petisset;
ideo
ex
avis
petitae
auspicio
Patavium
nominatum,
cui
aeternitatem
*
*
*
Helicaon
ne
victor
rediret
gladio
peremit.
antenor
potvit
non
sine
causa
Antenoris
posuit
exemplum,
cum
multi
evaserint
Troianorum
periculum,
ut
Capys
qui
Campaniam
tenuit,
ut
Helenus
qui
Macedoniam,
ut
alii
qui
Sardiniam
secundum
Sallustium;
sed
propter
hoc,
ne
forte
illud
occurreret,
iure
hunc
vexari
tamquam
proditorem
patriae.
elegit
ergo
similem
personam;
hi
enim
duo
Troiam
prodidisse
dicuntur
secundum
Livium,
quod
et
Vergilius
per
transitum
tangit,
ubi
ait
se
quoque
principibus
permixtum
agnovit
Achivis
ardentem
sine
fraude
Troiam
potvit
plus
est
quod
dixit
'potuit'
non
meruit.
elapsus
invidiose
noluit
dicere
'dimissus',
sed
'elapsus'.
achivis
ab
Achaeo,
Iovis
et
†Pithiae
filio,
dicti.
illyricos
penetrare
sinus
Antenor
non
Illyricum,
non
Liburniam,
sed
Venetiam
tenuit.
ideo
autem
Vergilius
dicit
'Illyricos
sinus',
quod
inde
venit
quidam
Henetus
rex,
qui
Venetiam
tenuit,
a
cuius
nomine
Henetiam
dictam
posteri
Venetiam
nominaverunt.
tutus
ideo
tutus,
quia
Raeti
Vindelici
ipsi
sunt
Liburni,
saevissimi
admodum
populi,
contra
quos
missus
est
Drusus.
hi
autem
ab
Amazonibus
originem
ducunt,
ut
etiam
Horatius
dicit
quibus
mos
unde
deductus
per
omne
tempus
Amazonia
securi
dextras
obarmet,
quaerere
distuli
fontem
timavi
amant
poetae
rem
unius
sermonis
circumlocutionibus
dicere,
ut
pro
Troia
dicant
'urbem
Troianam',
pro
Buthrotio
'arcem
Buthroti'.
sic
et
modo
pro
Timavo
ait
'fontem
Timavi',
et
paulo
post
'urbem
Patavi',
id
est
Patavium.
superare
nauticus
sermo
est.
Lucilius
promontorium
remis
superamus
Minervae
unde
per
ora
novem
multi
septem
esse
dicunt.
quod
si
incerta
fides
est,
finitus
est
numerus
pro
infinito.
cum
murmvre
montis
tanta
vi
exit
in
mare,
ut
etiam
resonet
vicinus
mons.
et
sic
dictum
est,
sicut
superius
illi
indignantes
magno
cum
murmure
montis
circum
claustra
fremunt
mare
it
quasi
proruptum
mare.
mare
amat
poeta
rem
proruptum
id
est
effusum
fluens.
et
melius
'proruptum',
quam
'praeruptum'
legere.
bene
autem
definit,
quid
est
largus
fons?
solutum
mare.
pelago
aquarum
abundantia.
premit
populatur,
vastat.
hic
tamen
hoc
est
etiam
in
loco
difficili.
hic
pro
illic.
urbem
patavi
hoc
est
Patavium.
Patavium
autem
dictum
vel
a
Padi
vicinitate,
quasi
Padavium,
vel
sedesque
locavit
ex
votis
suis
facit
invidiam,
dicens
id
concessum
Antenori,
quod
ipsa
desiderat.
et
genti
nomen
dedit
hoc
est,
quod
ne
victori
quidem
concedetur
Aeneae:
quod
scimus
a
Iunone
esse
perfectum,
contra
quam
oblique
loquitur
propter
considerationem
mariti.
hi
autem
primis
temporibus
ab
Antenore
dicti
sunt
Antenoridae.
et
nos
aliquod
nomenque
decusque
gessimus
armaque
fixit
Troia
hoc
est,
securus
est,
quia
solent
missi
militia
sive
gladiatura
quibuslibet
templis
arma
suspendere,
ut
Horatius
Veianius
armis
Herculis
ad
postem
fixis
Danais
de
poste
refixum
armaque
fixit
quasi
non
necessaria
consecravit;
figere
enim
consecrare
hic
debemus
accipere,
ut
postibus
adversis
figo
compostus
et
pocula
porgite
dextris
nos
tua
progenies
sic
loquitur
quasi
una
sit
de
Troianis;
nam
aliter
sensus
non
procedit.
quod
autem
dixit
'tua
progenies',
epexegesis
est,
ut
ast
ego
quae
divum
incedo
regina
nos
tua
progenies]
quasi
patiatur
et
ipsa
quod
et
filius.
et
bene
'tua
progenies'
propter
Antenorem.
adnvis
quia
nutu
semper
promittit
aliquid
Iuppiter,
annuit
et
totum
nutu
tremefecit
Olympum
annvis
licet
ipsa
dea
sit,
tamen
sub
persona
Aeneae
se
posuit.
navibus
amissis
cur,
cum
una
navis
perierit,
ait
'navibus'?
aut
invidiose
dixit
et
exaggerat,
aut
quia
adhuc
aliae
desunt,
aut
quia
eas
non
perisse
ignorat
Aeneas.
infandum
pro
infande
miserum
septena
quotannis
torvumque
repente
clamat
unius
hic
produxit
paenultimam.
unius]
cautius,
quam
si
dixisset
Iunonis.
prodimur
multa
quidem
hic
sermo
significat,
sed
modo
porro
damur,
scilicet
ab
Italia.
et
sciendum
est
omnium
auctorum
esse
consuetudinem
res
dubie
positas
in
sequentibus
explanare
et
plenius
dicere,
ut
hoc
loco;
nam
quid
est
'prodimur',
ostendit
dicens
'atque
Italis
longe
disiungimur
oris'.
longe
maxime;
non
enim
longe
erant
ab
Italia,
cum
tempestate
disiecti
sunt.
hic
id
est
talis,
ut
hunc
ego
te
Euryale
aspicio
pietatis
superius
'in
te
committere'
ait,
ut
peccato
Aeneam
et
Troianos
excuset;
hic
plus
addit:
non
solum
eos
non
esse
malos,
sed
etiam
pios
esse.
honos
cum
secundum
artem
dicamus
honor
arbor
lepor,
plerumque
poetae
r
in
s
mutant
causa
metri;
os
enim
longa
est,
or
brevis.
hoc
quidem
habet
ratio:
sed
ecce
in
hoc
loco
etiam
sine
metri
necessitate
'honos'
dixit.
item
Sallustius
paene
ubique
'labos'
posuit,
quem
nulla
necessitas
coegit.
melius
tamen
est
servire
regulae.
sic
nos
in
sceptra
reponis
'sic',
hoc
est
per
naufragia.
'in
sceptra'
aut
ad
imperia
reservas,
aut
certe
antiqua
est
licentia
communium
praepositionum.
in
sceptra
reponis
id
est
restituis
in
regna
quae
amisimus.
olli
modo
'tunc'
propter
sequentia.
pronomen
enim
non
debet
poni
cum
nomine,
sed
pro
ipso
nomine,
et
nullus
dicit
'illi
natae'.
alias
tamen
'olli'
illi
significat,
ut
olli
dura
quies
oculos
et
ferreus
urget
somnus
subridens
laetum
ostendit
Iovem
et
talem
qualis
esse
solet
cum
facit
serenum;
poetarum
enim
est
elementorum
habitum
dare
numinibus,
ut
supra
de
Neptuno
dictum
est.
Iuppiter
hic
risit
tempestatesque
serenae
riserunt
omnes
risu
Iovis
omnipotentis
atque
dolis
risit
Cytherea
repertis
vultu
quo
caelum
ostendit
sicut
dictum
est,
cur
subriserit
Iuppiter.
serenat
hoc
verbum
de
his
est,
quae
carent
prima
positione:
quod
fit
in
his
quae
in
nostra
non
sunt
potestate,
ut
tono,
fulmino,
pluo.
haec
enim
non
possumus
dicere,
nisi
forte
persona
inducatur
eius
qui
potest,
ut
si
tale
aliquid
Iuppiter
dicat.
oscula
libavit
leviter
tetigit.
et
sciendum
osculum
religionis
esse,
savium
voluptatis,
intentique
ora
tenebant
sic
ora
ferebat
summaque
per
galeam
delibans
oscula
fatur
parce
metu
quotiens
in
causis
arguimur,
ante
nos
purgare
debemus
et
sic
ad
actionem
descendere:
quod
et
hoc
loco
Iuppiter
facit;
ante
enim
obiecta
purgat
et
sic
venit
ad
promissionem.
et
est
'parce
metu'
elocutio
usualis,
id
est
dimitte
metum,
quomodo
dicimus
parce
verbis,
parce
iniuriis.
solvite
corde
metum,
Teucri
cytherea
omnia
quae
apud
Graecos
tuorum
vel
Troianorum
vel
Romanorum.
fata
tibi
non
propter
te;
fati
enim
immobilis
ratio
est.
sed
aut
vacat
'tibi',
ut
qui
mihi
accubantes
in
conviviis
cernes
urbem
aut
Romam
significat,
quia
cum
proprietatem
detrahimus,
quod
magnum
est
significamus,
ut
si
dicas
'legi
oratorem'
nec
addas
quem,
intellego
Ciceronem;
et
ne
longa
sit
exspectatio,
adiecit
'et
promissa
Lavini
moenia':
aut
certe
detrahe
'et',
sicut
multi,
et
epexegesin
facis
'cernes
urbem',
id
est
'promissa
Lavini
moenia'.
sublimemque
feres
ad
sidera
caeli
propter
illud
'caeli
quibus
adnuis
arcem'.
Aeneas
enim
secundum
quosdam
in
Numicum
cecidit
fluvium,
secundum
Ovidium
in
caelum
raptus
est,
appellatus
tamen
est
Iuppiter
indiges.
magnanimum
magnus
et
parvus
quoniam
mensurae
sunt,
ad
animum
non
nisi
neque
me
s.
v.
ad
illud
'quae
te,
genitor,
sententia
vertit'.
hic
id
est
Aeneas.
et
est
ordo
'hic
bellum
ingens
geret
Italia'.
tibi
fabor
enim
hoc
loco
excusat
quaestionem
futuram,
quasi
Veneri
dolenti
quae
vera
sunt
dicat,
sed
aliter
loquatur
cunctis
praesentibus
dis:
dicet
enim
in
decimo
abnueram
bello
Italiam
concurrere
Teucris
quando
siquidem,
remordet
sollicitat.
Terentius
par
pari
referto,
quod
eam
remordeat
arcana
secreta.
unde
et
arca
et
arx
dictae,
quasi
res
secretae.
Italia
in
Italia,
et
detraxit
praepositionem
more
suo.
sic
et
illo
loco
non
Libyae,
non
ante
Tyro;
despectus
Hiarbas
populosque
feroces
contundet
incongruum
fuerat
in
consolatione
bella
praedicere:
ob
hoc
ergo
etiam
victoriam
pollicetur.
moresque
viris
et
moenia
ponet
hysteroproteron
in
sensu;
ante
enim
civitas,
post
iura
conduntur.
leges
autem
etiam
mores
dici
non
dubium
est.
tertia
dum
Latio
regnantem
viderit
aestas
rhetorice,
dum
conderet
urbem
at
puer
ascanius
prudenter
exitum
Aeneae
et
ostendit
et
tacuit
dicendo
filium
postea
regnaturum.
liceat
superesse
nepotem
hunc
tegere
cui
nunc
cognomen
ivlo
additur
secundum
Catonem
historiae
hoc
habet
fides:
Aeneam
cum
patre
ad
Italiam
venisse
et
propter
invasos
agros
contra
Latinum
Turnumque
pugnasse,
in
quo
proelio
periit
Latinus.
Turnum
postea
ad
Mezentium
confugisse
eiusque
fretum
auxilio
bella
renovasse,
quibus
Aeneas
Turnusque
pariter
rapti
sunt.
migrasse
postea
in
Ascanium
et
Mezentium
bella,
sed
eos
singulari
certamine
dimicasse.
et
occiso
Mezentio
Ascanium
transque
sonantem
Ascanium
quo
magis
Italia
mecum
laetere
reperta
cognomen
ivlo
si
proprie
loqueretur,
agnomen
diceret,
non
cognomen,
sed
magis
ad
familiam
respexit,
quia
omnis
gens
Iulia
inde
originem
ducit.
dicimus
autem
et
nomen
mihi
est
Cicero,
ut
Hecyra
est
huic
nomen
fabulae
cui
nomen
oblivionis
condiderant
cui
Remulo
cognomen
erat
Aeneadasque
meo
nomen
de
nomine
fingo
ilus
erat
deest
'qui',
debuit
autem
dicere
'qui
Ilus
erat'.
ilia
pro
Iliensis,
ut
Plautus
Hector
Ilius
Amphitryo,
natus
Argis
ex
Argo
patre
triginta
vel
quod
XXX.
tantum
annos
regnavit,
vel
quod
Cato
ait,
XXX.
annis
expletis
eum
Albam
condidisse
magnos
orbes
tria
sunt
genera
annorum:
aut
enim
lunaris
annus
XII
DCCCCLIIII.
annos,
ut
in
Hortensio
horum
annorum
quos
in
fastis
habemus
magnus
XII
DCCCCLIIII.
amplectitur
interea
magnum
sol
circumvolvitur
annum
atque
in
se
sua
per
vestigia
volvitur
annus
volvendis
volubilibus
a
sede
lavini
transferet
verum
est:
vitans
enim
novercalem
invidiam,
vi
modo
virtute,
nam
multa
significat.
vi
modo
virtute
auro
vi
potitur
infinitamque
vim
marmoris
magna
vis
hominum
convenerat
agris
pulsa
aut
civitate
eiecta
hinc
iam
praeterea.
ter
centum
quomodo
trecentos
annos
dicit,
cum
eam
quadringentis
regnasse
constet
sub
Albanis
regibus?
sed
cum
praescriptione
ait
'tercentum',
scilicet
usque
ad
ortum
urbis
Romae;
ait
namque
'donec
regina
sacerdos
Marte
gravis'.
et
constat
in
regno
Romuli
et
Numae
et
Tulli
Hostilii
qui
evertit
Albam
centum
annos,
quibus
pariter
Roma
et
Alba
regnarunt,
esse
consumptos.
totos
id
est
sine
intermissione.
regnabitur
impersonalibus
usus
est,
quia
de
multis
dicit,
ut
usque
adeo
turbatur
agris
gente
sub
hectorea
id
est
Troiana.
sed
debuit
dicere
'Aeneia'.
diximus
superius
nomina
poetas
ex
vicino
usurpare.
et
pater
Aeneas,
et
avunculus
excitat
Hector
Hectorei
socii
domus
Assaraci
donec
regina
sacerdos
historia
hoc
habet.
Amulius
et
Numitor
fratres
fuerunt.
Amulius
fratrem
imperio
pepulit
et
filium
eius
necavit,
filiam
vero
Iliam
Vestae
sacerdotem
fecit,
ut
spem
subolis
auferret,
a
qua
se
puniri
posse
cognoverat.
hanc
ut
multi
dicunt
Mars
compressit,
unde
nati
sunt
Remus
et
Romus,
quos
cum
matre
Amulius
praecipitari
iussit
in
Tiberim.
tum
ut
quidam
dicunt
Iliam
sibi
Anien
fecit
uxorem,
ut
alii
inter
quos
Horatius,
Tiberis:
unde
ait
uxorius
amnis
regina
regis
filia.
abusive
ait
more
poetico,
ut
alibi
magnum
reginae
sed
enim
miseratus
amorem
sacerdos
quia
ab
Amulio
Vestae
virgo
esse
iussa
est,
ne
ei
propter
edendam
subolem
facultas
esset
viro
iungi.
marte
gravis
gravida,
ut
non
insueta
gravis
temptabunt
pabula
fetas
inde
fulvo
tegmine
id
est
pelle
lupae,
qua
utebatur
more
pastorum.
sed
hoc
multi
reprehendunt,
cur
nutricis
tegmine
usus
sit.
qui
gemina
ratione
refutantur:
vel
falsitate
fabulae,
vel
exemplo
Iovis,
qui
caprae
nutricis
utitur
pelle,
laetus
virtute
alacer,
vel
quia
avo
regnum
reddiderat,
vel
quia
ipse
novam
urbem
et
novum
condebat
imperium.
excipiet
gentem
Remo
scilicet
interempto,
post
cuius
mortem
natam
constat
pestilentiam:
unde
consulta
oracula
dixerunt
placandos
esse
manes
fratris
extincti;
ob
quam
rem
sella
curulis
cum
sceptro
et
corona
et
ceteris
regni
insignibus
semper
iuxta
sancientem
aliquid
Romulum
ponebatur,
ut
pariter
imperare
viderentur.
unde
est
Remo
cum
fratre
Quirinus
iura
dabunt
Romanosque
svo
de
nomine
dicet
perite
non
ait
Romam,
sed
Romanos.
urbis
enim
illius
verum
nomen
nemo
vel
in
sacris
enuntiat.
denique
tribunus
plebei
quidam
nec
metas
rerum
nec
tempora
pono
'metas'
ad
terras
rettulit,
'tempora'
ad
annos;
Lavinio
enim
et
Albae
finem
statuit,
Romanis
tribuit
aeternitatem,
quin
quinetiam;
minus
enim
est
'etiam'.
nam
plenum
est
quinetiam,
ut
quinetiam
hiberno
moliris
sidere
classem
aspera
ivno
tolerabilius
hoc
Iuppiter
dicit.
aspera
ivno]
vel
quam
tu
asperam
dicis,
vel
certe
ut
et
ego
fateor.
metu
ut
supra
id
metuens
terras
caelvmque
fatigat
alibi
absumptae
in
Teucros
vires
caelique
marisque
quae
mare
n.
t.
q.
m.
c.
q.
f.
metu
scilicet
quem
de
Carthagine
habet,
ut
supra
id
metuens
absumptae
in
Teucros
vires
caelique
marisque
consilia
in
melius
referet
quia
bello
Punico
secundo
ut
ait
Ennius
placata
Iuno
coepit
favere
Romanis.
in
melius]
ad
mutandum
modo
in
melius
servitium
mecumque
fovebit
id
est
eadem
quae
ego
sentiens,
eadem
quae
ego
volens,
vel
ut
quidam
volunt
mecum
in
Capitolio
constituta.
gentemque
togatam
bene
'gentem',
quia
et
sexus
omnis
et
condicio
toga
utebatur,
sed
servi
nec
colobia
nec
calceos
habebant.
togas
autem
etiam
feminas
habuisse,
cycladum
et
recini
usus
ostendit.
recinus
autem
dicitur
ab
eo,
quod
post
tergum
reicitur,
quod
vulgo
maforte
dicunt.
sic
placitum
vel
fatis
vel
mihi;
nam
inpersonale
est.
lustris
quinquenniis.
et
bene
olympiadibus
computat
tempora,
aetas
iuxta
veteres
aetas
hic
pro
tempore
posita
est,
alibi
pro
modo
annorum,
ut
est
ubi
iam
firmata
virum
te
fecerit
aetas
aetas
Lucinam
iustosque
pati
hymenaeos
domus
assaraci
id
est
familia
Troiana,
pthiam
Achillis
patriam.
mycenas
Agamemnonis
patriam,
ut
Agamemnoniasque
Mycenas
nascetur
ad
illud
respondet
'certe
hinc
Romanos
olim'
et
omnis
poetae
intentio,
ut
in
qualitate
carminis
diximus,
ad
laudem
tendit
Augusti,
sicut
et
in
sexti
catalogo
et
in
clipei
descriptione.
haec
autem
Iovis
allocutio
partim
obiecta
purgat
partim
aliquid
pollicetur.
pulchra
allusit
propter
Venerem.
Troianus
ac
si
diceret,
etiam
Caesar
Troianus
est.
caesar
hic
est,
qui
dictus
est
Gaius
Iulius
Caesar.
Gaius
praenomen
est,
Iulius
ab
Iulo,
Caesar
vel
quod
caeso
matris
ventre
natus
est,
vel
quod
avus
eius
in
Africa
manu
propria
occidit
elephantem,
qui
caesa
dicitur
lingua
Poenorum.
imperium
oceano,
famam
qui
terminet
astris
aut
ad
laudem
dictum
est,
aut
certe
secundum
historiam.
re
vera
enim
et
Britannos
qui
in
oceano
sunt
vicit,
et
post
mortem
eius
cum
ludi
funebres
ab
Augusto
eius
adoptivo
filio
darentur,
stella
medio
die
visa
est,
unde
est
ecce
Dionaei
processit
Caesaris
astrum
a
magno
sicut
Alexander,
sicut
Pompeius.
olim
modo
futuri
temporis
est.
caelo
in
caelum.
spoliis
orientis
victo
Pharnace
Mithridatis
filio,
qui
re
vera
in
oriente
fuit.
ceterum
Aegyptus,
in
qua
Ptolomaeum
vicit,
in
australi
est
plaga.
honustum
inter
honustum
et
oneratum
hoc
interest,
quod
oneratus
est
qualicumque
pressus
pondere,
honustus
vero
cui
onus
ipsum
honori
est,
ut
si
quis
spolia
hostium
ferat.
sed
oneratus
aspirationem
non
habet,
quia
ab
onere
venit,
honustus
vero,
quia
etiam
ab
honore
descendit,
retinet
aspirationem.
Dardanius
caput
ecce
puer
detectus
honestum
accipies
secura
quia
post
mortem
Caesar
meruit
aram,
fastigium,
flaminem,
ut
Cicero
in
Philippicis.
secura]
quare
'secura'?
quia
nunc
sollicita.
hic
quoque
potest
intellegi
sicut
Romulus,
sed
melius
sicut
Aeneas,
de
quo
superius
ait
'sublimemque
feres
ad
sidera
caeli'.
'quoque'
autem
semper
ad
similitudinem
ponit,
ut
tu
quoque
litoribus
nostris
hic
quoque]
sicut
ego,
sicut
tu.
votis
vel
ad
vota
vel
votis
vocabitur.
aspera
tunc
id
est
Caesare
consecrato
cum
Augustus
regnare
coeperit,
clauso
Iani
templo,
pax
erit
per
orbem.
constat
autem
templum
hoc
ter
esse
clausum:
primum
regnante
Numa,
item
post
bellum
Punicum
secundum,
tertio
post
bella
Actiaca
quae
confecit
Augustus:
quo
tempore
pax
quidem
fuit
quantum
ad
exteras
pertinet
gentes,
sed
bella
flagravere
civilia,
quod
et
ipse
per
transitum
tangit
dicens
'Furor
impius
intus'.
huius
autem
aperiendi
vel
claudendi
templi
ratio
varia
est.
alii
dicunt
Romulo
contra
Sabinos
pugnante,
cum
in
eo
esset
ut
vinceretur,
calidam
aquam
cana
fides
et
vesta
subaudis
'erit'.
canam
autem
Fidem
dixit,
vel
quod
in
canis
hominibus
invenitur,
vel
quod
ei
albo
panno
involuta
manu
sacrificatur,
per
quod
ostenditur
fidem
debere
esse
secretam:
unde
et
Horatius
et
albo
rara
Fides
colit
velata
panno
remo
cum
fratre
quirinus
ivra
dabunt]
hic
dissimulat
de
parricidio,
quod
et
iungit
eos,
et
quia
non
Romulum,
sed
Quirinum
appellat,
ut
non
potuerit
parricidium
facere
qui
meruerit
deus
fieri.
remo
cum
fratre
quirinus
ivra
dabunt
multi
sic
intellegere
viden
ut
geminae
stent
vertice
cristae?
parte
alia
dis
et
ventis
Agrippa
secundis
victorisque
arma
Quirini
dirae
cum
apertae
sunt.
dirae]
hoc
est
abominandae,
alias
'dirae'
magnae
an
sua
cuique
deus
fit
dira
cupido
iam
tum
religio
pavidos
terrebat
agrestes
dira
loci
dicuntur
geminae
pestes
cognomine
Dirae
compagibus
ambages
et
compages
antiqui
tantum
dicebant,
posteritas
admisit
ut
etiam
compago
dicatur:
sed
non
quia
varius
esse
potest
nominativus,
debet
etiam
declinatio
mutari,
quemadmodum
nec
in
istis
nominibus
arbor
arbos,
vomer
vomis;
nam
et
vomeris
et
arboris
tantum
facit.
ergo
compages
compagis,
quoniam
compago
usurpatum
est;
compaginis
enim
nemo
penitus
dicit.
belli
portae
Iani
gemini,
quae
bello
aperiebantur,
pace
claudebantur.
ideo
autem
Ianus
belli
tempore
patefiebat,
ut
eiusdem
conspectus
per
bellum
pateret,
in
cuius
potestate
esset
exitus
reditusque;
id
enim
ipsa
significat
eius
effigies,
praebentis
se
euntibus
et
redeuntibus
ducem.
hunc
autem
olim
Numa
Pompilius
fecit,
cuius
portas
regni
tempore
clausit.
furor
impius
intus
ut
superius
diximus
propter
bella
civilia,
quae
gesta
sunt
contra
Brutum
et
Cassium
ab
Augusto
in
Philippis,
contra
Sextum
Pompeium
ab
Augusto
in
Sicilia.
furor
impius
intus
non
in
aede
Iani,
sed
in
alia
in
foro
Augusti
introeuntibus
ad
sinistram,
fuit
bellum
pictum
et
furor
sedens
super
arma
devinctus
eo
habitu
quo
poeta
dixit.
saeva
sedens
super
arma
secundum
antiquam
licentiam.
sciendum
tamen
est
hodie
'in'
et
'sub'
tantum
communes
esse
praepositiones.
ceterum
'super'
et
'subter'
iam
accusativae
sunt,
sicut
'clam'
et
'post',
quae
ante
communes
fuerunt:
nunc
in
his
mutata
natura
est.
super
pro
supra.
et
nunc
haec
praepositio
accusativo
aenis
nodis
non
centum
nodis,
sed
catenis,
quas
circumlocutione
significavit,
quia
sunt
catenae
nodi
plures.
micat
aereus
ensis
aerea
quem
obliquum
rota
transit
et
maia
genitum
Mercurium.
et
est
periphrasis.
Cicero
in
libris
de
deorum
natura
plures
dicit
esse
Mercurios:
sed
in
deorum
ratione
fabulae
sequendae
sunt,
nam
veritas
ignoratur.
simul
allusit
poeta,
quia
per
caduceatores,
id
est
internuntios,
pax
solet
fieri.
maia
genitum
demittit
ab
alto]
quod
deo
opus
erat,
ut
hostes
Poeni
auctori
Romani
nominis
placarentur
Aeneae.
quidam
sane
quattuor
Mercurios
dicunt:
unum
Iovis
et
Maiae
filium,
alterum
Caeli
et
Diei,
tertium
Liberi
et
Proserpinae,
quartum
Iovis
et
Cyllenes,
a
quo
Argus
occisus
est,
quem
ipsum
ob
hanc
causam
Graecia
profugum
Aegyptiis
litteras
demonstrasse
perhibent.
ut
terrae
propter
illud
quod
sequitur
hospitio
prohibemur
harenae
pateant
propter
illud
cunctus
ob
Italiam
terrarum
clauditur
orbis
simul
immanis
hominum
vis
multis
e
locis
invasere
patentes
tum
et
pacis
modo
effusas
cuncta
maria
terraeque
patebant
quae
moenia
clausis
ferrum
acuant
portis
hospitio
ad
hospitium.
ne
fati
nescia
dido
non
sui:
nam
si
sciret
exitum
suum,
multo
magis
vetaret:
sed
'fati'
dixit
voluntatis
Iovis,
sicut
fatis
Iunonis
iniquae
non
nos
aut
ferro
quid
vota
furentem,
quid
delubra
iuvant?
volat
ille
per
aera
similis
hic
festinatio
Mercurii
est,
ut
supra
Neptuni.
in
quarto
et
talaria
nectit
virgam
capit
remigio
alarum
translatio
reciproca,
ut
supra
diximus;
velorum
pandimus
alas
citus
poeni
volente
deo
Mercurio
vel
Iove.
in
primis
praecipue.
in
teucros
pro
Teucris,
ut
diximus.
absumptae
in
Teucros
vires
at
pius
Aeneas
et
qua
te
ducit
via,
dirige
gressum
et
vacet
annales
nostrorum
audire
laborum,
ante
diem
clauso
componet
Vesper
Olympo
restitit
Aeneas
claraque
in
luce
refulsit,
os
umerosque
deo
similis;
namque
ipsa
decoram
caesariem
nato
genetrix
lumenque
iuventae
purpureum
et
laetos
oculis
adflarat
honores
per
noctem
decet
enim
pro
cunctis
regem
esse
sollicitum.
alma
alma
lux
dicta,
quod
alat
universa,
unde
et
alma
Ceres
exigua
tantum
gelidus
ros
nocte
reponet
locos
et
locos
et
loca
dicimus,
cum
in
numero
singulari
locus
tantum
dicamus.
simile
est
et
iocus,
nam
et
ioca
facit
et
ioci,
ut
ioca
atque
seria
cum
humillimis
exercere
quam
multa
ioca
solent
esse
in
epistolis
tum
iuvenes
agitare
iocos
quas
vento
accesserit
oras
diximus
superius
figuram
Cumarum
adlabitur
oris
quas
vento
accesserit
oras]
sine
praepositione.
Sallustius
genua
patrum
advolvuntur
qui
teneant
iure
dubitat,
cum
omnia
cernat
inculta.
est
autem
ordo
'qui
teneant,
hominesne
feraene';
media
per
parenthesin
dicta
sunt.
exacta
exquisita.
in
convexo
nemorum
prooeconomia
est
ad
causam
pertinens.
non
enim
tenebitur
ab
Afris,
ut
Ilionei,
castrorum
et
campi
medio
sub
rupe
cavata
periphrasis
est
speluncae.
arboribus
atque
horrentibus
umbris
umbris
arborum,
quo
modo
molemque
et
montes
comitatus
achate
bina
si
ad
utrumque
referas,
bene
dixit
'bina',
si
ad
Aeneam
tantum,
antiquus
mos
est,
ut
supra
diximus,
bina
pro
duobus
poni,
sicut
et
duplices.
lato
ferro
id
est
lati
ferri,
ut
pulchra
prole
media
sese
tulit
obvia
silva
quam
Graeci
virginis
os
habitumque
gerens
vultum
et
amictum.
spartanae
Lacaenae.
Sparta
enim
civitas
est
Laconicae,
ubi
sunt
puellae
venatrices.
redditur
autem
causa,
virgo
cur
sit
in
silvis,
scilicet
propter
venatum.
threissa
Thracia.
et
est
solutio;
nam
Thressa
facit,
sicut
Cressa
genus
Pholoe
fatigat
suo
scilicet
cursu.
harpalyce
haec
est
quae
patrem
senem
captum
a
Getis
harpalyce]
quidam
a
patre
Harpalyco,
qui
rex
Amymoniorum
Thraciae
gentis
fuit,
ita
nutritam
dicunt,
ut
ipse
Camillam
a
Metabo
facit.
haec
patre
propter
ferociam
a
civibus
pulso
ac
postea
occiso,
fugit
in
silvas
et
venatibus
latrociniisque
vivendo
ita
efferata
est
et
huius
velocitatis
et
exercitii
facta
est,
ut
subito
ad
vicina
stabula
coacta
inopia
decurreret
et
rapto
pecorum
fetu
insequentes
etiam
equites
in
celeritate
vitaret.
sed
quodam
tempore
positis
ad
insidias
cervarum
plagis
capta
et
occisa
est.
cuius
mortem
nobilitavit
eorum
exitus,
qui
eam
occiderunt;
statim
enim
in
vicinia
orta
contentio
est,
cuius
fuisset
haedus
quem
Harpalyce
rapuerat,
ita
ut
gravi
certamine
non
sine
plurimis
mortibus
dimicaretur.
postea
consuetudo
servata
est,
ut
ad
tumulum
virginis
populi
convenirent
et
propter
expiationem
per
imaginem
pugnae
concurrerent.
quidam
hanc
patrem
a
Getis,
ut
alii
volunt
a
Myrmidonibus
captum
collecta
multitudine
adserunt
liberavisse
celerius,
quam
de
femina
credi
potest:
unde
et
flumina
dicitur
celeritate
transisse.
volucrem
hebrum
multum
quidem
laudis
flumini
epitheto
addidit:
sed
falsum
est;
nam
est
quietissimus
etiam
cum
per
hiemem
crescit.
est
autem
in
Thracia
ante
muros
Cypselae
civitatis,
de
locis
superis
Thraciae
veniens;
dictus
autem
Hebrus
ab
Hebro
Hemi
et
Rhodopes
filio.
praevertitur
id
est
transit.
dicimus
autem
et
praevertit
et
praevertitur
nova
ratione.
nam
passiva
declinatione
utimur
in
activa
significatione,
ut
hoc
loco;
bellantur
Amazones
namque
umeris
de
more
ut
ostendatur
esse
venatrix.
habilem
aptum
sexui.
unusquisque
enim
arcum
habet
pro
viribus
suis.
venatrix
similis
venatrici,
id
est
quasi
venatrix,
ut
at
medias
inter
caedes
exultat
Amazon
comam
diffundere
ut
diffunderetur.
Graeca
autem
figura
est.
sic
alibi
et
argenti
magnum
dat
ferre
talentum
tu
das
epulis
accumbere
divum
nuda
genu
nudum
genu
habens,
ut
si
dicas
'bonus
ani
sinus
collecta
ut
oculos
suffusa
ac
prior
paulo
post
sequitur
'inquit'.
heus
nunc
adverbium
vocantis
est,
alias
interiectio
dolentis,
ut
heus
etiam
mensas
consumimus,
inquit
Iulus
errantem
investigantem,
sororum
non
tamquam
nota
sit
illis
soror,
sed
ut
est
in
consuetudine
succinctam
instructam,
vel
ut
alii
dicunt
in
cingulo
habentem
pharetram,
ut
plerique.
maculosae
lyncis
spumantis
id
est
spumosi,
participium
loco
nominis
positum.
cursum
clamore
prementem
plerumque
duo
diversa
in
unum
exitum
cadunt,
licet
contraria
significent,
ut
hoc
loco.
'vidistis'
enim
etiam
ad
vocem
pertinet,
quod
etiam
ex
Aeneae
responsione
colligitur.
prementem
insequentem,
ut
ipse
alibi
ingentem
clamore
premes
ad
retia
cervum
orsus
nunc
coepit,
alias
finiit,
ut
sic
Iuppiter
orsus
avdita
neque
visa
hinc
probatur
quia
superius
haec
interrogaverat
Venus.
o
quam
te
quae
dea
sit
dubitat,
nam
deam
esse
confidit.
adsis,
o
Tegeaee,
favens
vox
hominem
sonat
Graeca
figura
est.
o
dea
certe
an
phoebi
soror
Diana;
nam
venatrix
est.
bene
autem
suspicatur
pro
loco
et
qualitate
habitus
personaeque.
perrexere
in
Hispaniam,
an
Sardiniam
an
nympharum
sanguinis
generis.
sis
felix
propitia.
felix
enim
dicitur
et
qui
habet
felicitatem
et
qui
facit
esse
felicem,
ut
in
bucolicis
sis
bonus
o
felixque
tuis
quae
potui
infelix
sis
felix]
hoc
est
felicitatem
praestes
vel
felix
mihi.
e
contrario
et
monstrum
infelix
infelix
vates
leves
levem
facias,
ut
levat
ipse
tridenti
quaecumque
seu
Diana,
seu
nympha.
quo
sub
caelo
aut
sub
qua
parte
caeli,
aut
secundum
Epicureos
dixit,
qui
plures
volunt
esse
caelos,
ut
Cicero
in
Hortensio.
tandem
hoc
loco
vacat
'tandem'.
sciendum
sane
multas
particulas
ad
ornatum
pertinere
tantummodo,
ut
puta
'dum'
'gentium'
'locorum'
'terrarum'.
hominumque
locorumque
omnia
Mercurio
similis,
vocemque
coloremque
et
crines
flavos
nec
cura
peculi
hostia
dextra
hostiae
dicuntur
sacrificia
quae
ab
his
fiunt
qui
in
hostem
pergunt,
victimae
vero
sacrificia
quae
post
victoriam
fiunt.
sed
haec
licenter
confundit
auctoritas.
equidem
nunc
'ego
quidem'
significat,
alias
expletiva
particula
est.
tali
me
dignor
honore
id
est
sacrificio.
et
aut
vult
se
probare
non
numen,
sed
virginem
Tyriam;
aut
certe
quia
Paphiae
Veneri
quae
Cypri
colitur,
ture
tantum
sacrificatur
et
floribus;
ubi
templum
illi
centumque
Sabaeo
thure
calent
arae,
sertisque
recentibus
halant
havd
equidem
t.
m.
d.
h.]
ideo
non
amplectitur
sacrificium,
ut
diutius
lateat.
dignor
dignam
me
iudico,
ut
coniugio
Anchisa
Veneris
dignate
superbo
purpureo
aut
pulchro
aut
russati
coloris.
svras
vincire
cotvrno
coturni
sunt
calciamenta
punica
regna
vides
ad
illud
'et
quo
sub
caelo
tandem'
punica
regna
vides
his
attentum
Tyrios
nihil
interest
utrum
Tyrios
an
Sidonios
dicat.
ut
diximus
enim
nomina
de
vicino
mutuantur.
agenoris
urbem
quam
fecerunt
Agenoridae.
Agenor
autem,
et
tandem
Euboicis
Cumarum
adlabitur
oris
sed
fines
libyci
ante
dicta
dubia
esse
potuerunt,
nunc
aperte
regionem
ostendit
dicendo
Libycos
fines.
Tyrii
enim
et
alibi
esse
potuerunt.
intractabile
insuperabile,
asperum,
saevum.
sed
fines
libyci]
amovit
suspicionem,
ne
putaret
se
in
Tyrum
venisse.
dido
vero
nomine
Elissa
ante
dicta
est,
sed
post
interitum
a
Poenis
Dido
appellata,
id
est
virago
Punica
lingua,
quod
cum
a
suis
sociis
cogeretur
cuicumque
de
Afris
regibus
nubere
et
prioris
mariti
caritate
teneretur,
forti
se
animo
et
interfecerit
et
in
pyram
iecerit,
quam
se
ad
expiandos
prioris
mariti
manes
extruxisse
fingebat.
germanum
fugiens
hoc
loco
quasi
stupuit
Aeneas;
spem
vultu
simulat
longa
est
inivria
longa
narratio
iniuriae.
longae
ambages
id
est
circuitus.
fastigia
sed
de
Carthagine
silere
melius
puto,
quam
parum
dicere
hvic
conivnx
sychaeus
erat
quotiens
poeta
aspera
invenit
nomina
vel
in
metro
non
stantia,
aut
mutat
ea
aut
de
his
aliquid
mutilat.
nam
Sychaeus
Sicarbas
dictus
est;
Belus,
Didonis
pater,
Mettes;
Carthago
a
cartha,
ut
lectum
est
et
in
historia
Poenorum
et
in
Livio.
sane
Sychaeus
Sy
brevis
est
per
naturam;
sed
hoc
loco
ectasin
fecit
ea
licentia
quae
est
in
propriis
nominibus.
licet
enim
in
quavis
proprii
nominis
parte
syllabae
mutare
naturam:
quod
et
in
appellativis
evenit,
si
tamen
de
propriis
originem
ducant,
ut
Sicanio
praetenta
sinu
ditissimus
agri
veteres
addebant
cuius
rei
dives,
ut
dives
equum
miserae
dativus
est,
non
adverbium.
cui
pater
intactam
dederat
argumentum
amoris.
primis
ominibus
vel
prosperis
et
secundis
auguriis
vel
primariis,
ut
aliis
verbis
repetierit
'cui
pater
intactam
dederat'.
ominibus
auguriis.
et
secundum
Romanos
locutus
est,
qui
nihil
nisi
captatis
faciebant
auguriis,
et
praecipue
nuptias.
Lucanus
contentique
auspice
Bruto
veniet
cum
signatoribus
auspex
Tyri
adverbium
est.
scelere
ante
alios
immanior
omnes
quos
inter
medios
venit
furor
iunge
totum:
nam
aliter
non
procedit,
si
segreges
'quos
inter
medios
venit
furor',
cum
ipse
dicat,
licet
simulatas,
ille
sychaeum
hoc
loco
secundum
naturam
posuit.
impius
ante
aras
probavit
impium,
qui
ante
aras.
clam
quidam
ad
sororem
referri
putant.
secvrus
amorum
germanae
aut
contemnens,
securi
pelagi
atque
mei
securus
amorum,
qui
iuvenum
tibi
semper
erant
aegram
maestam,
anxiam.
multa
malus
simulans
vana
spe
lusit
amantem
quis
fallere
possit
amantem?
vana
spe
quia
dicebat
eum
reverti.
lusit
decepit.
in
somnis
si
ab
eo
quod
est
somnium,
synizesis
est,
ut
peculi
pro
peculii;
si
autem
a
somno
venit,
'in
somnis',
id
est
dum
somnos
caperet.
imago
crudelis
aras
epitheton
hoc
de
causa
est,
nam
arae
piae
sunt.
nudavit
indicavit:
unde
contra
in
sexto
habemus
et
vulnera
dira
tegentem
retexit
ecce
hic
planius
quid
sit
'nudavit'
ostendit.
caecumque
domus
scelus
omne
retexit
utrum
ad
praeteritum
hoc
refertur,
an
ut
quibusdam
videtur,
quod
ipsam
Didonem
parabat
occidere?
nam
ideo
et
fugam
suadere
visus
est.
celerare
fugam
celeriter
abire,
ut
dicimus
'cursum
celero'.
svadet
secundum
naturam
duae
sunt
syllabae,
sed
multi
trisyllabum
putant.
quod
etiam
si
inveniatur,
solutio
dicenda
est,
quo
modo
dicimus
aena
et
aena.
hoc
autem
solum
huiusce
modi
verbum
in
Latino
invenitur.
recludit
ad
opinionem
somni
recludere
videtur,
ut
aeternumque
adytis
effert
penetralibus
ignem
thesauros
hoc
nomen
'n'
non
habet,
sicut
Atlas,
gigas,
Thoas,
Abas,
Pallas,
licet
in
obliquis
casibus
inveniatur;
sicut
nec
formosus,
quia
derivatum
est
a
forma,
ut
a
specie
speciosus,
ab
odio
odiosus,
a
genere
generosus,
ab
scelere
scelerosus.
ignotum
argenti
pondus
et
avri
aut
quod
ignorabat
Dido,
aut
certe
ad
magnitudinem
pertinet,
id
est
tantum
quantum
nullus
umquam
novit.
his
commota
supra
dictis
omnibus.
quibus
aut
odium
crvdele
tyranni
aut
metus
acer
erat
oderant
laesi,
metuebant
laedendi,
hoc
est
qui
timebant,
ne
laederentur:
unde
est
illud
in
quarto
et
quos
Sidonia
vix
urbe
odium
crudele
Tyranni
id
est
crudelis
tyranni,
et
figura
est;
nam
in
tyrannum
odium
iustum
est.
naves
quae
forte
paratae
id
est
erant.
pygmalionis
opes
quas
Pygmalion
iam
suas
putabat:
unde
est
in
quarto
ulta
virum
ulta
virum
dux
femina
facti
pronuntiandum
quasi
mirum.
devenere
locos
'ad'
minus
est.
surgentem
erigentem
se,
ut
surgentem
in
cornua
cervum
novae
carthaginis
Carthago
enim
est
lingua
Poenorum
nova
civitas,
ut
docet
Livius.
mercatique
solum,
facti
de
nomine
byrsam
adpulsa
ad
Libyam
Dido
cum
ab
Hiarba
pelleretur,
petit
callide,
ut
emeret
tantum
terrae,
quantum
posset
corium
bovis
tenere.
itaque
corium
in
fila
propemodum
sectum
tetendit
occupavitque
stadia
viginti
duo:
quam
rem
leviter
tangit
Vergilius
dicendo
'facti
de
nomine
Byrsam'
et
non
'tegere',
sed
'circumdare'.
facti
de
nomine
id
tergo
pro
tergore.
sed
vos
qui
tandem??
vacat
hoc
loco
'tandem',
et
quo
sub
caelo
tandem
quo
tenditis,
inquit?
qui
genus?
unde
domo?
imoque
trahens
a
pectore
vocem
deest
'dixit'.
et
quotiens
longe
respondet,
parenthesis
est;
quotiens
nusquam,
ellipsis
dicitur,
ut
hoc
loco.
o
dea
perseverat
in
opinione
sua,
ita
tamen,
ut
et
illius
orationi
aliquando
concedat:
nam
paulo
post
ait
'si
vestras
forte
per
aures
Troiae
nomen
iit'.
aut
certe
illud
est,
quia
superius
dixerat
'an
nympharum
sanguinis
una',
quae
non
omnia
sciunt;
ab
origine
a
raptu
Helenae.
pergam
perseverem,
hoc
est
universa
dicam.
annales
inter
historiam
et
annales
hoc
interest:
historia
est
eorum
temporum
quae
vel
vidimus
vel
videre
potuimus,
dicta
clavso
more
poetico,
qui
dicunt
caelum
per
noctem
claudi,
aperiri
per
diem:
unde
est
porta
tonat
caeli
considunt
tectis
bipatentibus
componet
finiet,
ut
oblato
gaudens
componi
foedere
bellum
nec
conponere
opes
norant
conponens
manibusque
manus
sic
parvis
conponere
magna
solebam
nunc
placida
conpostus
vesper
proprie
stella
est,
cum
autem
'vesperi'
dicimus,
adverbium
temporis
est.
et
sciendum
quia
omnia
nomina,
quae
de
Graecis
in
os
exeuntibus
ad
nos
transeunt,
apud
nos
aut
in
us
tantum
exeunt,
ut
Troia
antiqua
nobili,
venerabili,
more
suo:
alibi
terra
antiqua
templa
si
vestras
forte
per
avres
cum
apud
deam
sciat
se
loqui,
cur
ait
'si
vestras
per
aures'?
et
'forte'
hic
aliqua
ratione.
forte
sva
casu
suo,
id
est
quo
solet.
'forte'
autem
nomen
est
a
nominativo
fors,
ut
Terentius
fors
fuat
pol
quoniam
fors
omnia
versat
libycis
iam
scit;
audivit
enim
'sed
fines
Libyci'.
appulit
oris
figura
supra
dicta.
sum
pius
Aeneas
non
est
hoc
loco
arrogantia,
sed
indicium.
nam
scientibus
aliquid
de
se
dicere
arrogantia
est,
ignotis
indicium.
aut
certe
heroum
secutus
est
morem,
quibus
quam
mentiri
turpe
fuerat,
tam
vera
reticere.
denique
Vlixes
in
Homero
ait
suam
famam
ad
caelum
usque
venisse:
unde
et
iste
'fama
super
aethera
notus'.
verum
illi
delubra
deum
pietate,
domus
suas
gloria
decorabant
non
potest
pietati
obsisti
huic
ututi
res
sunt
ceterae,
deos
quidem,
quos
maxime
est
aequum
metuere,
eos
minimi
facit
raptos
qui
ex
hoste
penates
hoc
est
sum
pius.
ex
hoste
penates
optima
locutio
est,
plusque
significat
de
pluralitate
ad
singularitatem
transire,
ut
'venor
multis
canibus'
et
'multa
cane'.
ut
Horatius
aut
trudit
acres
hinc
et
hinc
multa
cane
apros
in
obstantes
plagas
taurum
Neptuno,
taurum
tibi,
pulcher
Apollo
effigies
sacrae
divum
Phrygiique
penates,
quos
mecum
a
Troia
mediisque
ex
ignibus
urbis
extuleram
natoque
penatibus
et
magnis
dis
Iunonis
magnae
primum.
dominamque
potentem
bona
Iuno
Italiam
quaero
hoc
loco
distinguendum
est;
nam
si
iunxeris
'patriam',
non
procedit.
patria
enim,
id
est
civitas,
in
provincia
esse
potest,
non
tamen
ut
ipsa
provincia
patria
sit:
licet
in
Sallustio
lectum
sit
Hispaniam
sibi
antiquam
patriam
esse
hic
domus,
haec
patria
est
phrygium
aequor
id
est
Hellespontum.
conscendi
bene
'conscendi'
secundum
physicos,
qui
dicunt
terram
inferiorem
esse,
quia
omne
quod
continetur
supra
illud
est
quod
continet:
unde
est
humilemque
videmus
Italiam
matre
dea
monstrante
viam
hoc
loco
per
transitum
tangit
historiam,
quam
per
legem
artis
poeticae
aperte
non
potest
ponere.
nam
Varro
in
secundo
divinarum
dicit
ex
quo
de
Troia
est
egressus
Aeneas,
Veneris
eum
per
diem
cotidie
stellam
vidisse,
donec
ad
agrum
Laurentem
veniret,
in
quo
eam
non
vidit
ulterius:
qua
re
terras
cognovit
esse
fatales
eripe,
nate,
fugam
nusquam
abero
descendo
ac
ducente
deo
iamque
iugis
summae
surgebat
lucifer
Idae
qualis
ubi
Oceani
perfusus
Lucifer
unda,
quem
Venus
ante
alios
astrorum
diligit
ignes
data
fata
secutus
scilicet
a
Iove.
conuvlsae
undis
evroque
supersunt
aut
'convulsae
undis
Euroque',
aut
'supersunt
undis
Euroque'.
'convulsae'
autem
ideo,
quia
habes
supra
laxis
laterum
compagibus
ignotus
deest
'quasi';
nam
contrarium
est
quod
dixit
'fama
super
aethera
notus'.
facit
autem
hoc
frequenter
Vergilius,
ut
hanc
particulam
subtrahat,
ut
at
medias
inter
caedes
exultat
Amazon
peragro
per
habet
evropa
atque
asia
pulsus
aut
orbem
in
tres
partes
divisit
et
absolutum
est,
cunctus
ob
Italiam
terrarum
clauditur
orbis
dolore
est
aut
narrantis
Aeneae,
aut
certe
suo
dolore;
aequum
enim
est
malis
filii
etiam
ipsam
moveri.
quisquis
es
pleraque
per
concessionem
sic
tradit
poeta,
ut
augmentum
faciat.
sicut
hoc
loco
audiverat
Venus
'sum
pius
Aeneas,
fama
super
aethera
notus'
et
cetera,
dicit
tamen
'quisquis
es',
hoc
est,
etiamsi
haec
in
te
non
sint,
hinc
tamen
constat
esse
felicem,
quod
venisti
Carthaginem.
item
in
secundo
quisquis
es,
amissos
hinc
iam
obliviscere
Graios
havd
credo
invisus
caelestibus
litotes
figura
per
contrarium
significans,
id
est
credo
te
esse
carissimum
superis:
ut
munera
nec
sperno
mihi
iussa
capessere
fas
est
et
nil
iam
caelestibus
ullis
debentem
vos
o
mihi
manes
este
boni,
quoniam
superis
aversa
voluntas
avras
vitales
carpis
quibus
vivimus.
nihil
est
enim
aliud
vita,
quam
reciprocus
spiritus:
unde
et
Iuppiter,
quo
constant
carpis
accipis
et
placidam
carpebant
membra
quietem
Tyriam
Carthaginem
a
colonis.
adveneris
urbem
hysterologia
ut
supra,
perge
modo
tantummodo:
hoc
est,
haec
tibi
sola
sit
cura,
nam
liberatae
sunt
naves.
perfer
imperativus
modus
est,
ut
fer
cineres
Amarylli
foras
reduces
proprie
'reduces'
dicuntur
qui
pericula
evadunt:
sic
infra
ut
reduces
illi
ludunt
versis
aquilonibus
ni
frustra
avgurium
vani
docvere
parentes
hoc
ad
confirmandum
errorem
Aeneae
dixit,
ne
divinando
dea
esse
crederetur.
dare
classibus
austros
ibant
obscuri
sola
sub
nocte
nam
ego
quidem
vellem
et
haec
quae
scribo
et
illa
quae
antea
in
senatu
questus
sum
vana
forent
potius,
quam
miseria
mea
fidem
verbis
faceret
non
te
pudet
vanitatis?
bis
senos
cycnos
cycnos
navibus
comparat,
aquilam
tempestati.
in
auguriis
autem
considerandae
sunt
non
solum
aves,
sed
etiam
volatus,
ut
in
praepetibus,
et
cantus,
ut
in
oscinibus,
quia
nec
omnes
nec
omnibus
dant
auguria:
ut
columbae
non
nisi
regibus
dant,
quia
numquam
singulae
volant,
sicut
rex
numquam
solus
incedit;
unde
in
sexto
maternas
agnovit
aves
cycnus
in
auguriis
nautis
gratissimus
ales:
hunc
optant
semper,
quia
numquam
mergitur
undis
ut
cycni,
qui
non
sine
causa
Apollini
dicati
sunt,
sed
quod
ab
eo
divinationem
habere
videantur
laetantes
post
periculum.
agmine
volatu,
impetu.
agmen
autem
apud
Vergilium
est
cuiuslibet
rei
impetus,
ut
illi
agmine
certo
vocat
agmina
saeva
sororum
aetheria
aether
altior
est
aere,
vicinus
caelo,
iovis
ales
aquila,
quae
in
tutela
Iovis
est,
quia
dicitur
dimicanti
ei
contra
Gigantes
fulmina
ministrasse:
quod
ideo
fingitur,
quia
per
naturam
nimii
est
caloris,
adeo
ut
etiam
ova
quibus
supersidet
possit
coquere,
nisi
admoveat
gagaten
lapidem
frigidissimum,
ut
testatur
Lucanus
feta
tepefacta
sub
alite
saxa
ordine
longo
non
nulli
pro
serie
dictum
accipiunt,
nam
et
'coetu
cinxere
polum'
videtur
ad
ordinem
rettulisse:
quamvis
quidam
quaerant,
quomodo
'ordine',
cum
mox
'coetu'
dicat.
capere
eligere,
ut
ante
locum
capies
oculis
despectare
id
est
electas
iam
intentius
despicere.
stridentibus
alis
signum
augurii
est.
coetu
dicit
Plinius
Secundus
in
naturali
historia,
omnes
aves
colli
longioris
aut
recto
ordine
volare,
ut
pondus
capitis
praecedentis
cauda
sustentet:
unde
et
prima
plerumque
deficiens
relicto
loco
incipit
esse
postrema:
aut
in
coetu
se
omnes
invicem
sustinere;
et
turbata
perit
dispersis
littera
pennis
cantusque
dedere
adlusit
ad
nautas.
este
duces
o,
si
qua
via
est,
cursumque
per
auras
dirigite
in
lucos
puppesque
tuae
pubesque
tuorum
tropus
synecdoche:
a
parte
totum
significat,
ut
Terentius
o
lepidum
caput
ostia
proprie
ostia
dicuntur
exitus
fluminum,
sed
modo
abusus
est,
quia
plerumque
ostia
ipsa
pro
portu
sunt.
perge
modo
exhortatio
ad
facilitatem
rei.
ducit
via
pro
'haec
via':
et
videtur
demonstrare.
avertens
'se'
subaudis,
hoc
est
cum
averteretur,
ut
tum
prora
avertit
rosea
pulchra.
ambrosiaeque
comae
aut
unguento
deorum
oblitae,
hoc
est
ambrosia,
aut
certe
abusive
dixit
'divinae
comae'.
ambrosiaeque
comae
divinum
vertice
odorem]
est
hypallage,
ut
sit
divinae
comae
ambrosiae
odorem
spiravere.
spiravere
exhalaverunt.
vestis
defluxit
quia
dixit
supra
sinus
collecta
fluentes
vera
bene
'vera'
de
qua
ante
dubitabatur.
incessu
hoc
verbum
apud
Vergilium
saepe
pro
honore
ponitur,
ut
ast
ego
quae
divum
incedo
regina
forma
pulcherrima
Dido
incessit
matrem
agnovit
nunc
matrem
agnoscit;
nam
deam
esse
iam
superius
dixerat.
fugientem
celeriter
abscedentem,
ad
terram
fugit
voce
pro
oratione.
quid
natum
totiens
saepe.
et
aut
cum
mihi
se
non
ante
oculis
tam
clara
videndam
obtulit
tu
quoque
sicut
Iuno
ceterique
dii,
qui
Troianis
inimici
sunt;
inimicaque
Troiae
numina
magna
deum
falsis
ludis
imaginibus]
ideo
quia
virginem,
quia
venatricem,
quia
Tyriam
se
dixerat.
cur
dextrae
ivngere
dextram
maiorum
enim
haec
fuerat
salutatio,
cuius
rei
omnem
eorum
honorem
dexterarum
veras
avdire
et
reddere
voces??
sunt
multae
reciprocae
elocutiones,
ut
hoc
loco;
sunt
multae
unius
partis
utrique
sufficientes,
ut
'tenemur
amicitiis',
ridiculum
enim
est
si
addas
'mutuis',
cum
amicitiae
utrumque
significent,
sicut
Fronto
testatur.
item
sunt
elocutiones,
quarum
una
pars
plena
est:
quae
si
convertantur,
habent
aliquid
superfluum.
in
Sallustio
in
tugurio
mulieris
ancillae
res
erat
praetoribus
nota
solis
ignorabatur
a
ceteris
talibus
incusat
incusare
proprie
est
superiorem
arguere,
ut
in
Terentio
pater
ad
filium
quid
me
incusas
Clitipho?
me
miseram,
quae
nunc
quam
ob
causam
accuser
nescio
at
venus
ordo
est
'at
Venus
dea'.
obscvro
aere
nebula,
cuius
definitio
est.
circum
dea
fudit
figura
est
tmesis,
quae
fit
cum
secto
uno
sermone
aliquid
interponimus,
ut
alibi
septem
subiecta
saxo
cere
comminuit
brum
cernere
ne
quis
eos
causa
cur
fecerit.
ex
hoc
enim
pendent
cetera
quae
sequuntur.
moliri
hic
pro
struere
posuit
et
per
hoc
facere,
ut
infra
molirique
arcem
aut
veniendi
poscere
cavsas
scilicet
ne
saepe
narrando
crebrum
patiatur
dolorem.
unde
melius
ad
Aeneam
refertur
medio
sic
interfata
dolore
est
ipsa
paphum
civitatem
Cypri.
sublimis
divino
incessu.
sublimis]
id
est
sublimiter,
nomen
pro
adverbio.
laeta
ecce
proprium
Veneris
epitheton.
sabaeo
Arabico.
Arabiae
autem
tres
sunt,
inferior
petrodes
eudemon,
in
qua
populi
sunt
Sabaei,
apud
quos
nascitur
tus.
dicti
autem
Sabaei
ture
calent
arae
sertisque
recentibus
halant
ecce
unde
supra
dixit
haud
equidem
tali
me
dignor
honore
sertis
sertum
et
serta
cum
nihil
adicitur
dicimus,
ut
hoc
loco:
item
alibi
expressius
serta
procul,
tantum
capiti
delapsa,
iacebant
accipiunt
sertas
nardo
florente
coronas
halant
pro
olent.
corripvere
viam
deest
'at
illi'.
corripvere
viam
officium
eundi
celeriter
arripuerunt;
nec
enim
via
corripitur.
qui
plurimus
ex
maxima
parte
urbi
inminens.
qui
plurimus
id
est
longus,
ut
ipse
alio
loco
cui
plurima
cervix
cum
se
nux
plurima
aspectat]
est
ornatus
cum
animantur
aspectat
rei
insensibili
dat
sensum.
unde
est
illud
in
quarto
de
Atlante.
item
Sallustius
Lyciae
Pisidiaeque
agros
despectantem
arces
civitates,
a
parte
totum.
miratur
molem
Aeneas
hoc
ad
ipsum
refertur,
magalia
quondam
hoc
ad
poetam;
nec
enim
hoc
novit
Aeneas.
'magalia'
vero
antistoechon
est;
nam
debuit
magaria
dicere,
quia
magar,
non
magal
Poenorum
lingua
villam
significat.
magalia
aedificia
quasi
cohortes
rotundas
quae
mapalia
Sinuessae
magalia
addenda
murumque
circum
ea
miratur
portas
strepitumque
e.
s.
v.
quidam
hoc
'portas
et
vias
magalia
quondam
miratur'
non
simpliciter
dictum
volunt,
quoniam
prudentes
Etruscae
disciplinae
aiunt
apud
conditores
Etruscarum
urbium
non
putatas
iustas
urbes,
in
quibus
non
tres
portae
essent
dedicatae
et
tot
viae
et
tot
templa,
Iovis
Iunonis
Minervae.
bene
ergo
miratur
Aeneas,
ubi
fuerant
magalia
illic
esse
legitimam
civitatem;
nam
et
portas
et
vias
videbat
et
mox
templum
Iunoni
ingens.
strata
viarum
primi
enim
Poeni
vias
lapidibus
stravisse
dicuntur.
ardentes
multi
'festinantes',
iuvenum
manus
emicat
ardens
ardet
abire
fuga
Laocoon
ardens
ducere
muros
exaedificare.
ducere
muros]
hoc
est
construendo
in
longitudinem
producere;
proprie
enim
cum
aedificantur
muri
duci
dicuntur.
Sallustius
historiarum
II.
murum
ab
angulo
dexteri
lateris
ad
paludem
haud
procul
remotam
duxit
molirique
arcem
molibus
factis
extollere.
moliri]
est
extruere,
huic
contrarium
demoliri.
et
manibus
subvolvere
saxa
cur
manibus?
an
quia
adhuc
machinae
non
erant?
an
ad
construentium
festinationem
referre
voluit?
optare
eligere,
ut
tuus
o
regina
quid
optes
optavitque
locum
regno
tecto
ad
tectum
nota
figura.
sulco
fossa:
civitas
enim,
non
domus
circumdatur
sulco:
ut
alibi
ausim
vel
tenui
vitem
committere
sulco
sulco
fossa
fundamentorum.
legunt
eligunt.
ivra]
id
est
loca
ubi
iura
dicantur
aut
magistratus
creentur.
et
bene
post
conditam
civitatem
addidit
'iura'
et
'magistratus'
'sanctumque
senatum'.
legitur
apud
quosdam,
Brutum
eos
qui
se
in
eiciendis
regibus
iuvissent
legisse
in
consilium,
eumque
ordinem
senatum
appellatum,
quod
una
sensissent,
quod
patricii
essent,
patres
conscriptos.
alii
patres
a
plebe
in
consilium
senatus
separatos
tradunt,
alii
conscriptos
qui
post
a
Servio
Tullio
e
plebe
electi
sunt.
alii
senatum
a
senectute
hominum,
†quibi
allecti
erant,
dictum
volunt,
qui
apud
Graecos
portus
effodiunt
id
est
Cothona
faciunt.
portus
effodiunt
ut
portus
scilicet
faciant.
et
vere
ait,
nam
Carthaginienses
Cothone
fossa
utuntur,
non
naturali
portu.
alta
theatri
fundamenta
hinc
futura
magnitudo
cognoscitur,
columnas
figurate
'columnas'
'decora'
ait;
diversis
enim
significationibus
idem
dixit.
et
ab
eo
quod
est
hoc
decus
corripitur
decoris.
qualis
apes]
ordo
est
'qualis
labor'.
qualis
apes
tertiae
declinationis
genetivus
pluralis
et
in
'ium'
et
in
'um'
exit,
sed
tunc
pro
nostro
arbitrio
cum
nominativus
singularis
'ns'
fuerit
terminatus,
ut
amans
et
amantum
et
amantium
dicimus.
cum
autem
nominativus
singularis
'r'
fuerit
terminatus,
tantum
in
'um'
exit,
ut
pater
patrum,
murmur
murmurum.
reliqua
vero
nomina
auctoritate
firmamus,
ut
apis
vel
apum,
vel
apium.
aestate
nova
vere
novo
florea
pro
florida,
ut
nemora
inter
frondea
turbam
rura
Graece
exercet
fatigat,
ut
nate
Iliacis
exercite
fatis
exercet]
fatigat
et
subiecit,
quibus
rebus
exercitae
fatigentur.
sub
sole
in
sole,
ut
namque
sub
ingenti
lustrat
dum
singula
templo
gentis
fetus
ad
laudem
apum
hoc
pertinet.
adultos
educunt
producunt,
quia
adhuc
adolescunt,
ut
adulti
fiant,
non
adoleverint,
ut
adultos
dicimus
minores:
et
hoc
sic
dixit,
ut
inbellem
avertis
Romanis
arcibus
Indum
liquentia
defaecata,
sine
sordibus,
ut
nec
tantum
dulcia,
quantum
et
liquida
stipant
densent.
translatio
a
navibus,
in
quibus
stipula
interponitur
vasis,
quam
stipam
dicunt.
distendunt
implent,
ut
denso
distendere
pingui
nectare
melle:
abusus
est
propter
suavitatis
similitudinem.
cellas
et
hic
abusus
est,
ut
favorum
cavernas
agmine
nunc
impetu.
ignavum
inutile,
non
aptum
industriae;
nam
industrios
navos
dicimus.
fucos
secundum
Plinium
apum
multa
sunt
genera.
proprie
tamen
apes
vocantur
ortae
de
bubus,
fuci
de
equis,
crabrones
de
mulis,
vespae
de
asinis.
fucus
autem
est
secundum
Aemilium
Macrum
maior
ape,
crabrone
minor
pecus
dicimus
omne
quod
humana
lingua
et
effigie
caret,
omne
cum
Proteus
pecus
egit
altos
visere
montes
clurinum
pecus
praesepibus
alveariis.
et
est
translatio,
quae
fit
quotiens
vel
deest
verborum
proprietas,
vel
vitatur
iteratio.
fervet
concelebratur,
ut
contra
'friget'
cessat
dicimus,
ut
Terentius
nimirum
hic
homines
frigent
redolent
quidam
olere
res
vel
malas
vel
bonas,
redolere
tantum
bonas
tradunt.
fragrantia
quotiens
incendium
significatur,
quod
flatu
alitur,
per
'l'
dicimus,
quotiens
odor,
qui
fracta
specie
maior
est,
per
'r'
dicimus.
sciendum
sane
nihil
in
hac
vacare
conparatione.
nam
Poenorum
operi
apum
labor,
custodiae
litorum
o
fortunati
quorum
iam
moenia
surgunt
bene
'fortunati',
quia
iam
faciunt
quod
ipse
desiderat.
o
fortunati
expressit
Aeneae
desiderium.
quorum
iam
moenia
surgunt
laus
vel
ab
ipsa
re
sumitur
quae
laudatur.
fastigia
nunc
operis
summitates,
alibi
ima
significat,
ut
forsitan
et
scrobibus
quae
sint
fastigia
quaeras
suspicit
miratur,
ut
e
contrario
'despicit'
contemnit
significat.
mirabile
dictu
ob
hoc
quod
sequitur,
quia
mixtus
cunctis
latebat.
per
medios
figura
est;
nam
planum
fuerat
'mediis
se
infert'.
miscetque
deest
'se'.
neque
cernitur
vlli
neque
ab
ullo
cernitur;
et
est
Graecum
scriberis
Vario
lucus
ubicumque
Vergilius
lucum
ponit,
sequitur
etiam
consecratio,
ut
luco
tum
forte
parentis
Pilumni
Turnus
sacrata
valle
sedebat
nulli
certa
domus,
lucis
habitamus
opacis
in
urbe
fuit
media
nunc
iam
in
media.
laetissimus
umbra
aut
septimus
est,
aut
secundum
Probum
genetivus,
ut
sit
'laetissimus
umbrae',
sicut
Sallustius
frugum
pabulique
laetus
ager
quo
primum
hoc
est,
simulac
venerunt;
nec
enim
secundo
ad
Africam
ventum
est.
effodere
loco
signum
historia
hoc
habet,
quam
more
suo
Vergilius
per
transitum
tangit.
Dido
bello
armantur
equi,
bellum
haec
armenta
minantur.
sed
tamen
idem
olim
curru
succedere
sueti
quadrupedes
et
frena
iugo
concordia
ferre:
spes
est
pacis
ait
regia
regina.
quod
regia
ivno
monstrarat
monstro
dederat.
et
ut
diximus
tangit
historiam.
acris
equi
epitheton
magis
aptum
equis,
ut
canibus
blandis
et
facilem
victu
quam
vos
facillime
agitis
hic
templum
ivnoni
ingens
superius
dictum
est
quod
Vergilius
ubique
lucos
consecratos
velit
accipi,
unde
tamquam
in
loco
sacro
inducit
Didonem
Iunoni
templa
construere.
morem
autem
Romanum
veterem
tangit:
antiqui
enim
aedes
sacras
ita
templa
faciebant,
ut
prius
per
augures
locus
liberaretur
effareturque,
tum
demum
a
pontificibus
consecraretur,
ac
post
ibidem
sacra
edicerentur.
erant
tamen
templa
in
quibus
auspicato
et
publice
res
administrarentur
et
senatus
haberi
posset,
erant
tantum
sacra.
hic
ergo
et
sacrum
templum,
quod
in
luco,
id
est
in
loco
sacro
conditur,
docet,
et
administrari
in
templo
rem
publicam
subsequentibus
sidonia
Sidonias
ostentat
opes
donis
opulentum
et
numine
divae
aut
simulacrum
quoque
aureum
fuit
et
numen
pro
simulacro
posuit,
ut
media
inter
numina
divum
sese
iam
ne
deos
quidem
ad
quos
confugerent
habere
aerea
vel
quod
aes
magis
veteres
in
usu
habebant,
vel
quod
religioni
apta
est
haec
materies,
denique
flamen
Dialis
aereis
cultris
tondebatur:
nexaeque
aere
trabes
multi
'nixae'
legunt,
non
'nexae',
iuxta
Varronem
qui
ait
trisulcae
fores,
pessulis
libratae,
dehiscunt,
graves
atque
innixae
in
cardinum
tardos
turbines
foribus
fores
proprie
dicuntur
quae
foras
aperiuntur,
sicut
apud
veteres
fuit;
valvae
autem
sunt,
ut
dicit
Varro,
quae
revolvuntur
et
se
velant
cardo
'cardo'
dictus
quasi
cor
stridebat
aenis
ad
sua
rettulit
tempora.
cautum
enim
fuerat
post
proditum
hostibus
a
Tarpeia
virgine
Capitolium,
ut
aerei
cardines
fierent,
quorum
stridor
posset
aperta
ostia
omnibus
indicare.
hoc
primum
in
luco
secuta
sunt
enim
et
alia,
quae
detraxere
formidinem.
timorem
multi
quaerunt,
cur
post
visam
matrem
quicquam
timuerit:
quod
tamen
alii
sic
solvunt,
ut
dicant,
ne
tunc
quidem
Aeneam
Venerem
quam
viderat
esse
credidisse,
cuius,
ut
ipse
putabat,
agnitae
nulla
verba
perceperat.
sed
vera
solutio
haec
est:
Venus
nihil
de
Afrorum
moribus,
unde
nunc
formidat
Aeneas,
sed
de
classe
liberata
dixerat
filio.
leniit
quartae
coniugationis
tempus
praeteritum
perfectum
vel
in
'vi'
iunctam
exit,
vel
sublata
digammo
in
'ii'
pro
nostro
arbitrio,
ut
lenivi
lenii,
audivi
audii.
sane
cum
in
'vi'
exit,
paenultima
longa
est
et
ipsa
accentum
retinet;
cum
vero
in
'ii',
paenultima
brevis
est
et
perdit
accentum,
quia,
ut
supra
diximus
unius
ob
noxam
avsus
bene
'ausus',
quia
inter
incerta
satis
audacter
salus
speratur.
adflictis
'de
adflictis';
nec
enim
esse
septimus
casus
potest.
confidere
et
fidere
nocti
atque
humiles
habitare
casas
sub
templo
hoc
est
in
templo,
ut
supra.
reginam
opperiens
aut
quam
intellegebat
esse
venturam
ex
artificum
festinatione:
aut
certe
videndae
reginae
occasionem
requirens.
quae
fortuna
felicitas.
artificumque
manus
inter
se
hoc
est,
habebat
artificum
conparationem.
ex
ordine
hoc
loco
ostendit
omnem
pugnam
esse
depictam,
sed
haec
tantum
dicit
quae
aut
Diomedes
gessit
aut
Achilles:
per
quod
excusatur
Aeneas,
si
est
a
fortibus
victus.
ita
sperat
pugnam
illam
pro
omni
bello
futuram
ni
Pyrrhus
unicus
pugnandi
artifex
magisque
in
proelio,
quam
bello
bonus
totum
vulgata
per
orbem
quia
Europa
intulit,
Asia
passa
est,
Africa
iam
depingit.
atridas
Atrei
filios,
Agamemnonem
et
Menelaum;
sed
usurpatum
est,
nam
Plisthenis
filii
fuerunt.
saevum
ambobus
achillem
atqui
tres
dixit,
sed
Atridas
pro
uno
accipe,
quos
unius
partis
constat
fuisse.
plena
laboris
plenus
genetivo
melius
iungitur,
ut
Terentius
plenus
rimarum
sum
dedecoris
pleniorem
en
priamus
laus
picturae
est,
per
quam
non
imago,
sed
sunt
hic
etiam
sva
praemia
lavdi
ut
supra
diximus,
omnis
Aeneae
sollicitudo
de
moribus
Afrorum
est,
quam
nunc
picturae
contemplatione
deponit.
qui
enim
bella
depingunt,
et
virtutem
diligunt
et
miseratione
tanguntur.
sva
id
est
congrua,
ut
strueremque
suis
altaria
donis
lavdi
virtuti,
ut
primam
merui
qui
laude
coronam
mortalia
adversa,
quibus
constat
subiacere
mortales.
solve
metum
collectio
est.
nam
ubi
virtus
praemia,
adversa
miserationem
merentur,
rite
formido
deponitur.
feret
pro
adferet.
hoc
primum
in
luco
nova
res
oblata
timorem
leniit
inani
epitheton
est
picturae,
aut
quia
caret
corporum
quae
imitatur
plenitudine,
aut
quia
nullius
est
utilitatis,
non
animum
modo
uti
pascat
prospectus
inanem
multa
gemens
graecum
est
largoque
umectat
flvmine
vvltum
tapinosis
est
quia
dixit
'umectat'.
'largo'
nam
'flumine'
est
fluore,
id
est
fluxu
ipso.
pergama
circum
abusive;
non
enim
circa
Pergama,
hoc
est
arcem,
sed
circa
Troiam
bella
gerebantur.
Troianae
ivventus
definitio
est
Hectoris,
ut
Catillusque
acerque
Coras,
Argiva
iuventus
hac
phryges
bene
ubique
Vergilius
pro
negotii
qualitate
dat
Troianis
et
nomina.
nam
timidos
Phrygas
vocat,
ut
hoc
loco,
item
o
vere
Phrygiae,
neque
enim
Phryges
Dardanidae
magni
genus
alto
a
sanguine
divum
nondum
Laomedonteae
sentis
periuria
gentis
Troes
agunt,
princeps
turmas
inducit
Asilas
nunc
nunc
insurgite
remis,
Hectorei
socii
cristatus
achilles
secundum
Homerum,
qui
dicit
in
Achillis
cristis
terribile
quiddam
fuisse.
nec
procul
hinc
rhesi
Rhesus
rex
Thraciae
fuit,
primo
somno
prima
parte
noctis,
ut
libra
die
somnique
pares
ubi
fecerit
horas
tydides
Diomedes.
et
bene
Vlixen
celat
propter
Aeneam,
ardentes
et
candidos
significat
et
veloces,
ut
pernicibus
ignea
plantis
xanthum
fluvium
Troiae.
parte
alia
fugiens
amissis
troilus
armis
fugiens
fugere
volens
accepto
iam
vulnere.
amissis
armis
vel
aetatis
inbecillitate,
vel
vulneris
dolore
†incipientibus.
infelix
multi
hoc
loco
distinguunt
atque
inpar
ac
si
diceret,
etiam
si
puer
non
esset.
congressus
achilli
congredior
tibi
antiqui
dicebant,
sicut
pugno
tibi,
dimico
tibi.
hodie
dicimus
congredior
tecum,
pugno
tecum,
dimico
tecum.
fertur
equis
trahitur.
currv
curribus
falcatis
usos
esse
maiores
et
Livius
et
Sallustius
docent.
resupinus
resupinus
quo
modo
hastam
trahebat?
sed
intellegitur
Achillis
hastam
transisse
per
pectus
et
a
parte
qua
ferrum
est
a
tergo
trahi.
inani
sine
rectore;
nam
corpus
haerebat.
lora
tenens
tamen
quamquam
mortuus.
versa
tracta,
ut
Plautus
inveniam
omnia
versa,
sparsa
inscribitur
dilaceratur,
ut
Plautus
corpus
tuum
virgis
ulmeis
inscribam
hasta
hostili
scilicet,
quam
interea
dum
haec
geruntur.
et
satis
opportune
a
matribus
festinatur
ad
templum,
ut
alibi
nec
non
ad
templum
summasque
ad
Palladis
arces
interea
ad
templum
cum
Diomedes
auxilio
Minervae
plurimos
Troianorum
fudisset,
Helenus,
Priami
filius,
vates
monuit,
ut
Minervae
numen
exoraretur,
et
cum
precibus
deae
ponerent
vestem
quam
regina
speciosissimam
habebat,
id
est
peplum,
unde
post
Minervae
palla
peplum
appellata
est.
dea
tamen,
memor
iudicii
Paridis,
Troianis
infesta
permansit.
et
mire
in
pictura
†temporali
adverbio
quamvis
non
possit.
non
aequae
id
est
iniquae,
et
vacuis
Clanius
non
aequus
acerris
passis
participium
est
ab
eo
quod
est
'pandor'.
ideo
autem
non
facit
'pansus',
quia
plerumque
'n',
quod
in
prima
verbi
positione
invenitur,
in
praeterito
participio
non
est.
de
qua
re
euphonia
iudicat,
ut
ab
eo
quod
est
'tundor'
et
'tunsus'
facit,
ut
tunsae
pectora
palmis
non
obtusa
adeo
gestamus
pectora
Poeni
peplumque
ferebant
peplum
proprie
est
palla
picta
feminea
Minervae
consecrata,
ut
Plautus
numquam
ad
civitatem
venio,
nisi
cum
infertur
peplum
suppliciter
tristes
ut
decet
rogantes.
et
bene
addidit
'suppliciter',
quia
et
per
iracundiam,
et
per
gravitatem,
et
per
religionem,
et
per
dolorem
tristes
sumus.
suppliciter
tristes]
hoc
est
rogantes
cum
tristitia.
tunsae
pectora
ut
oculos
suffusa
aversa
irata
talia
dicentem
iamdudum
aversa
tuetur
ter
circum
iliacos]
hoc
ad
Aeneam
referendum
est,
qui
sciebat.
ter
circum
iliacos
apud
auctores
multa
ad
sensum,
non
ad
aspectum
possunt
referri.
tertio
enim
tractum
intellegere
possumus,
non
in
pictura
conspicere.
unde
est
et
illud
mulcere
alternos
et
corpora
fingere
lingua
raptaverat
bene
forma
usus
est
frequentativa,
per
quam
ostendit
quod
per
numerum
dixerat.
exanimum
exanimus
et
exanimis
dicimus,
sicut
unanimus
et
unanimis,
inermus
et
inermis.
ergo
pro
nostro
arbitrio
aut
secundae
erunt
declinationis,
aut
tertiae;
sed
a
tertia
ablativum
singularem
in
i
mittunt,
quia
communis
sunt
generis.
exanimis
autem
exanimata
sequens
inpingeret
agmina
muris
vendebat
ingenti
arte
utitur
verbis:
nam
hoc
loco,
quia
pingi
potuit,
praesens
tempus
posuit,
superius,
quia
pingi
non
potuit,
sed
referri,
perfecto
exsecutus
est
tempore
dicendo
'raptaverat',
non
'raptabat'.
tum
vero
ingentem
gemitum
iam
enim
superius
eum
lacrimasse
dixerat:
hoc
ergo
addidit
visum
Hectoris
corpus,
ut
etiam
graviter
gemeret.
ut
currus
quo
tractus
est.
amici
autem
plus
est,
quam
si
Hectoris
diceret.
alibi
parvumque
patri
tendebat
Iulum
manus
inermes
aut
sine
sceptro,
aut
supplices,
ut
dextras
tendamus
inermes
se
quoque
principibus
permixtum
agnovit
achivis
aut
latenter
proditionem
tangit,
ut
supra
diximus:
Iliaci
cineres
Catilina
longe
a
suis
inter
hostilia
cadavera
repertus
est
vadimus
inmixti
Danais
eoas
'e'
naturaliter
longa
est,
fit
tamen
brevis
interdum
cum
eam
vocalis
sequitur,
ut
primo
surgebat
Eoo
nigri
memnonis
arma
quia
Tithonus,
frater
Laomedontis,
raptus
ab
Aurora
filium
suum
Memnonem
ex
ipsa
progenitum,
arma
Vulcania,
ut
ille
indicat
versus
te
potuit
lacrimis
Tithonia
flectere
coniunx
ducit
amazonidum
hoc
est
quod
supra
dixit
videt
Iliacas
ex
ordine
pugnas
Scipiadas
duros
bello
peltis
scutis
brevissimis
in
modum
lunae
iam
mediae.
lunatis
autem
participium
a
feminino
genere
derivatum.
penthesilea
furens
furentem
ideo
dixit,
quia
sororem
suam
in
venatione
confixit
simulans
se
cervam
ferire.
sed
hoc
per
transitum
tangit,
nam
furor
bellicus
intellegitur.
avrea
amphibolon
est
hoc
loco,
utrum
ipsa
aurea,
an
aurea
cingula.
sciendum
tamen
plerumque
amphiboliam
metri
ratione
dissolvi,
ut
aurea
composuit
sponda
subnectens
subnexa
habens.
exertae
nudatae;
nudant
enim
quam
adusserint
mammam.
virgo
et
sexum
ostendit
et
aetatem.
virgo]
plus
dixit,
quam
si
feminam
diceret.
figuram
tamen
Graecam
facit.
dum
stupet
aut
absolute,
aut
dum
haec
stupet.
obtutu
aspectu.
in
uno
in
unoquoque,
hoc
est
singula
mirabatur.
forma
ut
pulchra
prole
incessit
ut
incedunt
pueri
stipante
caterva
ad
hoc
tantum
sequens
pertinet
comparatio,
quam
vituperant
multi,
nescientes
exempla
vel
parabolas
vel
conparationes
adsumptas
non
semper
usquequaque
congruere,
sed
interdum
omni
parte,
interdum
aliqua
convenire.
evrotae
ripis
fluvii
Laconicae.
cynthi
montis
Deli,
in
quo
natam
constat
Dianam.
exercet
diana
choros
hoc
non
ad
conparationem
pertinet,
sed
est
poeticae
descriptionis
evagatio,
mille
finitus
numerus
pro
infinito;
nam
de
nympharum
numero
varia
est
opinio.
oreades
nymphae
montium
tacitum
maior
enim
est
taciturnitatis
adfectus,
ut
supra
haec
secum
ut
mecum
tacita
gaudeam
tacitum
pro
tacite,
ut
tacitumque
obsedit
limen
Amatae
pertemptant
modo
vehementer
temptant.
alibi
leviter,
ut
blanda
vicissim
gaudia
pertemptant
mentem
instans
operi
zeugma
est
ad
sequentia
pertinens.
regnisque
futuris
regnaturae
Carthagini;
tum
foribus
divae
instans
praecipue
foribus.
et
hoc
loco
distinguendum
est;
magno
enim
studio
et
labore
templorum
fores
fiebant,
quas
quibusdam
insignibant
historiis,
ut
in
foribus
letum
Androgei
in
foribus
pugnam
ex
auro
solidoque
elephanto
testudine
camera
incurva,
in
aedibus
locus
patulus
relinquebatur
sub
divo,
qui
si
non
erat
relictus
et
contectus
erat,
appellabatur
testudo
commentatum
in
saepta
armis
satellitum
scilicet.
feta
armis
solio
solium
proprie
est
armarium
uno
ligno
factum,
in
quo
reges
sedebant
propter
tutelam
corporis
sui,
dictum
quasi
solidum.
modo
iam
abusive
sellam
regalem
intellegimus.
alte
subnixa
pro
subnisa,
ut
supra
diximus.
ivra
dabat
legesque
viris
ius
generale
est,
sed
lex
sorte
trahebat
proprie
locutus
est;
trahuntur
enim
sortes,
hoc
est
educuntur.
concursu
accedere
magno
cum
magna
Afrorum
multitudine.
et
hoc
est
quod
formidat
Aeneas,
incertus
qua
eos
mente
comitentur.
dispulerat
segregaverat.
et
magna
est
inter
'di'
et
'de'
differentia,
ut
diximus.
penitus
longe
a
regina
remotos:
quae
res
etiam
insolentes
custodes
litorum
facit.
obstipvit
et
ad
mirationem
et
ad
timorem
hic
pertinet
sermo,
quo
dicenda
praeoccupat.
perculsus
ad
utrumque
pertinet.
laetitiaque
metuque
laetitia
propter
socios,
metu
propter
concursum.
avidi
conivngere
pro
'ut
coniungerent',
vel
ad
coniungendum
avidi.
ardebant
cupiebant,
ut
formosum
pastor
Corydon
ardebat
Alexim
res
incognita
id
est
qua
adfectione
Poenorum
populus
conveniret.
dissimulant
dissimulamus
nota,
simulamus
ignota,
ut
Sallustius
simulator
ac
dissimulator
quae
fortuna
utrum
prospera,
an
adversa?
cuncti
nam
lecti
navibus
bene
addidit
'lecti',
ne
penitus
omnes
intellegeres.
nonnulli
tamen
'lectis
navibus'
legunt:
transgressos
omnis
recipit
mons
Balleia
cuncti
non
idem
significat
quod
omnes.
Cicero
saepe
ait
cuncti
atque
omnes
orantes
veniam
pacem
propter
incendium
navium.
et
proprie
verbum
pontificale
est:
unde
est
tu
modo
posce
deos
veniam
pacemque
per
aras
exquirunt
quid
meritu's
?
crucem
orantes
veniam]
venia
quidem
pro
culpa
petitur,
sed
nunc
beneficium.
aliqui
tamen
veniam
pro
inpunitate
accipiunt,
nam
mox
addidit
'prohibe
infandos
a
navibus
ignes'.
maximus
ilioneus
rebus
omnibus
maximus;
nec
enim
aliquid
addidit.
Mercuri
facunde
nepos
Atlantis
placido
sic
pectore
coepit
more
suo
uno
sermone
habitum
futurae
orationis
expressit.
o
regina
secundum
artem
rhetoricam
id
ei
dat
quod
vult
inpetrare.
nam
eam
per
laudem
benivolam
reddidit.
O.'
ne
autem
possint
timeri,
ait
'pauci
vestris
adnavimus
oris'.
an
gratiam
referant?
'officio
nec
te
certasse
priorem
paeniteat'.
quod
autem
Aeneam
laudat,
occulte
etiam
terrorem
incutit
dicendo
'nec
bello
maior
et
armis'.
dicit
etiam
esse
qui
vindicent,
si
fiat
iniuria
'sunt
et
Siculis
regionibus
u.
a.
q.
T.
q.
a.
s.
c.
A.'
an
recessuri
sint?
'quassatam
ventis
liceat
subd.
c.'
et
subiunxit,
etiamsi
regem
amisimus
et
Italiam
non
petimus,
tamen
ad
Siciliam
necessario
discedemus
'si
datur
Italiam
s.
e.
reliqua.
sin
absumpta
salus
e.
t.
p.
o.
T.
p.
h.
L.
n.
s.
i.
r.
I.
at
freta
Sicaniae
saltem'.
novam
urbem
iuxta
Poenorum
opinionem
dixit,
qui
novam
civitatem
Carthaginem
dicunt.
ivstitia
bene
consideravit
sexum;
nec
enim
'virtute'
poterat
dicere.
gentes
non
Carthaginiensium,
sed
circumiacentium
barbarorum.
frenare
continere,
ut
contra
et
Numidae
infreni
cingunt
troes
te
miseri
tacitis
occurrit
quaestionibus,
ne
ad
populationem
venisse
videantur
more
qui
tunc
vigebat.
ventis
maria
omnia
vecti
per
maria.
et
est
contra
illud,
parce
pio
generi
quotiens
invidiosae
sunt
praesentes
personae,
rhetoricum
est
ad
alias
confugere,
ut
hoc
loco
confugit
ad
genus.
et
propius
vicinius
scilicet,
ut
tamquam
victi
accipiantur,
non
tales
me
duce
Dardanius
Spartam
expugnavit
adulter
populare
populatque
ingentem
farris
acervum
curculio
vertere
pro
advertere.
non
ea
vis
animo
argumentum
ab
inpossibili
quid
Troes
potuere?
non
ea
vis
animo]
id
est,
nec
volumus
nec
possumus.
est
locus
conparatione
orbis
totius
Italia
locus
est;
nam
provincia
locus
non
potest
dici.
minus
est
autem
'quam'
urbs
antiqua
fuit
hesperiam
Hesperiae
duae
sunt,
una
quae
Hispania
dicitur,
altera
quae
est
in
Italia.
quae
hac
ratione
discernuntur:
aut
enim
Hesperiam
solam
dicis
et
significas
Italiam,
aut
addis
'ultimam'
et
significas
Hispaniam,
quae
in
occidentis
est
fine,
qui
nunc
Hesperia
sospes
ab
ultima
grai
cognomine
dicunt
bene
'Grai',
ut
et
ipsa
cognoscat,
sicut
in
octavo
Electra,
ut
Grai
perhibent,
Atlantide
cretus
antiqua
nobilis;
nec
enim
nova
esse
potest,
licet
primam
terram
suam
esse
dicant
Athenienses.
potens
armis
dicendo
'potens
armis',
Troianos
laudavit,
ut
ostenderet,
non
se
bellicosam
timere
provinciam.
ubere
glebae
'uber'
proprie
est
fecunditas.
et
bene
Italiae
virtutem
fecunditatemque
conlaudat,
ne
Africam
petisse
videantur.
oenotri
colvere
viri
deest
'quam'.
Oenotria
autem
dicta
est
vel
a
vino
optimo,
quod
in
Italia
nascitur,
vel
ut
Varro
dicit
ab
Oenotro,
rege
Sabinorum
†
fama
subaudimus
'est'.
minores
maiores
et
minores
quotiens
de
genere
dicimus
numeri
sunt
tantum
pluralis.
Italiam
Italus
rex
Siciliae
ad
eam
partem
venit
in
qua
regnavit
Turnus,
quam
a
suo
nomine
appellavit
Italiam:
unde
est
fines
super
usque
Sicanos
hic
cursus
vel
iste
cursus,
vel
pro
illuc.
et
cursus
verbum
nauticum
est,
ut
hunc
cursum
Iliacas
vento
tenuisse
carinas
cum
subito
cum
subito
adsurgens
fluctu
nimbosus
orion
Oenopion
rex
cum
liberos
non
haberet,
a
Iove
Neptuno
Mercurioque,
qua
tristis
Orion
cadit
in
vada
caeca
incognita,
latentia.
procacibus
avstris
perseverantibus.
et
procax
proprie
petax
est,
nam
procare
est
petere,
unde
et
proci
[petitores]
dicuntur.
perque
undas
superante
salo
elevato
mari
et
in
undas
diviso,
ut
solet
in
tempestate.
'salo'
autem
venit
ab
eo
quod
est
hoc
salum
sali,
nam
sale
tabentes
perque
invia
saxa
'invia',
id
est
aspera,
inmania.
unde
et
Dido
paulo
post
'quae
vis
inmanibus
adplicat
oris'?
non
enim
suos
vituperat,
sed
naturam
litoris
culpat.
huc
pauci
vult
intellegi,
ut
quidam
tradunt,
superesse
et
alios
qui
sunt
in
futuro
vindices,
si
isti
fuerint
laesi;
nam
hoc
est
adnavimus
oris
elegit
verbum
aptum
naufragio
ad
eliciendam
misericordiam:
quamvis
et
de
navibus
'natat'
lectum
sit,
ut
natat
uncta
carina
adnavimus
adnatavimus
per
syncopen,
quotiens
syllaba
de
medio
subtrahitur.
et
bene
'adnavimus',
quasi
vix
et
opportune.
quod
genus
hoc
hominum??
rhetorice
vituperaturus
mores
non
ad
Didonem
loquitur,
sed
ad
tertiam
se
confert
personam.
quaeve
hunc
tam
barbara
morem
p.
p.
bene
mores
accusat
terrae,
ut
humanitas
patriae
potius
esse
videatur.
hospitio
prohibemur
harenae
ut
alibi
litusque
rogamus
hospitio
prohibemvr
harenae
ut
alibi
litusque
rogamus
innocuum
nam
quid
est
tam
commune,
quam
spiritus
vivis,
terra
mortuis,
mare
fluctuantibus,
litus
eiectis?
bella
cient
id
est
movent.
et
bene
'cient'
et
'vetant'
permanet
in
tertia
persona,
ne
eos
in
hoc
barbaros
et
inmites
appellare
videatur.
sane
in
principio
modestius,
hic
iam
commotius.
primaque
vetant
consistere
terra
id
est
in
litore,
ut
alibi
tuque
o,
cui
prima
frementem
fudit
equum
magno
tellus
percussa
tridenti
mortalia
arma
mortalem
possibilitatem.
sane
arma
etiam
consilia
significant,
ut
quaerere
conscius
arma
temnitis
[autem]
pro
contempnitis
per
aphaeresin
dictum,
quae
est
cum
prima
verbi
syllaba
detrahitur.
alii
'mortalia
arma'
pro
humanitate
accipiunt.
at
sperate
deos
abusive
'timete',
ut
alibi
hunc
ego
si
potui
tantum
sperare
dolorem
deos
sperabo,
teque
postremo
tamen
diis
sum
fretus,
deos
speravimus
memores
fandi
atque
nefandi
iusti
et
iniusti.
et
bene
'memores',
quia
etiamsi
non
statim
puniant
crimina,
sunt
tamen
memores,
ut
Horatius
raro
antecedentem
scelestum
deseruit
pede
poena
claudo
rex
erat
bene
medio
verbo
usus
est
'erat',
ne
si
'fuit'
dixisset,
fiduciam
abiecisse
videretur.
nec
pietate
fuit
multum
interest
inter
iustitiam
et
pietatem;
nam
pietas
pars
iustitiae
est,
sicut
severitas.
nunc
ergo
hoc
dicit,
qua
parte
sit
iustus,
id
est
pietate.
et
bene
duo
laudat
in
Aenea:
pietatem,
quam
a
Didone
inpetrare
contendit,
et
virtutem,
quam
vult
timeri.
quo
ivstior
alter
nec
pietate
fuit
nec
bello
maior
et
armis]
qui
et
beneficium
referre
potest,
et
vindicare.
bello
maior
et
armis
non
est
iteratio;
nam
bellum
et
consilium
habet,
'arma'
tantum
in
actu
ipso
sunt.
bello
maior
et
armis]
hoc
est
scientia
rei
militaris
et
viribus
dimicandi,
ut
aliud
quem
si
fata
virum
servant
unum
sensum
in
tres
partes
divisit,
et
potuit
reprehendi
idem
dixisse,
nisi
ostenderet
eum
libenter
voto
suo
inmorari.
tale
est
illud
si
numina
vestra
incolumem
Pallanta
mihi
si
vescitur
avra
vescor
illa
re,
ut
alibi
vescitur
Aeneas
simul
et
Troiana
iuventus
perpetui
tergo
bovis
et
lustralibus
extis
si
vescitur
avra]
verbum
inchoativum
sine
praeterito
tempore
et
quod
a
se
nascitur.
sane
hic
'vescitur'
pro
fruitur
posuit;
nam
non
comedit
auram,
sed
vivit
ea.
aetheria
avra
quia
animum
aere,
corpus
cibo
potione
et
ceteris
diligenter
nutrimus.
non
metus
hoc
loco
distinguendum
est.
cuius
autem
rei,
ex
sequentibus
probat;
nam
vult
eam
non
timere,
ne
inaniter
praestet.
officio
nec
te
certasse
priorem
paeniteat
nec
tibi
parum
videatur
prima
beneficia
praestitisse,
cum
possis
maiora
recipere.
nam
'paeniteat'
parum
videatur
est,
ut
in
heauton
timorumeno
at
enim
quantum
hic
operis
fiat
paenitet
beneficiis
si
certasset
audisset
bene
noli
igitur
in
conservandis
bonis
viris
defetigari,
non
cupiditate
praesertim
aliqua
aut
pravitate
lapsis,
sed
opinione
officii
stulta
fortasse,
certe
non
inproba
sunt
et
siculis
regionibus
urbes
id
est
gratiam
reddere
possumus:
arma
latenter
minatur.
Troianoque
a
sanguine
clarus
acestes
cum
Laomedon
troianoque
a
sanguine
clarus
acestes]
bene
Troiano,
ut
necesse
habeat
si
passi
fuerint
iniuriam
vindicare,
quod
in
principio
bene
tacuit.
de
Aceste
autem
fabula
talis.
cum
Laomedon
promissam
murorum
mercedem
Neptuno
et
Apollini
denegasset,
Neptunus
iratus
Troiae
inmisit
cetos
per
quod
vicina
litoris
vastarentur.
unde
Apollo
consultus,
cum
et
ipse
irasceretur,
contraria
respondit
dicens
obiciendas
puellas
nobiles
beluae.
quod
cum
saepe
fieret
et
Laomedontis
Hesiona
iam
esset
ad
scopulum
orta
seditione
religata,
non
nulli
parentes
peregre
mittere
filias
quam
domi
perdere
maluerunt;
nam
alii
avehendas
mercatoribus
tradiderunt.
timens
Hippotes
†vel
ipsostratus
filiam
Egestam
inpositam
navi
misit
quo
fors
tulisset.
haec
ad
Siciliam
ventis
delata
a
Crimisso
fluvio,
quem
Crinisum
Vergilius
poetica
licentia
vocat,
converso
in
ursum,
vel
ut
quidam
volunt
in
canem,
conpressa
edidit
Egestum,
quem
Vergilius
Acestem
vocat,
qui
matris
nomine
civitatem
Troianis
condidit,
quae
ante
Egesta
post
Segesta
nominata
est.
quassatam
ventis
subducere
in
deducunt
naves
socii
aptare
aptas
legere.
stellis
ardentibus
aptum
stringere
remos
aut
defrondare,
ut
agricolae
stringunt
frondes
franguntur
remi
sociis
et
rege
recepto
syllepsis
per
numeros,
ut
hic
illius
arma,
hic
currus
fuit
sin
absumpta
salus
hoc
est,
si
periit
Aeneas,
qui
Troianorum
salus
est.
pater
optime
mira
laus,
cum
et
patrem
et
optimum
dicit.
nec
spes
iam
restat
ivli
bene
de
Ascanio
spem
dicit
propter
aetatem,
Ascanium
surgentem
spes
surgentis
Iuli
at
freta
sicaniae
bene
recessuros
se
dicunt.
'freta'
autem,
quia
freto
a
Sicilia
dividitur
Italia.
sane
quidam
a
fervore
dici
putant.
et
Sicanos
quidam
sedesque
paratas
propter
Acestis
cognationem.
regem
aut
qui
nunc
rex
est,
aut
qui
etiam
noster
futurus
est.
talibus
ilioneus
aut
subaudis
'loquebatur',
aut
ex
posterioribus
'fremebant'
intellegis.
ore
fremebant
hoc
est
consentiebant.
et
bene
'ore',
quia
et
armis
possumus
fremere.
ore
fremebant]
aut
probantes
Ilionei
dicta
aut
rogantes
Didonem.
dardanidae
haec
hemistichia
Vergilius
†nominabat,
quae
in
emendando
carmine
fuerat
repleturus.
tum
breviter
dido
atqui
non
breviter
loquitur.
sed
breve
et
longum,
parvum
et
magnum
perfectum
nihil
habent,
sed
per
conparationem
intelleguntur,
ut
supra
de
provincia
est
locus
vultum
demissa
nota
figura
est,
ut
oculos
suffusa
nitentes
solvite
corde
metum
teucri
sicut
supra
Iovis
oratio,
partim
obiecta
purgat
partim
petita
promittit.
sciendum
sane,
quia
cum
petuntur
vel
promittuntur
aliqua,
a
validissimis
inchoandum
est,
ut
hoc
loco.
et
est
genus
argumenti
a
necessario.
solvite
corde
metum
teucri]
qui
pollicetur
statim
debet
promittere,
tunc
subiungere
si
qua
vult,
ne
exspectatione
suspensus
detineatur
auditor.
nam
et
in
Aeoli
oratione
statim
promittit.
secludite
curas
iteratio
est
ad
augmentum
benivolentiae,
silice
in
nuda
conixa
reliquit
res
dura
ac
si
diceret
'est
quiddam'.
et
duo
formidat:
vicinos
barbaros
et
fratris
adventum,
quae
propter
novitatem
personarum
generaliter
dicens
reliquit.
res
dura]
oportebat
ex
aliqua
parte
enuntiari
domus
calamitatem.
vel
ideo
'res
dura',
quod
femina
est.
et
regni
novitas
quae
semper
habet
timorem.
moliri
bene
non
facere,
sed
'moliri',
ut
terroris
sit,
non
crudelitatis.
quis
genus
Aeneadum
satis
propere
dixit
Aeneadas,
quamquam
ab
Ilioneo
audierit
'rex
erat
Aeneas
nobis',
nec
haec
in
opere
inemendato
miranda
sunt.
Troiae
nesciat
urbem
aut
Ilium
dicit,
quod
in
Troia
est,
aut
'Troiae
urbem',
ut
urbem
Patavi,
urbem
Buthroti
incendia
belli
id
est
vim;
semper
enim
diluvio
et
incendio
conparat
bellum,
ut
in
segetem
veluti
cum
flamma
furentibus
austris
incidit
aut
rapidus
montano
gurgite
torrens
incendia
belli
aut
ardorem
simpliciter
belli,
quia
semper
diluvio
et
incendio
et
tempestati
conparat
bellum,
ut
in
segetem
veluti
cum
flamma
f.
a.
i.
aut
rapidus
montano
flumine
torrens
saevis
effusa
Mycenis
tempestas
ierit
non
obtusa
adeo
aut
non
multum,
adulescentem
adeo
nobilem
si
adeo
digna
res
est,
ubi
tu
nervos
intendas
tuos
nec
tam
aversus
equos
Tyria
sol
ivngit
ab
urbe
fabula
quidem
hoc
habet:
Atreum
et
Thyestem
germanos,
cum
in
dissensione
sibi
nocere
non
possent,
in
simulatam
gratiam
redisse:
qua
occasione
Thyestes
cum
fratris
uxore
concubuit,
Atreus
vero
ei
filium
epulandum
adposuit:
quae
Sol
ne
nec
tam
a.
e.
t.
s.
i.
a.
v.]
hoc
est
non
in
alio
orbe
habitamus.
sev
vos
hesperiam
magnam
sive
erycis
fines
Eryx
Veneris
et
Butae,
tum
vicina
astris
Erycino
in
vertice
sedes
fundatur
Veneri
Idaliae
erycis
fines
id
est
Siciliam.
avxilio
tutos
dimittam
non
sine
ordine
poeta
inducit
Didonem
et
credentem
ignotis
et
tam
facile
tanta
promittentem;
si
enim
bene
advertatur,
de
illo
loco
pendet
in
primis
regina
quietum
accipit
in
Teucros
animum
mentemque
benignam
vultis
et
his
deest
'vel
si'.
urbem
quam
statvo
vestra
est
multi
antiptosin
volunt,
eruet
ille
Argos
Agamemnoniasque
Mycenas
ipsumque
non
ignara
mali
miseris
succurrere
disco
urbem
quam
statvo
vestra
est]
hoc
schema
de
antiquioribus
sumptum
possumus
accipere;
ait
enim
Cato
in
legem
Voconiam
agrum
quem
vir
habet
tollitur
eunuchum
quem
dedisti
nobis,
quas
turbas
dedit
agetur
regetur.
atque
utinam
dicendo
'utinam'
et
humanitatem
suam
ostendit
et
Aeneae
se
cupidam.
noto
compulsus
eodem
aut
quovis
vento,
aut
re
vera
Noto,
qui
de
syrtibus
Carthaginem
ducit;
supra
enim
Ilioneus
in
vada
caeca
tulit
penitusque
procacibus
austris
eodem
'o'
naturaliter
longa
est,
sed
si
corripiatur
metri
est,
ut
steteruntque
comae
adforet
adveniat;
temporis
est
futuri.
equidem
in
omni
Vergilio
'ego
quidem'
significat,
sed
in
aliis
et
pro
'quidem'
tantum
ponitur,
ut
Tullius
equidem
ego
ceteras
tempestates
non
equidem
hoc
dubites
amborum
foedere
certo
consentire
dies
certos
aut
veloces,
aut
fideles;
utrumque
enim
hoc
loco
significat.
aliquando
et
firmos,
apud
latera
certos
locaverat
tam
certa
tulistis
pectora
certus
iter
certos]
qui
cito
inveniant.
contrario
incertos
pro
tardis.
Sallustius
et
onere
turrium
incertis
navibus
et
libyae
et
libyae
lustrare
e.
i.]
ut
ostendat
voluntatem
et
libenter
se
misisse,
qui
Aeneam
quaererent.
eiectus
naufragus,
ut
eiectum
litore
egentem
animum
arrecti
nota
figura
est.
iamdudum
et
cito,
iamdudum
sumite
poenas
surgit
oritur.
et
est
translatio
corporis
ad
animum,
ut
alibi
stat
conferre
manum
Aeneae
classem
sociosque
receptos
syllepis
per
numeros.
'receptos'
de
maris
periculo
liberatos,
ut
frugesque
receptas
laetitiaque
metuque
unus
abest
Oronten
significat.
quem
vidimus
ipsi
submersum
quod
ante
doloris
fuerat,
ut
ipsius
ante
oculos
dictis
respondent
cetera
matris
modo
namque
tibi
reduces
socios
respondet
Gnosia
tellus
scindit
se
nubes
nubes
tantum
dicimus,
non
nubs,
licet
dicamus
trabs
trabes,
stirps
stirpes,
prex
preces,
plebs
plebes.
sed
de
his
tantum
quae
legimus
sunt
ponenda;
non
enim
artis
sunt
et
in
aethera
purgat
apertum
quia
aer
collectus
nubes
fecit,
ut
atque
in
nubem
cogitur
aer
restitit
Aeneas
abscedente
scilicet
nube.
claraque
in
luce
refulsit
laus
est
nimiae
pulchritudinis,
cui
nec
lucis
claritas
derogavit.
os
umerosque
deo
similis
similes
umeros
habens
deo.
et
est
Graeca
figura,
ut
diximus
supra.
ipsa
aut
quod
sequitur
'nato
genetrix',
aut
certe
'ipsa',
id
est
pulchritudinis
dea.
decoram
caesariem
a
caedendo
dicta
caesaries,
ergo
tantum
virorum
est.
quod
autem
dicit
'decoram'
vult
etiam
in
Aenea
naturalem
fuisse
pulchritudinem,
ne
si
totum
tribuat
Veneri,
nihil
Aeneae
sit
reliquum,
vel
contra
nihil
relinquatur
matris
favori:
quod
sequens
melius
indicat
conparatio.
ut
Horatius
fortes
creantur
fortibus
ivventae
iuventus
est
multitudo
iuvenum,
Iuventas
dea
ipsa,
sicut
Libertas,
iuventa
vero
aetas;
sed
haec
a
poetis
confunduntur
plerumque.
purpureum
pulchrum,
ut
Horatius
purpureis
ales
oloribus
laetos
honores
non
terribiles,
ut
esse
in
viris
fortibus
solent.
manus
vel
artificis,
vel
ars
ipsa.
addunt
bene
'addunt',
quia
et
ipsa
materies
habet
naturalem
pulchritudinem.
ebori
decus
ebur
a
barro
dictum,
id
est
elephanto,
ut
Horatius
quid
tibi
vis,
mulier,
nigris
dignissima
barris?
parivsve
lapis
candidissimus
est,
lygdinus
nomine,
qui
apud
Parum
nascitur.
parivsve
lapis
c.
a.]
ut
in
decimo
qualis
gemma
micat,
fulvum
quae
dividit
aurum
tum
sic
quid
est
'sic'?
et
sui
gratia
praepotens
et
matris
auxilio.
inprovisus
bene,
quia
maiora
nobis
et
pulchriora
solent
videri,
†non
paulatim
aliqua,
sed
subito
stupenda
conspicere.
coram
quem
quaeritis
hoc
loco
distinguendum;
nam
si
unum
esset,
'adest'
diceret,
non
'adsum'.
coram
de
praesentibus
nobis,
palam
etiam
de
absentibus
ereptus
liberatus;
et
utitur
poeta
familiarius
hoc
verbo
eripe
me
his,
invicte,
malis
eripui,
fateor,
leto
me
o
sola
propter
Polymestoris
factum,
qui
fide
violata
defecit
ad
Graecos,
ut
habemus
in
tertio.
miserata
et
miseror
et
misereor
unum
significat,
sed
miseror
accusativum
regit,
ut
hoc
loco,
item
nec
miseratus
amantem
est
miserere
animi
non
digna
ferentis
quae
nos
reliquias
danaum
si
Troianos
significat,
simpliciter
intellegis;
si
ad
se
refert,
quod
Achillem
evasit
favore
terraeque
marisque
'terrae'
propter
Cretensem
pestilentiam,
'maris'
propter
Orontis
interitum.
omnibus
exhavstis
veteres
sic
dicebant
'clades
hausi',
id
est
pertuli.
omnium
egenos
egeo
honestius
genetivo
iungitur
quam
ablativo,
cui
iungit
Cicero,
ut
eget
ille
senatu
quorum
indiget
usus
urbe
domo
socias
hoc
est
et
publico
et
privato
dignaris
hospitio.
non
opis
est
nostrae
dido
'opis'
possibilitatis.
et
secundum
Ateium
philologum
opes
numero
tantum
plurali
divitias
significant,
ut
Troianas
ut
opes
fer
opem,
serva
me
obsecro
nec
quicquid
ubique
est
meminit
historiae.
multi
enim
post
excidium
Troiae
orbis
diversa
tenuerunt,
ut
Helenus
Epirum,
Antenor
Venetiam,
alii
Sardiniam
secundum
Sallustium,
alii
vicina
syrtibus
loca
secundum
Lucanum,
ut
portusque
quietos
ostendit
Libyae
Phrygio
placuisse
magistro
di
tibi
ordo
est
'dii
tibi
praemia
ferant'.
si
qua
pios
respectant
numina
si
quidem,
ut
Horatius
si
tamen
impiae
non
tangenda
rates
transiliunt
vada
si
qua
pios
r.
n.
s.
q.
v.
i.
e.]
'qua'
et
'quid'
addidit,
erat
enim
integrum
'si
pios
numina
respiciunt
et
iustitia
usquam
est'.
si
quid
usquam
ivstitiae
est
si
valet
apud
homines
iustitia.
et
mens
sibi
conscia
recti
secundum
Stoicos,
qui
dicunt,
ipsam
virtutem
esse
pro
praemio,
etiamsi
nulla
sint
praemia.
ferant
adferant
vel
tribuant.
quae
te
tam
laeta
tulerunt
saecvla
alibi
nati
melioribus
annis
hocine
saeculum!
o
scelera,
o
genera
sacrilega!
qui
tanti
talem
genvere
parentes
secundum
artem
rhetoricam
parentes
quos
ignorat
laudat
ex
liberis.
simul
sciendum
omnia
hoc
loco
laudis
praecepta
servata;
nam
et
a
parentibus
laudat,
ut
'qui
tanti
talem
genuere
parentes';
et
ab
ipsa,
ut
'urbe
domo
socias';
et
a
futuro,
ut
'nomenque
tuum
laudesque
manebunt'.
in
freta
abusive
modo
maria;
nam
proprie
fretum
est
mare
naturaliter
mobile,
ab
undarum
fervore
nominatum.
dum
montibus
umbrae
lustrabunt
convexa
alii
hoc
loco
distinguunt
et
dicunt,
quamdiu
inclinata
in
montibus
latera
umbrae
pro
solis
flexu
circumibunt,
ut
lustrat
Aventini
montem
et
caeli
convexa
per
auras
atque
undae
plus
quam
quod
digerat
aer
honos
honor,
an
honos
quaeritur,
quia
nominativus
pluralis
'res'
terminatus
singularem
in
or
mittit,
ut
amores
amor,
honores
honor,
exceptis
monosyllabis,
ut
flos
mos
ros.
quae
me
cumque
vocant
terrae
id
est
in
quibuscumque
terris
fuero.
ilionea
paenultimam
huius
nominis
syllabam
natura
brevem
licentia,
qua
in
nominibus
propriis
omnes
syllabae
vocales
possunt
esse
communes,
produxit.
obstipvit
animo
perculsa
est,
quod
iam
futuri
amoris
est
signum.
primo
aspectu
id
est
pulchritudine.
sidonia
pro
Tyria
a
vicinitate.
casu
deinde
id
est
miseratione.
et
sic
ore
locvta
est
pleonasmos.
sic
vocemque
his
auribus
hausi
quis
te
nate
dea
quis,
qualis;
admirantis
enim
est,
non
interrogantis,
ut
quis
globus,
o
cives!
quae
vis
qualis.
inmanibus
oris
ut
Sallustius
mare
saevum,
inportuosum
inmanibus
oris]
non
de
suo
regno
ait,
sed
illas
oras
significat,
quas
Ilioneus
ait
per
invia
saxa
dispulit
adplicat
secundum
praesentem
usum
per
'd'
prima
syllaba
scribitur,
secundum
antiquam
orthographiam,
quae
praepositionum
ultimam
litteram
in
vicinam
mutabat,
per
'p',
secundum
euphoniam
per
'a'
tantum.
praepositio
enim
cum
ad
conpositionem
transierit
aut
vim
suam
retinet,
ut
indico,
aut
mutat
ultimam
litteram,
ut
sufficio,
aut
perdit,
ut
coemo.
tune
ille
Aeneas
et
hoc
admirativum,
non
interrogativum.
'ille'
autem
honoris
est,
ut
sic
Iuppiter
ille
monebat
dardanio
Anchisae
bene
Anchisen
addidit,
teucrum
memini
sidona
venire
quidam
'memini
venire'
pro
'memini
venisse'
accipiunt.
teucrum
sidona
venire
historia
hoc
habet,
Herculem
cum
Colchos
iret
perdito
Hyla,
belus
quidam
alium
patrem
Elissae
dicunt.
opimam
pro
opulentam
non
nulli
accipiunt.
vastabat
cyprum
quam
subactam
concessit
Teucro,
ut
in
ea
conlocaret
imperium,
dicione
potestas
dictis
constat,
id
est
imperio.
et
quaerendus
nominativus
huius
nominis.
sed
de
hac
re
historia
longe
aliud
continet.
casus
hoc
loco
ruinae,
ceciditque
superbum
Ilium
pelasgi
Graeci
a
Pelasgo
Iovis
et
Larissae
filio.
ipse
hostis
teucros
lavde
quidam
pro
virtute
accipiunt,
ut
primam
merui
qui
laude
coronam
ferebat
laudabat,
praeferebat.
teucrorum
a
stirpe
volebat
propter
genus
maternum,
ut
supra
diximus.
et
plus
est
quod
dixit
'volebat',
quasi
materno
gaudens
refutaret
genus
paternum.
heu
stirpem
invisam
sed
stirpem
Teucri
nullo
discrimine
sacrum
tectis
succedite
nostris
ad
convivium
vocat;
nam
iam
succeditque
gemens
stabulis
tecto
adsuetus
coluber
succedere
me
quoque
quemadmodum
vos.
similis
fortuna
scilicet
adversa.
demum
postea.
non
ignara
mali
miseris
succurrere
disco
quare
'non
disco'?
quia
non
sum
ignara;
bis
enim
intellegimus
'non',
ut
supra
diximus.
sic
Sallustius
segnior
neque
minus
gravis
et
multiplex
cura
simul
Aenean
in
regia
ducit
tecta
et
hoc
et
quod
sequitur
videtur
auspicium
nuptiarum.
simul
divum
templis
indicit
honorem
apud
maiores
nostros
mos
fuit,
ut
magistratus
post
res
serias
quae
consulto
peragebantur
in
fine
actus
adderent
'diis
honorem
dico',
vel
alio
modo
'hinc
ad
deos',
quod
poeta,
amator
antiquitatis,
subtiliter
docet;
infert
enim
Didonem
post
habitum
cum
Aenea
colloquium
et
iunctam
hospitalitatem,
'quare
agite
o
tectis
iuvenes
succedite
nostris'
et
supra
'urbem
quam
statuo
vestra
est'
et
'Tros
Tyriusque
mihi
nullo
discrimine
agetur',
[post
actum
publicum,]
diis
sacra
iussisse;
nam
subiungit
'simul
Aenean
in
regia
ducit
tecta,
simul
divum
templis
indicit
honorem'.
indicit
honorem
id
est
iussit
fieri
supplicationes.
et
bene
'indicit',
quia
Troiani
inopinato
venerant.
et
feriae
aut
legitimae
sunt
aut
indictae.
indici
autem
dicuntur,
quia
paupertas
maiorum
ex
conlatione
sacrificabat,
aut
certe
de
bonis
damnatorum:
unde
et
supplicia
dicuntur
supplicationes,
quae
sunt
de
bonis
supplicia
passorum.
Sallustius
in
suppliciis
deorum
magnifici
indicit
honorem]
indictiva
sacrificia
dicebantur
terga
svum
non
declinatio
'u'
munera
laetitiamque
dei
id
est
qui
aut
Nocti,
aut
Dii,
aut
Soli,
aut
Lunae
quem
tibi
iam
Troia
splendida
instrvitur
pro
instruitur
et
splendida
fit.
luxv
modo
abundantia,
alibi
luxuria.
et
notandum,
quia
affluentiam
ubique
exteris
gentibus
dat,
Romanis
frugalitatem,
qui
et
duobus
tantum
cibis
utebantur
et
in
atriis
sedebant
edentes:
unde
Iuvenalis
quis
fercula
septem
secreto
cenavit
avus?
perpetuis
soliti
patres
considere
mensis
mediis
tectis
iuxta
cottidianam
consuetudinem
ait
'mediis',
ut
si
dicamus
'in
media
domo
sua
sedens
turbatus'.
laboratae
vestes
labore
perfectae,
ut
laboratasque
rapuitque
in
fomite
flammam
ostroque
superbo
claro,
pretioso,
id
est
per
se
superbo,
aut
quia
superbos
faciat.
ingens
argentum
mensis
aut
subaudi
'exponunt',
aut
mensas
argenteas
accipe.
caelataque
in
auro
insculpta.
et
nomen
hoc
in
principali
aliam
habet
naturam,
in
derivatione
mutat.
nam
celum
dicitur
ferrum
ipsum
unde
operantur
argentarii,
quod
producitur
naturaliter,
sed
in
derivatione
mutatur;
diphthongus
namque
est
'caelataque
in
auro'.
fortia
facta
patrum
veteres
enim
in
conviviis
solebant
fortia
parentum
facta
narrare,
quae
hic
etiam
insculpta
dicit.
et
hic
resolvit
poeta
illud
quod
reprehenditur,
cur
in
templo
Iunonis
non
Poenorum,
sed
Troianorum
et
Graecorum
facta
depinxerit,
scilicet
quod
suorum
res
pretiosiore
materia
signatas
habuerit.
series
ordo
conexus.
per
tot
ducta
viros
a
Belo,
primo
rege
Assyriorum,
ut
ab
antiquo
durantia
cinnama
Belo
quam
Belus
et
omnes
a
Belo
soliti
Aeneas
sequitur
'rapidum
ad
naves',
cetera
per
parenthesin
dicta
sunt.
rapidum
ad
naves
praemittit
achaten
non
praemittit,
nec
enim
sequitur
ipse,
sed
praerapidum,
quod
ex
adfectu
patris,
per
pol
quam
paucos
ferat
adferat,
nuntiet,
ut
feret
haec
aliquam
tibi
fama
salutem
stat
modo
'est',
Graio
stant
nomine
dictae
stabat
acuta
silex
iam
pulvere
caelum
stare
vident
stant
et
iuniperi
et
castaneae
hirsutae
stant
manibus
arae
stat
conferre
manum
Aeneae
stat
casus
renovare
omnes
iliacis
erepta
rvinis
commendat
ex
loci
difficultate,
ut
nec
tuta
mihi
valle
reperti
hoc
Priami
gestamen
erat
ex
Aethiopia
est
usque
haec
erepta
signis
auroque
signis
aureis,
ut
molemque
et
montes
pallam
rigentem
duram
propter
aurum,
sicut
vel
novas
vestes
videmus.
significat
autem
tunicopallium,
quod
secundum
Varronem
palla
dicta
est
ab
inrugatione
et
mobilitate,
quae
est
et
circa
finem
huiusmodi
vestium,
et
circumtextum
velamen
cycladem
significat.
acantho
genus
virgulti
flexuosum,
quod
vulgo
herbacanthum
dicunt,
in
cuius
imitationem
arte
vestis
ornatur.
Onesicritos
ait,
in
India
esse
arbores,
quae
lanam
ferant,
item
Epicadus
in
Sicilia,
quarum
floribus
quom
dempti
sint
nuclei
ex
his
inplicitis
mulieres
multiplicem
conficere
vestem
ornatus
argivae
helenae
a
vicinitate
dixit
'Argivae'.
et
paulo
post
'Mycenis',
cum
Spartana
fuerit,
quae
civitas
est
in
Laconica;
nam
legimus
me
duce
Dardanius
Spartam
expugnavit
adulter
quos
illa
mycenis
hic
quoque
commendatio
muneris
a
persona,
quae
in
fuga
magni
fecerit.
pergama
cum
peteret
eo
tempore
quo
a
Paride
sollicitata
est
Helena
Venere
faciente,
quae
ei
praemium
pro
victoria,
quam
de
malo
aureo
acceperat,
alienum
matrimonium
concilians
solverat.
nota
fabula
omnibus
traditum
est,
quamvis
vera
historia
hoc
habere
dicatur,
non
sollicitatam
a
Paride
Helenam,
sed
cum
non
ei
consentiret,
ut
absente
eo
tempore
Menelao
sponte
eum
sequeretur
ad
Troiam,
expugnata
civitate
vi
a
Paride
sublatam.
unde
factum
est,
ut
Paris
timore,
ne
qui
inconcessosque
hymenaeos
et
fato
et
legibus.
Hymenaeus
autem
ut
alii
dicunt
deus
est
nuptiarum,
ut
alii,
quidam
iuvenis
fuit,
qui
die
nuptiarum
oppressus
ruina
est,
unde
expiationis
causa
nominatur
in
nuptiis.
falsum
est
autem;
nam
vitari
magis
debuit
nomen
extincti.
sed
hoc
habet
veritas:
Hymenaeus
quidam
apud
Athenas
inter
bella
saevissima
virgines
liberavit,
quam
ob
causam
nubentes
eius
invocant
nomen,
quasi
liberatoris
virginitatis.
hinc
etiam
apud
Romanos
Thalassio
invocatur.
cum
enim
in
raptu
Sabinarum
plebeius
quidam
raptam
pulcherrimam
duceret,
ne
ei
auferretur
ab
aliis,
Thalassionis
eam
ducis
nobilis
esse
simulavit,
cuius
nomine
fuit
puellae
tuta
virginitas.
extulerat
secum
exportaverat.
matris
ledae
mirabile
donum
vel
quod
ipsa
filiae,
vel
quod
ei
Iuppiter
dederat.
praeterea
sceptrum
ilione
bene
offert
munera
apta
personis,
sicut
etiam
Latino
in
septimo.
ilione
quod
gesserat
olim
quia
etiam
feminae
sceptro
utebantur.
'gesserat'
autem
pro
gestaverat,
ut
hoc
Priami
gestamen
erat
maxima
natarum
priami
quia
ante
etiam
feminae
regnabant,
praesertim
primogenitae;
unde
est
'maxima'.
haec
autem
uxor
Polymestoris
fuit,
monile
ornamentum
gutturis,
quod
et
segmentum
segmenta
et
longos
habitus
et
segmentatis
dormisset
parvula
cunis
bacatum
ornatum
margaritis.
dicimus
autem
et
haec
margarita
et
hoc
margaritum
et
haec
margaris,
quod
Graecum
est,
quo
modo
Nais.
sane
multi
separant
gemmam
a
margarita,
ut
Cicero
nullam
gemmam
aut
margaritam
duplicem
aut
latam,
ut
duplici
aptantur
dentalia
dorso
duplex
agitur
per
lumbos
spina
haec
celerans
celeriter
facere
cupiens.
at
cytherea
ab
insula
quae
numero
tantum
plurali
dicitur,
ut
sunt
alta
Cythera
novas
artes
ars
offendi
quendam
ibi
militem
eius
noctem
orantem:
haec
arte
tractabat
virum
artificem
probum
periurique
arte
Sinonis
faciem
mutatus
nota
figura
est.
quod
autem
addidit
'et
ora',
perissologia
est.
furentem
incendat
reginam
incendat
et
furere
faciat,
ut
animumque
labantem
inpulit
inplicet
proprie
ait;
inpliciti
enim
morbo
dicuntur;
nam
et
amor
morbus.
domum
timet
ambigvam
in
qua
habitat
mutabilis
femina,
ut
varium
et
mutabile
semper
femina
suspectas
habuisse
domos
Carthaginis
altae
ambigvam]
agnovit
prolem
ambiguam
bilingves
fallaces;
nec
enim
ad
linguam
rettulit,
sed
ad
mentem.
atrox
ivno
quantum
ad
Venerem
pertinet
saeva,
non
quod
ita
de
ea
poeta
iudicet.
et
sub
noctem
cura
recursat
circa
noctem.
et
sciendum
quia,
cum
tempus
significatur,
sub
praepositio
accusativo
cohaeret,
ut
aut
ubi
sub
lucem
densa
inter
nubila
sese
diversi
rumpunt
radii
aligerum
compositum
a
poeta
nomen.
ergo
his
aligerum
dictis
adfatvr
amorem
Latini
deum
ipsum
'Cupidinem'
vocant,
hoc
quod
facit
'amorem'.
sed
hic
imitatus
est
Graecos,
qui
uno
nomine
utrumque
significant;
nam
Amorem
dixit
deum:
sed
discrevit
epitheto.
sane
numen
hoc
ratione
non
caret.
nam
quia
turpitudinis
est
stulta
cupiditas,
puer
pingitur,
ut
inter
quas
curam
Clymene
narrabat
inanem
incipit
effari
mediaque
in
voce
resistit
non
potui
abreptum
divellere
corpus
nate
meae
vires
aut
quia
Veneria
voluptas
exerceri
sine
amore
non
potest,
aut
secundum
Simoniden
qui
dicit,
Cupidinem
Aeole,
namque
tibi
solus,
nate
qui
Iovis
contemnis
fulmina,
quae
diis
ceteris
solent
esse
terrori.
patris
summi
nunc
quidem
de
Iove
proprie
dixit.
sciendum
tamen
pro
qualitate
rerum
vel
personarum
summum
deum
dici
vel
patrem;
nam
unusquisque
eum
summum
putat
esse
quem
colit,
ut
summe
deum
sancti
custos
Soractis
Apollo
typhoe+a
multi
'Typhoia'
legunt,
ut
cerialia
et
cerealea.
'Typhoe+a'
autem
dixit
non
quibus
Typhoeus
usus
est,
sed
quibus
Iuppiter
in
Typhoeum:
a
spoliis
[id
est
virtute]
et
victoria
epitheton
posuit,
ut
Scipio
Africanus
et
Metellus
Creticus.
temnis
aphaeresis
est
pro
contemnis.
hac
autem
laude
hoc
agit,
facile
eum
posse
Iunonem
contemnere
qui
contemnit
et
Iovem.
ad
te
confugio
personarum
ratio
facit
laudis
augmentum.
tua
numina
possibilitatem.
et
notandum
unum
deum
plura
habere
numina,
ut
supra
diximus
frater
ut
Aeneas
conciliatio
a
qualitate
personae.
'ut'
autem
est
quemadmodum,
quod
in
pronuntiatione
extenditur,
quando
temporis
non
est.
iacteturque
vacat
'que'.
odiis
ivnonis
iniquae
iusta
causa
petitionis
ostenditur.
'odium'
autem
'o'
in
nomine
breve
est,
in
verbo
longum,
ut
'odi',
quemadmodum
'liquor'
'li'
brevis
est,
'liquitur'
longa.
nota
tibi
Graeca
figura
est,
ut
Terentius
mira
vero
militi
quae
placeant
nostro
dolvisti
saepe
dolore
'nostro'
aut
eo
quo
et
ego,
aut
'doluisti'
ideo
quia
me
dolentem
vidisti,
ut
'dolea
illa
re'.
phoenissa
de
Phoenice.
tenet
moratur.
blandis
vocibus
ideo
dixit
'blandis',
ut
ostenderet
Didonem
facile
amore
incendi
posse,
quae
ante
iam
blanda
est,
quam
amat.
quo
se
ivnonia
vertant
hospitia
'quo'
in
quam
partem.
'Iunonia'
autem
'hospitia'
Carthaginem
dicit,
ubi
habitabat
Iuno,
ut
hic
illius
arma
timeo
Danaos
et
dona
ferentes
havd
tanto
cessabit
cardine
rerum
aut
quocirca
quapropter.
meditor
mente
pertracto.
ne
quo
se
numine
mutet
'quo'
vel
vacat,
vel
pronomen
est.
et
bene
supprimit
nomen
Iunonis,
ne
eius
frequenti
commemoratione
Cupidinem
terreat;
magis
enim
vult
eum
intellegere,
quam
audire
Iunonem.
aut
certe
adverbium
est,
ut
sit,
timeo
ne
se
numine
Dido
aliquam
commutet
in
partem.
mecum
id
est
cum
officio
Venerio,
nec
potest
intellegi
'quemadmodum
ego';
aliter
mecum
per
meos
amores,
id
est
me
adnitente.
qua
id
est
quomodo.
accipe
audi,
accipe
nunc
Danaum
insidias
da,
non
indebita
posco
da
Tityre
nobis
mentem
dispositionem,
consilium.
accitu
evocatione.
et
est
quartae
declinationis.
urbem
sidoniam
quam
tenent
Sidonii.
mea
maxima
cura
et
Aeneas
cura
est,
sed
Ascanius
maxima,
cui
regnum
Italiae
Romanaque
tellus
debentur
Veneris
iustissima
cura
hunc
tegere
et
dirae
valeam
subducere
pugnae
dona
restantia
quae
restiterunt,
quae
superfuerunt.
et
ante
pelagus
posuit,
cum
post
Troiae
eversionem
navigaverit
Aeneas.
sopitum
somno
unum
quidem
est
sopor
et
somnus,
sed
modo
'sopitum'
inrigatum
intellegimus.
cythera
sicut
supra
dictum
est
genere
neutro
pluraliter,
ut
alibi
sunt
alta
Cythera
idalium
Cypri
nemus
est,
in
quo
oppidum
breve,
ut
paulo
post
Idaliae
lucos
Idaliumque
nemus
sacrata
sede
vel
templi
vel
oppidi.
ne
qua
'qua'
vacat,
ut
frequenter
diximus.
medius
inportunus,
incongruus.
tu
faciem
illius
'faciem'
pro
vultu
posuit.
nullus
enim
faciem
alterius
potest
accipere,
sed
vultum,
qui
pro
mentis
qualitate
formatur:
unde
infra
est
'et
notos
pueri
puer
indue
vultus'.
tu
faciem
illius]
quod
difficile
numini
non
est,
ut
in
faciem
mutetur
alterius.
sane
'illius'
in
Georgicis
corripuit,
ut
illius
inmensae
noctem
non
amplius
unam
ut
supra
diximus
artis
poeticae
est
non
omnia
dicere:
unde
nunc
praemisit
'noctem
unam';
nec
enim
dicturus
est
aut
abscessum
Cupidinis
aut
adventum
Ascanii.
pueri
puer
argumentum
a
facili.
laetissima
dido
non
est
epitheton
perpetuum,
id
est
cum
laeta
esse
coeperit.
regales
inter
mensas
epulas
intemperantes,
in
quibus
castitas
rara
est
et
facilis
amoris
occasio:
unde
est
sine
Cerere
et
Libero
friget
Venus
Laticemque
lyaeum
latex
proprie
aqua
est
occultum
inspires
ignem
definitio
amoris
est
ignis
occultus.
veneno
venenum
dictum
longumque
bibebat
amorem
paret
amor
dictis
ut
supra
pro
Cupidine
amorem
ponit.
ille
patris
magni
parere
parabat
imperio
exin
Gorgoneis
Alecto
infecta
venenis
et
alas
exvit
laus
ingens
Ascanii
per
transitum,
siquidem
placidam
per
membra
quietem
aut
epitheton
est
quietis,
aut
ideo
'placidam'
dixit,
quia
est
quies,
quae
potest
etiam
somniorum
terrore
turbari.
inrigat
infundit:
proprie
quia
et
somnus
sic
pingitur
quasi
cornu
infundat.
fotum
sublatum,
amaracus
hic
puer
regius
unguentarius
fuit,
qui
casu
lapsus
dum
ferret
unguenta,
maiorem
ex
iamque
ibat
cum
vix
Venus
ista
dixisset.
sane
neque
festinantibus
personis
neque
minoribus
est
respondendi
facultas,
ut
hoc
loco
Cupidini,
Mercurio
supra,
item
in
quarto,
ut
in
septimo
Furiae.
cum
venit
aut
pro
'cum
veniret',
aut
ut
'cum'
sit
adverbium
temporis
pro
dum;
nec
enim
potest
coniunctivi
modi
particula
iungi
indicativo.
sane
sciendum,
malo
errore
'cum'
et
'dum'
a
Romanis
esse
confusa.
avlaeis
velis
pictis,
quae
ideo
aulaea
dicta
sunt,
quod
primum
in
aula
Attali
regis
Asiae,
qui
populum
Romanum
scripsit
heredem,
inventa
sunt.
ideo
autem
etiam
in
domibus
tendebantur
aulaea,
ut
imitatio
tentoriorum
fieret,
sub
quibus
bellantes
semper
habitavere
maiores:
unde
et
in
thalamis
hoc
fieri
hodieque
conspicimus.
Varro
tamen
dicit
vela
solere
suspendi
ad
excipiendum
pulverem,
quia
usus
camerae
ignorabatur:
unde
Horatius
interea
suspensa
gravis
aulaea
ruinas
in
patinam
fecere,
trahentia
pulveris
atri,
quantum
non
Aquilo
Campanis
excitat
oris
superbis
nobilibus,
ut
ceciditque
superbum
Ilium
avrea
si
'Dido
aurea',
pulchram
significat,
et
est
nominativus,
si
'sponda
aurea',
septimus
quidem
est,
sed
synizesis
fit,
et
spondeus
est.
sponda
antiqui
stibadia
non
habebant,
sed
stratis
tribus
lectis
epulabantur,
unde
et
triclinium
sterni
dicitur.
sic
Cicero
sterni
triclinia,
et
in
foro
sterni
iubebat
mediamque
locavit
ipse
enim
apud
maiores
domini
fuerat
locus,
ut
aperte
Sallustius
docet
igitur
discubuere:
Sertorius
inferior
in
medio,
super
eum
L.
Fabius
Hispaniensis
senator
ex
proscriptis;
in
summo
Antonius,
et
infra
scriba
Sertorii
Versius;
et
alter
scriba
Maecenas
in
imo,
medius
inter
Tarquinium
et
dominum
Perpernam
locavit
collocavit.
iam
pater
Aeneas
religiosus,
quia
pater
proprie
omnium
deorum
epitheton
est,
ut
ubique
ostendit
Vergilius.
ostro
pro
purpura
posuit,
unde
tingitur
purpura.
dant
manibus
famuli
lymphas
humilis
character,
qui
cereremque
canistris
hic
panem,
alibi
triticum,
ut
tum
Cererem
corruptam
undis
expediunt
proferunt.
tonsisque
ferunt
mantelia
villis
'tonsis
villis'
vel
minutis
vel
conpositis,
tonsa
coma,
pressa
corona
est
manibus
liquidos
dant
ordine
fontis
germanae,
tonsisque
ferunt
mantelia
villis
ne
turpe
toral
quinquaginta
hoc
est
multae.
ordine
longo
id
est
dispositione,
secundum
Tullium,
qui
in
oeconomicis
dicit,
quid
ubi
ponendum
sit;
nec
enim
debent
universa
confundi.
cura
penum
strvere
inter
penum
et
cellarium
hoc
interest,
quod
cellarium
est
paucorum
dierum,
unde
et
in
cellam
dicitur
imperatum
frumentum,
penus
vero
temporis
longi.
sane
dicimus
et
hic
et
haec
et
hoc
penus,
sed
a
masculino
et
a
feminino
genere
quarta
est
declinatio,
a
neutro
tertia,
quo
modo
pecus
pecoris.
unde
Horatius
portet
frumenta
penusque
nisi
mihi
annuus
penus
datur
uxori
legata
penus
locuplete
penu
defensis
pinguibus
Umbris
strvere
ordinare,
conponere,
unde
et
structores
dicuntur
ferculorum
conpositores.
et
flammis
adolere
penates
colere.
sed
adolere
proprie
est
augere.
in
sacris
autem
et
flammis
adolere
penates]
quia
veteres
in
focis
sacrificabant,
ut
ipse
alibi
hortor
amare
focos
totidemque
pares
aetate
ministri
non
numerus
habet
admirationem,
sed
aetatis
aequalitas.
qui
dapibus
mensas
onerent
et
vina
reponite
mensis
et
pocula
ponant
secundum
antiquum
locutus
est
morem,
toris
pictis
pro
in
toris
pictis.
et
torus
dictus
est,
quod
veteres
super
herbam
tortam
vel
sedebant
vel
discumbebant,
ut
proximus
ut
viridante
toro
consederat
herbae
ivssi
discumbere
bene
'iussi'
de
regiis
satellitibus
dixit,
qui
utique
subiecti
habebantur
imperio,
nec
tamquam
hospites
fuerant
invitati.
discumbere
autem
iuxta
consuetudinem
suorum
temporum
dixit,
quia
olim
sedentes
vescebantur,
ut
ipse
alibi
gramineoque
viros
locat
ipse
sedili
perpetuis
soliti
patres
considere
mensis
mirantur
dona
Aeneae,
mirantur
ivlum
hoc
ad
Tyrios
rettulit.
mirantur
ivlum
quem
putabant
Iulum.
flagrantisque
dei
vultus
hoc
ad
poetam
refertur.
flagrantis
ardentis
divinitate.
simulataque
verba
conposita
in
Ascanii
similitudinem.
et
hoc
ex
persona
poetae
accipiendum.
praecipve
infelix
propter
casum
futurum,
ut
probant
sequentia
'pesti
devota
futurae'.
expleri
mentem
nequit
Graeca
figura
est.
tuendo
dum
intuetur.
et
omnis
gerundi
modus
tam
ab
agentis
quam
a
patientis
significatione
similiter
profertur,
ut
cantando
tu
illum
frigidus
in
pratis
cantando
rumpitur
anguis
ille
ubi
postquam,
ut
Horatius
nos
ubi
decidimus
et
magnum
arduum;
difficile
est
enim
imitari
verum
filii
adfectum.
falsi
implevit
genitoris
amorem
non
veri,
vel
pro
eo
qui
fallebatur,
ut
sit,
implevit
amorem
eius
quem
decipiebat
simulando
eum
esse
patrem
suum,
et
est
magis
absolutum
participium;
nam
illic
nomen
est
falsi
Simoentis
ad
undam
reginam
petit
non
simpliciter
dixit
'petit';
nam
petere
est
proprie
insidiari.
gremio
fovet
sustinet,
ut
et
fotum
gremio
insidat
at
memor
ille
matris
hoc
est
praeceptorum
matris.
acidaliae
Acidalia
Venus
dicitur
vel
quia
inicit
curas,
quas
Graeci
segnesque
nodum
solvere
Gratiae
nec
te
certasse
priorem
paeniteat
Suadam
Obsequens
Venus
Postvotam
Equestris
Venus
Cloacina
Myrica
Myrtea
Purpurissa
Erycina
Salacia
Lubentina
Lubiam
Mimnerniam
Meminiam
Verticordia
Militaris
Venus
Limnesia
Victrix
Genetrix
Venus
Calva
Venerem
Automatam
Epidaetiam
abolere
sichaeum
incipit
ordo
naturalis.
prius
enim
est
avellere
inhaerentia,
et
post
nova
inferre.
sic
Terentius
ut
metum
in
quo
nunc
est
adimam
atque
expleam
animum
gaudio
vivo
amore
aut
vivi
hominis,
aut
certe
vehementi.
praevertere
praeoccupare:
propter
Iunonem
sine
dubio.
resides
pigros,
ad
amandum
inertes;
iuraverat
enim
nulli
se
esse
nupturam.
residesque
movebit
Tullus
in
arma
viros
quies
epulis
propter
regalem
affluentiam.
contra
supra
ait
postquam
exempta
fames
mensaeque
remotae
licet
sub
extranea
persona,
Romanorum
tamen
exsequitur
morem,
apud
quos
duae
mensae
erant:
una
epularum,
altera
poculorum.
crateras
Graecum
est
ab
eo
quod
est
'hic
crater';
nam
Latine
haec
cratera
dicitur,
unde
Persius
si
tibi
crateras
argenti
incusaque
pingui
auro
dona
feram
et
vina
coronant
'vina'
pro
poculis
posuit,
et
est
tropus
synecdoche,
ut
Cererem
dicimus
pro
frumento.
sic
Plautus
vinum
precemur;
nam
hic
deus
praesens
adest
magnum
cratera
corona
induit,
inplevitque
mero
it
strepitus
tectis
id
est
ad
tecta,
ut
it
clamor
caelo
atria
ut
supra
diximus,
tangit
Romanam
historiam;
nam
ut
ait
Cato
et
in
atrio
et
duobus
ferculis
epulabantur
antiqui:
unde
ait
Iuvenalis
quis
fercula
septem
secreto
cenavit
avus?
qui
Dardanio
Anchisae
armiger
ante
fuit,
fidusque
ad
limina
custos
lychni
Graeco
sermone
usus
est,
ne
vile
aliquid
introferret.
a
lychno
autem
lucerna
dicta
est,
unde
et
brevis
est
'lu',
ut
Iuvenalis
dispositae
pinguem
nebulam
vomuere
lucernae
ungor
olivo,
non
quo
furatis
inmundus
Natta
lucernis
laquearibus
principaliter
lacus
dicitur,
ut
Lucilius
resultant
aedesque
lacusque
nec
mea
renidet
in
domo
lacunar
tectis
caelatis
lacuatis
noctem
vincunt
luminis
est
exaggeratio.
funalia
'funalia'
sunt
quae
intra
ceram
sunt,
dicta
a
funibus,
quos
ante
usum
papyri
cera
circumdatos
habuere
maiores:
unde
et
funera
dicuntur,
quod
funes
incensos
mortuis
praeferebant.
facibus
aut
candela
simplici
hic
tunc;
est
ergo
adverbium
temporis.
quam
belus
primus
rex
Assyriorum,
ut
supra
diximus,
quos
constat
Saturnum,
quem
et
Solem
dicunt,
Iunonemque
coluisse,
quae
numina
etiam
apud
Afros
postea
culta
sunt.
unde
et
lingua
Punica
Bal
deus
dicitur.
apud
Assyrios
autem
Bel
dicitur
quadam
sacrorum
ratione
et
Saturnus
et
Sol.
tum
facta
silentia
tectis
mos
erat
apud
veteres,
ut
lumine
incenso
silentium
praeberetur,
ut
†optativam
sibi
laudem
loquendo
nullus
averteret.
apud
Romanos
etiam
cena
edita
sublatisque
mensis
primis
silentium
fieri
solebat,
quoad
ea
quae
de
cena
libata
fuerant
ad
focum
ferrentur
et
in
ignem
darentur,
ac
puer
deos
propitios
nuntiasset,
ut
diis
honor
haberetur
tacendo
†que
nos
cum
intercessit
inter
cenandum,
Graeci
quoque
hospitibus
nam
te
dare
ivra
loquvntur
scilicet
exemplo
Lycaonis,
qui
cum
hospites
susceptos
hospitio
necaret,
a
suscepto
Iove,
postquam
ei
epulas
humanas
adposuit,
versus
in
lupum
ostendit
hospitii
iura
non
esse
violanda.
Tyriisque
diem
atqui
nox
erat,
sed
per
'diem'
accipimus
et
noctem.
et
quidam
volunt
masculini
generis
'diem'
bonum
significare,
feminini
malum.
Troiaque
profectis
bene
noluit
'profugis'
dicere.
esse
velis
secundum
Etruscam
disciplinam
locutus
est;
sic
enim
dicunt
'volens
propitiusque
sis'.
adsit
laetitiae
bacchus
dator
alii
'adsis'
legunt,
secundum
quos
'Bacchus'
aut
antiptosis
est,
aut
antiquus
vocativus,
ut
socer
arma
Latinus
habeto
dator
bene
autem
addidit
'dator
laetitiae',
quia
est
et
dator
furoris.
et
bona
ivno
aut
propitia,
id
est
non
irata
Troianis,
ut
sis
bonus
o
felixque
tuis
Iunoni
infernae
dictus
sacer
coetum
modo
convivium;
et
bono
verbo
ad
dignitatem
duorum
in
uno
populorum
usus
est.
Laticum
libavit
honorem
more
sacrorum:
et
tangit
heus
etiam
mensas
consumimus,
inquit
Iulus
Laticum
libavit
honorem]
diis
enim
hospitalibus
et
Iovi
in
mensam
libabatur.
libato
delibato.
summo
tenus
usque
ad
labra.
attigit
ore
et
verecundiam
reginae
ostendit,
et
morem
Romanum.
nam
apud
maiores
nostros
feminae
non
utebantur
vino,
nisi
sacrorum
causa
certis
diebus.
denique
femina
quae
sub
Romulo
vinum
bibit
occisa
est
a
marito,
Mecennius
absolutus,
id
enim
nomen
marito.
sic
Granius
Licinianus
cenae
suae.
tum
bitiae
per
transitum
Poenorum
ducum
nomina
introducit.
nam
Bitias
classis
Punicae
fuit
praefectus,
ut
docet
Livius,
Iopas
vero
rex
Afrorum,
unus
de
procis
Didonis,
ut
Punica
testatur
historia.
increpitans
inclamans,
ut
aestatem
increpitans
seram
neque
ego
ad
mensam
publicas
res
clamo,
neque
leges
crepo
quis
post
vina
gravem
militiam
aut
pauperiem
crepet?
havsit
modo
accepit,
nec
possumus
intellegere
bibit,
cum
hoc
sequatur
'et
pleno
se
proluit
auro'.
alibi
vidit,
ut
hausit
caelum
mentemque
recepit
vocemque
his
auribus
hausi
latus
haurit
apertum
prolvit
bibendo
profudit.
post
alii
proceres
ergo
et
Bitias
unus
est
de
proceribus;
nam
exoche
sine
similitudine
numquam
fit.
sane
'proceres'
de
his
est
quae
nominativum
in
usu
non
habent,
ut
supra
et
victor
dicione
tenebat
crinitus
iopas
aut
puerum
intellege,
aut
imitabatur
Apollinis
formam,
cuius
fuerat
etiam
artis
imitator.
docvit
quae
maximus
atlas
'quae'
legendum
est
non
'quem';
nec
enim
istum
docere
potuit,
qui
Didonis
erat
temporibus,
sed
docuit
Herculem:
unde
et
dicitur
ab
Atlante
caelum
sustinuisse
susceptum
propter
caeli
scientiam
traditam.
constat
enim
Herculem
fuisse
philosophum,
et
docvit
quae
maximus
atlas]
id
est
quae
ipse
scit,
quae
ipse
modulatus
est
*
*
*
hic
Atlas
Iapeti
filius
in
Africa
natus
dicitur.
hic
quod
annum
in
tempora
diviserit
et
primus
stellarum
cursus
vel
circulorum
vel
siderum
transitus
naturasque
descripserit,
caelum
dictus
est
sustinere.
qui
nepotem
suum
Mercurium
et
Herculem
docuisse
dicitur.
hic
canit
bene
philosophica
introducitur
cantilena
in
Vulcani
Martisque
dolos
et
dulcia
furta
errantem
lunam
quia
solisque
labores
'canit'
per
omnia
intellegimus.
planetae
septem
sunt,
Saturnus
Iuppiter
Mars
Sol
Venus
Mercurius
Luna.
sed
quinque
et
contra
mundum
feruntur,
et
cum
mundo
quando
retrogradi
sunt;
Sol
vero
et
Luna
semper
contra
mundum.
ideo
ergo
dixit
'Solis
labores':
laborat
enim
nitens
contra
venientis
sphaerae
volubilitatem.
nec
nos
debet
Homerus
movere,
qui
ait
lunam
solisque
labores]
amat
sane
ubique
Solem
et
Lunam
iungere.
unde
hominum
genus
si
fabulam
respicis,
a
Prometheo
intellege,
vel
a
Deucalione
et
Pyrrha;
si
autem
veritatem
requiris,
igni,
alii
de
atomis,
alii
de
quattuor
elementis.
pecudes
pro
omnibus
posuit.
unde
imber
scilicet
de
nubibus,
quae
secundum
Lucretium
de
terrae
anhelitu
nascuntur,
qui
nebulas
creat:
quae
cum
altius
fuerint
elevatae,
aut
solis
calore
resolutae
aut
vi
ventorum
conpressae
mittunt
leves
pluvias
vel
exprimunt
concitatiores.
et
ignes
scilicet
ex
nubium
conlisione.
nam
omnium
rerum
conlisio
ignem
creat,
ut
in
lapidibus
cernimus,
vel
attritu
rotarum,
vel
in
silvis
arborum.
arcturum
stella
est
post
caudam
maioris
ursae,
posita
pluviasque
hyadas
hyades
stellae
sunt
in
fronte
tauri,
quae
quotiens
nascuntur
pluvias
creant:
unde
et
Graece
Plemyrium
undosum
geminosque
triones
quid
quam
ob
causam
'properent
se
tinguere
soles
hiberni'.
ratio
hoc
facit
hemisphaerii,
quia
hieme
breviore
sol
utitur
circulo.
tingvere
demergere.
soles
vero
pro
diebus
posuit,
ut
tris
adeo
incertos
caeca
caligine
soles
erramus
vel
quae
tardis
mora
noctibus
obstet
id
est
aestivis,
tarde
venientibus;
'vel'
enim
disiunctiva
est
coniunctio,
nec
patitur
tardis
non
longis.
ingeminant
plavsu
Tyrii
troesque
sequvntur
vos
o
coetum
Tyrii
celebrate
faventes
nec
non
et
vario
arte
poetica
utitur,
ut
praemittat
aliquid,
quo
sequens
liber
videatur
esse
coniunctus:
quod
in
omnibus
servat.
longum
hic
permaturum,
aut
qui
non
erat
nisi
ipsius
morte
finiendus.
bibebat
amorem
adlusit
ad
convivium.
super
priamo
de
Priamo.
nam
eius
praepositionis
officio
fungitur,
pro
qua
ponitur,
ut
supra
et
sub
noctem
cura
recursat
rogitans
scilicet
quo
modo
sit
venditus
rex;
aurorae
filius
Memnon.
ideo
autem
dixit
'quibus
ar-
aurorae
filius
armis
quia
etiam
ei
fecerat
arma
Vulcanus.
qui
cum
auxilium
Troianis
ferret,
apud
Troiam
occisus
est.
hic
in
tanto
amore
apud
suos
socios
fuit,
ut
post
eius
mortem
cum
eum
nimium
deflerent
miseratione
deorum
in
aves
conversi
dicantur
et
quotannis
venire
ad
tumulum
eius
et
ibi
lamentatione
et
fletibus
se
dilacerare,
donec
aliquantae
ibidem
moriantur.
quales
diomedis
equi
non
debemus
eos
equos
intellegere,
quos
Aeneae
sustulit,
nec
enim
congruit;
sed
de
his
interrogat,
quos
sustulit
Rheso.
'quales'
autem
dixit,
ac
si
diceret,
anne
sic
feroces
ut
illi
a
quibus
ducebant
originem.
Diomedes
enim,
rex
Thracum,
habuit
equos
qui
humanis
carnibus
vescebantur.
hos
Hercules
occiso
crudeli
tyranno
abduxisse
perhibetur:
de
quibus
dicuntur
supra
memorati
equi
originem
ducere.
ardentes
immo
age
vidit
specialia
cito
posse
finiri,
et
contulit
se
et
a
prima
dic
hospes
origine
nobis
id
est
a
raptu
Helenae:
quod
quidem
Dido
cupit,
sed
excusat
Aeneas.
et
dicit
ruinam
se
Troiae
breviter
esse
dicturum,
habita
ratione
temporis,
ut
suadentque
cadentia
sidera
somnos
insidias
danaum
hoc
ad
Troianorum
favorem,
ne
videantur
virtute
esse
superati.
accipe
nunc
Danaum
insidias
casusque
tuorum
ut
eventu
Troia
corruerit,
non
fati
necessitate.
erroresque
tuos
et
responsio
hunc
ordinem
sequitur.
nam
primo
dicit
Troiae
ruinam,
post
errores
suos.
septima
aestas
per
aestates
annos
intellege;
nam
sic
ante
olympiadas
conputabant.
septem
autem
annos
esse
Dido
cognovit
ex
Teucro.